Кіріспе

Органикалық химиялық реакция
1,2 қайта орналасу, 1,2 көшіру, 1,2 ауысу немесе Уитмор 1,2 ауысуы – химиялық қосылыстағы бір атомнан екінші атомға алмастырғыштың (топтың) қозғалуымен жүзеге асатын органикалық реакция. 1,2 ауысуда қозғалыс екі жақын атомды қамтиды, бірақ одан ұзақ қашықтыққа да қозғалу мүмкін. Мысалда, R алмастырғышы C2 көміртек атомынан C3 көміртек атомына көшеді. Бұл қайта орналасу молекулаішілік болып табылады, ал бастапқы қосылыс пен реакция нәтижесіндегі өнім құрылымдық изомерлер болып келеді. 1,2 қайта орналасуы – қайта орналасу реакциялары деп аталатын химиялық реакциялардың кең класына жатады. Сутек атомын қамтитын қайта орналасу 1,2 гидрид ауысуы деп аталады. Егер қайта орналасатын алмастырғыш алкил тобы болса, онда ол алкил тобының анионымен аталады, мысалы, 1,2 метанид ауысуы, 1,2 этанид ауысуы және т.б.

Радикалды 1,2-қалыптастырулар

Генрих Отто Виланд 1911 жылы хабарлаған алғашқы радикалды 1,2 қайта орналасу – бис((трифенилметил)пероксидінің 1 тетрафенилэтанға 2 түрленуі болды. Реакция трифенилметоксил радикалы А арқылы, дифенилфеноксиметил С-ға қайта орналасып, оның димеризациясы арқылы жүзеге асады. Күні бүгінге дейін циклогексадиенил радикалдық аралық В-ның осы қайта орналасуда өтпелі күй ме, әлде реакциялық аралық ма екендігі белгісіз, себебі ол (немесе басқа да осындай түрі) әзірге ЭСР спектроскопиясымен анықталған жоқ. Сирек кездесетін 1,2 радикалдық орын ауысырудың мысалын кейбір полициклді ароматты қосылыстардың газ фазасындағы пиролизінен кездестіруге болады. Арил радикалында 1,2 орын ауысыру үшін қажетті энергия жоғары болуы мүмкін (60 ккал/моль немесе 250 кДж/моль), бірақ аринге протонды жұлып алу үшін қажетті энергиядан (82 ккал/моль немесе 340 кДж/моль) әлдеқайда төмен. Алкен радикалдарында алкинге протонды жұлып алу басымдыққа ие.