Педро Тейшейра (1585-1641) – португалиялық саяхатшы, Амазонка өзенін бойлық саяхаттаған алғашқы еуропалық, Пара капитандығының басшысы. Бразилия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалдық зерттеуші және отарлық әкімші (1585–1641)
Portuguese explorer and colonial administrator (1585–1641)
Педро Тейшера (1570 немесе 1585 ж. туған, 4 шілде 1641 ж. қайтыс болған), кейде Амазонканы жаулап алушы деп аталды, португалдық зерттеуші және әскери шенеунік болды. 1637 жылы ол Амазонка өзенінің барлық ұзындығын бастап соңына дейін барып-қайтқан алғашқы еуропалық болды. Сонымен қатар, ол Пара капитандығының үкіметін екі рет басқарды: 1620–1621 жылдары және 1640–1641 жылдары. Тейшера 1570 немесе 1585 жылы Кантанхедеде асыл текті отбасында дүниеге келді. Ол Мәсіх орденінің рыцары және корольдік отбасының қызметінде болған португалдық ақсүйек адам болды. Азор аралдарындағы Праяда Сержант Мор Диого де Кампос Мореноның қызы Ана Куняға үйленді, олар бірге Мараньяода шайқасты.
Pedro Teixeira (b.1570 1585 d.4 July 1641), occasionally referred to as the Conqueror of the Amazon, was a Portuguese explorer and military officer, who became, in 1637, the first European to travel up and down the entire length of the Amazon River, he also headed the government of the captaincy of Pará in two different periods, one in 1620 1621 and another in 1640–1641. Teixeira was born either in 1570 or 1585 at the Vila of Cantanhede, born to a noble family, he was a Knight of the Order of Christ and a Portuguese nobleman in service of the royal family, he married Ana Cunha in Praia, Azores, daughter of Sargento Mor Diogo de Campos Moreno, with whom Teixeira fought together in Maranhão
Тейшера алғаш рет 1607 жылы Бразилияға келді, Португалияның француз Мараньяосына қарсы жорығына қатысты, Гуаксендуба шайқасында шайқасты және Нативида немесе Санта-Мария бекіністеріне қолбасшылық ету арқылы өзін ерекшелендірді.
First arriving in Brazil on 1607, Teixeira participated in Portugal's campaign against French Maranhão, he fought in the Battle of Guaxenduba and distinguished himself commanding either the fort of Natividade or Santa Maria.
Параның алғашқы отарлануы
Педро Тейшейра Франсиско Кальдейра Кастело Бранконың Белем қаласын құру экспедициясының құрамында болды. 1617 жылы ол Тупинамбаларға қарсы шабуылдарға басшылық етті, Мараньяодағы португал қоныс жайлаушыларының жалғасып жатқан науқанына көмектесті, мақсаты – Белем мен Сан-Луис арасындағы құрлық жолын ашу болатын. 1620 жылы Параны басқарған Капитан-моор Португалияға кеткен соң, Тейшейра, оның көмекшісі, капитандықтың уақытша губернаторы болды. Осы кезеңде Бенто Масиел Паренте күшпен капитандықты басып алуға тырысты, бірақ Педро Тейшейраның қарсылығына тап болып, Мараньяоға қайтып кетті. Бірақ кейін Бразилия губернаторы Парентеге осы лауазымды берді де, дереу Тейшейраға тағы бір экспедицияны бастап, туысқандарға қарсы күресуге бұйрық берді. Ол Амазонкада бірнеше науқандар мен экспедициялар жүргізіп, Сингу өзеніндегі Оранж және Нассау бекіністерінде голландтарды жеңді. 23 мамыр 1625 жылы Сингу өзеніндегі Мандиатуба (Maniutuba?) бекінісіне голланд және ағылшын күштеріне қарсы шабуыл жасады. Голланд командирі Николау Уаденнің әскерімен шайқасып, ол қысқа уақытқа Тукужус аралына қашып кетті, онда Тейшейраның әскері оны және ағылшын командирі Филипп Пурселді өлтірді. Сол айда ол Амазонка дельтасындағы аралдарды басып алуға жасалған голландтардың жаңа талпынысын тоқтатты. 1625 жылғы 21 қазанда Тауреге бекінісінде голландтарды жеңіп, Амазонка бассейніндегі голландтардың иеліктерінен қуды. 1629 жылдың қыркүйегінде Тейшейра ағылшын Тауреге бекінісін қоршады, онда ол екі дұшпан шабуылын жеңіп, 24 қазан күні бекіністі қорғауға келген көмекші күштерді, Джеймс Пурселл басқарған гарнизонды сол күні жеңіліске ұшыратып, Белемге жіберді. Бұл оқиғадан кейін 26 қазан 1629 жылы ағылшын капитаны Роджер Норт Гурупадағы Санто-Антонио бекінісінде Тейшейраға шабуыл жасады, бірақ Тейшейра жеңіске жетіп, ағылшын шабуылын тойтарды. Жеңіліске ұшыраған Норт Камау бекінісін құруға кетті. Соның салдарынан Мараньяо губернаторы Якоме Раймундо де Норонха өзенді Китоға дейін табу, бекіністер орнатуға ең қолайлы жерлерді анықтау, экспедицияшылардың жақсы мінез-құлқы мен шағын сыйлықтар арқылы жергілікті тайпалардың бейбітшілігі мен достығын қамтамасыз ету және Амазонкада португалдық биліктің шегін белгілейтін қоныс салу мақсатымен экспедиция ұйымдастырды. Педро Тейшейра да солай істеді.
Pedro Teixeira was part of Francisco Caldeira Castelo Branco's expedition to found the city of Belém. In 1617, he also led attacks against the Tupinambás, aiding an ongoing campaign by Portuguese settlers in Maranhão, with the goal of a clearing a land road between Belém and São Luis. In 1620, when Custodio Valente, the Capitão Mor in charge of Pará left for Portugal. Teixeira, his adjunct, became interim governor of the Captaincy. During this period, Bento Maciel Parente made an attempt to take the captaincy for himself by force, but facing resistance by Pedro Teixeira, left for Maranhão. However, Parente is later given the position by the Governor of Brazil, and immediately gave orders for Teixeira to leave and lead another expedition against the natives. He also lead several more campaigns and expeditions in the Amazon defeating the Dutch in their forts of Orange and Nassau, both in the Xingu River, and on 23 May 1625 assaulted the shared Dutch and English fortress of Mandiatuba(Maniutuba?) on the Xingu River, facing the forces of Dutch commander Nicolau Ouaden, who briefly fled to the Island of Tucujus where he and the English commander Philip Pursell, both of whom were killed by Teixeira's forces in Tucujus, in the same month he stops a new attempt by the Dutch to occupy the islands in the Amazon Delta and on 21 October 1625 he defeated the Dutch in the fort of Taurege(Tourege/Torrego), expelling the Dutch from their holdings in the Amazon basin. In September 1629, Teixeira besieged the English Fort of Taurege, where he defeated two enemy sorties and on 24 October 1629 the help that was sent to relieved the fort's forces, with the garrison led by James Pursell surrendering in the same day and being sent to Belém. This earned a reprisal on 26 October 1629, led by the English Captain, Roger North, who attacked Teixeira in the Fort of Santo Antônio in Gurupá, where Teixeira triumphed and rebuked the English assault, North, defeated left to found the fort of Camaú. Consequently, the governor of Maranhão, Jácome Raimundo de Noronha, commissioned an expedition with the goal of discovering the river all the way to Quito, learning the best places to establish fortifications, securing through the good conduct of the expeditionaries and small gifts the peace and friendship of the indigenous tribes, and founding a settlement to mark the limit, in the Amazon, of Portuguese control. And so did Pedro Teixeira.
Мұра
Тейшейраның ұлы экспедициясы және португалдықтар мен испандықтардың шекарасын белгілеу мақсатында Франсискана поселенісінің құрылуы португалдықтарға Жоғарғы Амазонияға деген талаптарын қорғау үшін кеңінен қолданыс тапты, соның ішінде Мадрид шарты бойынша жүз жылдан астам кейін жүргізілген келіссөздерде де пайдаланылды.
Teixeira's grand expedition and the founding of the settlement of Franciscana to mark the limit between the Portuguese and Spanish Crown would be used extensively by the Portuguese to sustain their claims to Upper Amazonas, including in the negotiations for the Treaty of Madrid, over a hundred years afterwards.