Кіріспе
Португалдықтардың 1500–1815 жылдар аралығында Оңтүстік Америкадағы иелігі – Бразилия колониясы (Бразилия колониясы) 1500 жылдан бастап, португалдардың келгенінен басталып, 1815 жылға дейін, Бразилияның Португалиямен бірігіп патшалыққа дейін көтерілген кезеңін қамтиды. Бразилияның 300 жылдық отарлық тарихында аумақтың негізгі экономикалық қызметі алдымен бразилия ағашын өндіруге (бразилия ағашы циклі) негізделді, осылайша аумаққа атын берді; содан кейін қант өндірісі (қант циклі); және, ақырында, алтын мен алмаз өндіру (алтын циклі). Бразилия ағашын кесу үшін жергілікті құлдықтың қысқа мерзімдік кезеңінен кейін, құлдар, әсіресе Африкадан әкелінгендер, Бразилияның экспорттық экономикасының жұмыс күшінің басым бөлігін құрады. Көршілес испан иеліктерінен айырмашылығы, оларда бастапқыда Жаңа Испания (Мексика) және Перуде билігі бар бірнеше вице-корольдіктер болды, ал XVIII ғасырда Рио-де-ла-Плата (Аргентина, Уругвай және Боливия) және Жаңа Гранада (Колумбия, Венесуэла, Панама, Эквадор және Гайана) вице-корольдіктерімен кеңейді. Бразилия колониясы негізінен португалдар мен теңіз жағалауында қант плантацияларында және кен орындарында жұмыс істейтін көптеген африкалық құлдармен қоныстанды. Экономикалық циклдардың өркендеуі мен құлдырауы экспорттық тауарларға байланысты болды. Бразилияның қант дәуірі, плантациялық құлдықтың дамуымен, өндіріс орындары, Бразилия порттары және Еуропа арасында делдалдық қызмет атқаратын саудагерлермен, Еуропалық державалардың Испаниядан тартып алған Кариб теңізіндегі аралдардағы қант өнеркәсібінің өсуімен әлсіреді. Колониялық дәуірдің соңына дейін Бразилияның оңтүстігінде алтын мен алмаз ашылып, қазылып алынды. Бразилия қалалары көбінесе портовый қалалар болды және колониялық әкімшілік астана экспорттық тауарлардың маңыздылығының өсуіне және төмендеуіне байланысты Сальвадордан Рио-де-Жанейроға көшірілді. Испан Америкасы тәуелсіздік алғаннан кейін көптеген республикаларға бөлінгеннен айырмашылығы, Бразилия Бразилия империясы ретінде монархтың басқаруындағы біртұтас әкімшілік бірлік болып қалды, бұл Латын Америкасындағы ең ірі мемлекеттің құрылуына әкелді. Испания мен Рим католиктері Испанияның кең және көпұлтты аумақтарының бірігуінің маңызды факторы болғандай, Бразилия қоғамы португал тілі мен Рим католиктерімен біріктірілді. Америкадағы жалғыз лузофондық мемлекет ретінде португал тілі бразилиялықтардың ұлттық ерекшелігі үшін ерекше маңызға ие болды.
Colonial Brazil (Brasil Colonial) comprises the period from 1500, with the arrival of the Portuguese, until 1815, when Brazil was elevated to a kingdom in union with Portugal. During the 300 years of Brazilian colonial history, the main economic activities of the territory were based first on brazilwood extraction (brazilwood cycle), which gave the territory its name; sugar production (sugar cycle); and finally on gold and diamond mining (gold cycle). Slaves, especially those brought from Africa, provided most of the workforce of the Brazilian export economy after a brief initial period of Indigenous slavery to cut brazilwood. In contrast to the neighboring Spanish possessions, which had several viceroyalties with jurisdiction initially over New Spain (Mexico) and Peru, and in the eighteenth century expanded with the viceroyalties of the Río de la Plata (Argentina, Uruguay and Bolivia) and New Granada (Colombia, Venezuela, Panama, Ecuador and Guyana), the colony of Brazil was settled mainly in the coastal area by the Portuguese and a large black slave population working on sugar plantations and mines. The boom and bust of the economic cycles were linked to export products. Brazil's sugar age, with the development of plantation slavery, merchants serving as middle men between production sites, Brazilian ports, and Europe was undermined by the growth of the sugar industry in the Caribbean on islands that European powers seized from Spain. Gold and diamonds were discovered and mined in southern Brazil through the end of the colonial era. Brazilian cities were largely port cities and the colonial administrative capital was moved from Salvador to Rio de Janeiro in response to the rise and fall of export products' importance. Unlike Spanish America, which fragmented into many republics upon independence, Brazil remained a single administrative unit under a monarch as the Empire of Brazil, giving rise to the largest country in Latin America. Just as Spanish and Roman Catholicism were a core source of cohesion among Spain's vast and multi ethnic territories, Brazilian society was united by the Portuguese language and Roman Catholicism. As the only Lusophone polity in the Americas, the Portuguese language was particularly important to Brazilian identity.
Еуропалық алғашқы байланыс және ерте тарихы (14941530)
Португалия Еуропалық теңіз жолдарын алғаш картаға түсірді, осы арқылы әлемнің барлық құрлықтары арасындағы байланыс пен өзара әрекеттесудің алғашқы және жалғыз мүмкіндігін ашты, соның нәтижесінде жаһандану процесі басталды. Еуропадан алыс жатқан жерлерді зерттеу және отарлаудың империялық және экономикалық мақсатына қоса, осы жылдар картография, кеме жасау және навигациялық құралдар саласындағы маңызды жетістіктермен толы болды, осы мүмкіндіктерді португалдық теңізшілер пайдаланды. 1494 жылы Иберия түбегіндегі екі мемлекет Тордесильяс шарты арқылы Жаңа әлемді бөлісті, ал 1500 жылы теңізші Педро Алварес Кабрал қазіргі Бразилияға қонды және оны Португалия королі I Мануэль атынан иеленді. Португалдықтар бразилия ағашын құнды қызыл бояудың және пайдалы өнімнің көзі деп таныды, сондай-ақ Бразилиядағы жергілікті халықтарды ағаштарды кесуге мәжбүрлеуге тырысты.
Ғарышкерлердің ғасыры
XV ғасырдың басында португалиялық теңізшілер, Португалияның Реконкистасының жалғасы ретінде, Пиреней түбегіндегі шағын аумақтан бастап, Солтүстік Африкадағы Сеута мұсылман бекінісін басып алуға дейін кеңейе бастады. Одан кейін олардың теңіз саяхаттары Батыс Африка жағалауымен төмен қарай және Үнді мұхиты арқылы Оңтүстік Азияға, сондай-ақ Африка жағалауындағы Атлантика аралдарына дейін жалғасты. Олар алтын, азу және африкалық құлдарды іздеді, олар Африка саудасында жоғары бағалы тауарлар еді. Португалдар бекіністі сауда посттарын (феториаларды) құрды, олар арқылы тұрақты, салыстырмалы түрде кішкентай сауда орындары аймақтағы сауданы нығайтты. Осы сауда посттарын құруға кеткен бастапқы шығындарды жеке инвесторлар төледі, олар өз кезегінде мұрагерлік титулдар мен саудалық жеңілдіктер алды. Португалия коронасының көзқарасы бойынша, оның мемлекеті салыстырмалы түрде аз шығынмен кеңейді. Атлантика аралдарындағы Азор, Мадейра және Сан-Томе аралдарында португалдар мәжбүрлі еңбекпен қант плантацияларын өндіруді бастады, бұл XVI және XVII ғасырларда Бразилиядағы қант өндірісінің үлгісі болды. Португалияның Бразилияны ашуына Португалия және Кастилия патшалары арасындағы келісімдер сериясы және Кастилия үшін саяхат жасаған генуялық теңізші Кристофер Колумбтың Африка жағалауынан Үндістанға және Кариб теңізіне жасаған саяхаттары себеп болды. Бұл келісімдердің ең шешушісі 1494 жылы жасалған Тордесильяс шарты болды, ол әлемді екі патшалық арасында бөліп, Тордесильяс меридианын құрды. Ол меридианның шығысында ашылған немесе болашақта ашылатын барлық жер Португалияға тиесілі болды, ал батысындағы жерлер Испанияға тиесілі болды. Тордесильяс меридианы Оңтүстік Американы екі бөлікке бөлді, испандарға пайдалануға үлкен аумақты қалдырды. Тордесильяс шарты Бразилия тарихындағы ең алғашқы құжаттардың бірі болып саналады, өйткені ол Оңтүстік Американың бір бөлігі Испания емес, Португалиямен қоныстандырылатынын анықтады. Тордесильяс шарты екі жарым ғасырдан астам уақыт бойы дау тудырды, бірақ португалдардың Америкадағы орнын анық бекітті. Ол 1750 жылы Мадрид шартымен алмастырылды, екеуі де Бразилияның қазіргі жағалау сызығын көрсетеді.
Келу және ерте пайдалану
1500 жылы 22 сәуірде король Мануэль I билік құрған кезде, Педро Альварес Кабрал басқарған флот Бразилияға келіп, патша атынан жерді иеленді. Португалиялық саяхатшылардың Бразилияға бұрын келгені туралы пікірлер бар болғанымен, бұл күн еуропалықтардың Бразилияны ашқан күні ретінде кеңінен және саяси тұрғыдан қабылданды. Альварес Кабрал келген жер қазір Бразилияның солтүстік-шығысындағы Порто-Сегуро деп аталады. Кабрал 13 кемеден тұратын үлкен флотты, 1000-нан астам адамды бастап, Васко да Гаманың Африканы айналып Үндістанға аттанған жолын ұстанды. Португалиялық саяхатшылар, мысалы Гама, соңғы онжылдықтарда шетелдік халықтармен өзара әрекеттесу тәжірибесінің арқасында Бразилияға он күн ішінде қауіпсіз кіріп, одан шығуға қол жеткізді. Португалияның Батыс Африкадағы Сан-Томе және Принсипи сияқты аралдарды шамамен 80 жыл бұрын отарлауы, португал монархиясының жаңа жерлерге қатысқанда крест жорығы мен тонауға бағытталған көзқарастан саудаға бағытталған көзқарасқа өтуінің алғашқы мысалы болды. Бразилияны отарлаудың алғашқы және кейінгі кезеңдерінде португалдар жиі жергілікті халықпен бірге өмір сүрген, олардың тілдерін және мәдениетін білген еуропалықтардың көмегіне жүгінді. Олардың ең танымалдары – қазіргі Сан-Паулу маңындағы Гуаяназ тайпасының арасында өмір сүрген Жоао Рамалхо және қазіргі Сальвадор маңындағы Тупинамба тайпасының арасында өмір сүрген, Карамару атымен танылған Диого Альварес Коррея болды. Уақыт өте келе португалдар кейбір еуропалық елдер, әсіресе Франция, бразиль ағашын алу үшін экспедициялар жіберіп жатқанын анықтады. Сыртқы елдің шабуылдарынан қорқып, минералды байлық табу үмітінде португал тәжі әскерлерін жерді иеленуге және француздермен күресуге жіберді. 1530 жылы Мартим Афонсу де Соуза басқарған экспедиция Бразилияға бүкіл жағалауды күзетуге, француздерді қууға және жағалауда Сан-Висенте сияқты алғашқы отарлау ауылдарын құруға келді.
Колонизацияның құрылымы
Бразилияда Мексика мен Перудегі ацтектер мен инкалар сияқты дамыған өркениеттер болмағандықтан, португалдар ескі қалыптасқан әлеуметтік құрылымға еніге алмады. Бұған қоса, 18 ғасырға дейін айқын материалдық байлық табылмай, португалдар мен Бразилия арасындағы қарым-қатынас, испандықтардың Америкадағы иеліктерімен салыстырғанда өте ерекше болды. Мысалы, Бразилия колониясы бастапқыда португалдар мен Үндістан арасындағы сауданы жеңілдететін коммерциялық мүмкіндік ретінде қарастырылды, ал қоғамды дамыту үшін мекендеу ошағы ретінде емес. Бразилиядағы жаулаудың әлеуметтік моделі испандықтардағы жаулау сияқты емес, сауда мен кәсіпкерлік рухына бағытталған. Уақыт өте келе португал коронасы колонияны тек сауда бекеті ретінде пайдаланудың Америкадағы жер дауына рет келтіру үшін тиімді емес екенін түсінді, сондықтан өз жерлерін бақылаудың ең жақсы жолы оны қоныстандыру екенін шешті. 1549 жылы Томе де Суза Бразилияға орталық үкімет құру үшін келді. Ол иезуит миссионерлерін алып келді, олар миссиялар құрды, көптеген жергілікті тұрғындарды құлдықтан құтқарды, жергілікті тілдерді зерттеді және көптеген жергілікті тұрғындарды католицизм дініне өткізді. Иезуиттердің жауынгер тайпаны бейбіттендіруге жасаған еңбегі португалдарға француздарды қазіргі Рио-де-Жанейро қаласында құрған отарларынан қууға көмектесті.
Капитандықтар
Бразилияны отарлауға жасалған алғашқы әрекет бұрын Мадейраны отарлауда сәтті қолданылған мұрагерлік капитаниялар (Capitanias Hereditárias) жүйесін ұстанды. Бұл капитаниялар патша жарлығымен жеке меншік иелеріне, атап айтқанда саудагерлерге, сарбаздарға, теңізшілерге және кіші дворяндарға берілді, бұл португал тәжін отарлаудың жоғары құнынан сақтады. Басқа діни ордендерге қарағанда иезуиттер осы кәсіптің рухани жағын көрсететін болды және Бразилияның отарлық тарихында орталық рөл атқаруға тағдырланды. Католик дінін тарату португал жаулауларының маңызды негіздемесі болды, ал иезуиттерді патша ресми түрде қолдады, ол Томе де Сузаға жергілікті халықты христиан дініне айналдыру үшін қажетті барлық қолдауды көрсетуді бұйырды. Әке Мануэль да Нобрега басшылығымен және Хуан де Азпилкуэта Наварро, Леонардо Нуньес сияқты көрнекті тұлғаларды қамтитын алғашқы иезуиттер Сальвадорда және Сан-Паулу дос Кампос де Пиратинингада алғашқы иезуит миссияларын құрды, бұл Сан-Паулу қаласының пайда болуына себеп болды. Нобрега мен Анхиета бұрын португалдармен соғысқан тамойо тайпаларын бейбіттендіруге қол жеткізе отырып, Францияның Антарктикадағы француз отаршылдарын жеңуде маңызды рөл атқарды. Иезуиттер 1565 жылы Рио-де-Жанейро қаласының негізін қалауға да қатысты. Иезуиттердің жергілікті халықты католик дініне айналдырудағы табысы олардың жергілікті мәдениетті, әсіресе тілді түсіну қабілетімен байланысты. Жозеф Анхиета тупи тілінің алғашқы грамматикасын жасап, 1595 жылы Коимбрада басып шығарды. Иезуиттер аборигендерді альдеия деп аталатын қоныс аудару қауымдастықтарына жинады, бұл 1560 жылдары Перудің оңтүстігінде Франсиско де Толедо жүзеге асырған қысқартуларға ұқсас болды. Жергілікті тұрғындар қауым үшін жұмыс істеп, христиан дінін қабылдады. 1557 жылдан бастап Мем де Са Сальвадор тумаларын бағындыруға мәжбүрлеу үшін жүргізген науқаннан кейін құрылған альдеиялар, иезуит саясатының тек қана көндіру арқылы дінге айналудан күш қолдану арқылы жергілікті халықты ұйымдастыруға өтуін көрсетті. Дегенмен, бұл альдеиялар жергілікті халыққа тартымсыз болды, себебі олар эпидемиялық ауруларға ұшырады, альдеия тұрғындары басқа жерге жұмыс істеуге мәжбүр болды және отаршылар еңбекшілерді ұрлау үшін альдеияларға шабуыл жасады, бұл жергілікті халықты қоныстардан қашуға мәжбүр етті. Альдеия үлгісі 1765 жылы Сан-Паулу капитаниясының губернаторы тарапынан да сәтті болмады, ол местизолар, тума халықтар және мулаттарды жартаралық егістік шаруашылығынан бас тартып, отырықшы шаруашылыққа көшуге ынталандыру үшін қайта қолданды. Иезуиттер жергілікті халықты құл етуді қалаған басқа отаршылармен, сондай-ақ католик шіркеуінің өзімен жиі дауласты. Рим папасы Сан-Сальвадор-да-Баияның Рим католик архиепископиясын құрғаннан кейін, епископ Перо Фернандес Сардинья 1552 жылы Баияға келді және Маноэль да Нобрега басқарған иезуит миссиясымен келіспей қалды. Сардинья иезуиттердің жергілікті билерге қатысуына және жергілікті аспаптарда ойнауына қарсы болды, өйткені ол бұл іс-әрекеттердің дінге айналуға әсері аз деп есептеді. Иезуиттердің мойындау кезінде аудармашыларды қолдануына Сардинья да қарсы болды, ол евангелизация үшін жергілікті мәдениетті игеруге қарсы болды. Сардинья иезуиттердің жергілікті халыққа қарсы соғыс жүргізуге және құлдыққа салуға тыйым салғандығын да сынға алды, нәтижесінде Нобрега 1552 жылдың соңында Баиядан Сан-Висентедегі иезуит миссиясына кетуге мәжбүр болды. Иезуиттердің әрекеті көптеген тума халықтарды құлдықтан құтқарды, сонымен қатар олардың ата-бабаларының өмір салтын бұзды және бейқам түрде аборигендердің табиғи қорғанысы жоқ жұқпалы аурулардың таралуына көмектесті. Құл еңбегі мен сауда Бразилияның және басқа да американдық колониялардың экономикасы үшін маңызды болды, ал иезуиттер әдетте африкалықтарды құлдыққа салуға қарсы болмады.
Француздық шабуылдар
Тропикалық Бразилияның мол мүмкіндіктері әлемді испан және португалдар арасында бөлген Тордесильяс шартымен келіспейтін француздарды Бразилияның бір бөлігін жаулап алуға жетеледі. 1555 жылы Николас Дюран де Вильгейньон қазіргі Рио-де-Жанейро қаласының алдындағы аралда Гуанабара шығанағында бір қоныс құрды. «Франция Антарктика» деп аталған бұл колония 1560 жылы колонияға қарсы соғыс жариялаған генерал-губернатор Мем де Самен қақтығысқа түсті. Губернатордың туысы Эстасио де Са 1565 жылы Рио-де-Жанейро қаласын құрып, 1567 жылы соңғы француз қоныс тастаушыларын қууға қол жеткізді. Иезуит миссионерлері Мануэль да Нобрега және Жозеф Анчиета француздарды қолдаған жергілікті тұрғындарды бейбіттендіру арқылы португалдықтардың жеңісіне үлкен үлес қосты. 1612 жылы Бразилияның солтүстігіндегі қазіргі Сан-Луис қаласында «Франция Эквиноксиал» деген тағы бір француз колониясы құрылды. 1614 жылы португалдар француздарды Сан-Луис қаласынан қайтадан қуды.
Қант дәуірі (1530-1700)
Алтын мен күміс табуға жасалған алғашқы тыраштар сәтсіз аяқталғандықтан, португал отаршылары Еуропаға экспортталатын ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруге негізделген экономиканы қабылдады. Темекі, мақта және басқа да ауыл шаруашылығы тауарлары өндірілді, бірақ 18 ғасырдың басына дейін қант Бразилияның ең маңызды отарлық өнімі болды. Алғашқы қант плантациялары 16 ғасырдың ортасында құрылды және Сан-Висенте мен Пернамбуко капитандықтарының сәттілігіне кілт болды, нәтижесінде қант плантациялары колониялық Бразилияның басқа жағалау аймақтарына жылдам тарады. Бастапқыда португалдар қант өсіру үшін үндістерді құл ретінде пайдалануға тырысты, бірақ африкалық құлдарды пайдалануға көшті. Жағалаудағы жергілікті халықты зардапкер еткен эпидемиялар мен король Себастьян I-нің 1570 жылғы Бразилияның тума халқының бостандығын жариялаған заңы салдарынан үндістердің саны азайды, бірақ 1570 жылдан кейін жергілікті халықты құлдыққа салу күшейді. Жаңа құл саудасы пайда болды, онда жергілікті халық sertões немесе "ішкі дала шекараларынан" аралас нәсілді мамелуколар арқылы әкелінді, олар 1570 жылғы заңдағы тіршік тапқан, португалдарға шабуыл жасаған "әдеттегідей" тума тайпаларға қарсы әділ соғыстарда тұтқындалғандарын пайдаланды. 1580 жылға қарай, 40 мыңға дейін жергілікті тұрғындар Бразилияның ішкі аймағында құл ретінде жұмыс істеу үшін алынып кеткен болуы мүмкін, ал жергілікті халықты құлдыққа салу отарлық кезең бойына жалғасты. Қантқа негізделген экономика кезеңі (1530 – шамамен 1700 жыл) Бразилияда қант циклы деп белгілі. Қант кешенінің дамуы уақыт өте келе әртүрлі үлгілермен жүзеге асты. Ферманың құрамына ферма иесінің отбасымен бірге тұратын каса-гранде (үлкен үй) және құлдарды ұстайтын сензала кірді. Бұл кешенді бразилиялық социолог Гилберто Фрейр ертеде зерттеді. Бұл жағдай Франс Пост жасаған гравюралар мен суреттерде үйлесімді қоғамның ерекшелігі ретінде бейнеленді. Бастапқыда португалдар қант қамысын жинау және өңдеу үшін құл болған үндістерге сүйенді, бірақ олар көп ұзамай Батыс Африкадан құл африкалықтарды импорттауды бастады, бірақ жергілікті халықты құлдыққа салу да жалғасты. Португалдар Батыс Африкада бірнеше сауда орындарын құрды, онда Батыс Африка құлдарын африкалық құл саудагерлерінен сатып алды. Батыс Африкадан құлдыққа түскендер тізбектелген күйде және тығыз жағдайда құл кемелерімен Бразилияға жіберілді. Батыс Африкалық құлдар көбірек қажетті және тиімді болды, өйткені олардың көпшілігі отырықшы, ауыл шаруашылығына негізделген қоғамдардан шыққан және үндістерге қарағанда ауыл шаруашылығын үйренуге аз дайындық қажет болды. Африкалықтар да үндістерге қарағанда ауруларға төзімдірек болды. Құл еңбегіне деген талап аймаққа және өнім түріне байланысты өзгереді. Баия аймағында, қант басты өнім болған жерде, құлдардың жағдайы өте ауыр болды. Құл иелері үшін құлдарды бірнеше жылдың ішінде өлімге дейін жұмыс істету және оларды жаңадан әкелінген құлдармен ауыстыру арзан болды. Маниока егілетін аймақтарда да құлдардың саны көп болды. Бұл аймақтарда халықтың 40-60 пайызы құл болды. Бұл аймақтарда жұмыс талаптары аз және құлдар үшін өмір сүру және жұмыс жағдайлары қант аймақтарындағы құлдардың жағдайларымен салыстырғанда жақсы болды. Алғашқы саудагерлер немістер, фламандтар және итальяндықтар сияқты көптеген елдерден келді, бірақ Бразилиядағы саудада португал саудагерлері басымдық алды. Испания мен Португалия тажын біріктірген кезде (1580–1640), олар испан Америкасында, әсіресе африкалық құлдарды саудалауда да белсенді болды. Бразилия қантының сапасы жоғары деп есептелгенімен, 17 және 18 ғасырларда Голландия мен Франция Еуропаға әлдеқайда жақын Антиль аралдарында қант өндіруді бастаған кезде, қант бағасы төмендеді.
Қалалар мен қалалар
Бразилияда Испан Америкасындағы отаршылдық қоныстардан гөрі әлдеқайда маңызды емес деп есептелген жағалау қалалары мен кенттері болды, бірақ Испан Америкасындағыдай, қалалық қоныстар шіркеу мен мемлекеттің институционалдық өмірінің орталықтары ретінде, сондай-ақ саудагерлердің қалалық топтары үшін маңызды болды. Испан Америкасының көптеген аймақтарынан өзгеше, мұнда бұрыннан қоныстар құрған тығыз, отырысқан жергілікті халық болған жоқ, бірақ Бразилиядағы қалалар мен кенттер испандық колониялық Венесуэладағы қалаларға ұқсас болды. Порт қалалары португал сауда тауарларының, оның ішінде африкалық құлдардың кіруіне, сондай-ақ қант, ал кейіннен алтын мен кофе сияқты экспорттық тауарлардың Португалияға және одан әрі экспортталуына мүмкіндік берді. Олинда (1537 жылы негіленген), Сальвадор (1549), Сантос (1545), Витория (1551) және Рио-де-Жанейро (1565) сияқты жағалау қалалары қарақшыларға қарсы қорғаныста да маңызды рөл атқарды. Тек Сан-Паулу ғана ішкі маңызды қала болды. Испан Америкасының көп бөлігінде қалыптасқан қалалар мен кенттер желісінен айырмашылығы, Бразилиядағы жағалау қалалары мен олардың айналасындағы аймақтары тікелей Португалияға бағытталған, ал басқа жақпен байланысы шамалы болды. Бастапқы кезеңде қанттың басты экспорттық тауар екендігі және оны экспортқа дайын тазартылған қантқа айналдыру қажеттілігіне байланысты, қант зауыттарында (engenhos) шеберлер мен шаштараз-хирургтар жұмыс істеді, және олар белгілі бір жағдайларда шағын қалалар сияқты қызмет етті. Сонымен қатар, көптеген испандық қоныстардан өзгеше, Бразилия қалалары мен кенттерінде әдеттегі орталық алаң мен шахмат тәрізді көшелердің жүйесі болған жоқ, көбінесе бұл топографиялық ерекшеліктерге байланысты болды.
Жаңа мәсіхшілер
Айналған яһудилер, «Жаңа Христиандар» деп аталатын, олардың көпшілігі саудагерлер болған, Бразилияның отарлау тарихында маңызды рөл атқарды. Олардың "отарлық дәуірдегі маңыздылығы, Иберия одағы кезінде Бразилияда Инквизицияның толыққанды құрылмауының себебі болуы мүмкін". Жаңа Христиандар институционалдық өмірге жақсы бейімделген, азаматтық және діни қызметтерде қызмет етті. Қуғын-сүргіннің салыстырмалы түрде аздығы және мүмкіндіктердің көптігі оларға қоғамда елеулі орын алуға мүмкіндік берді. Иберия одағы (1580–1640 жылдары) кезінде көптеген адамдар испандық Америкаға көшіп кетті.
Иберия одағы (1580-1640 жж.)
1580 жылы мұрагерлік дағдарысы Португалия мен Испанияның Габсбург патшасы Филипп II басқаруымен бірігуіне әкелді. Екі Иберия патшалығының тәждерінің бірігуі 1640 жылға дейін, португалдықтар көтеріліс жасағанға дейін сақталды. Одақ кезінде екі патшалықтың институттары дербес болды. Португалиялық саудагерлер үшін, олардың көпшілігі яһуди дінінен ("жаңа христиандар") немесе олардың ұрпақтарынан христиандыққа өткендер, тәждер одағы испандық Америкаға құл саудасында коммерциялық мүмкіндіктер ұсынды. Он жеті провинция 1581 жылы Испаниядан тәуелсіздік алып, Филипп II-ге голланд кемелерімен, Бразилияда да болсын сауда жасауға тыйым салды. Голландтар Бразилияның солтүстік-шығысындағы қант өндірісін қаржыландыруға үлкен қаражат жұмсады және қант тасымалдаушылар ретінде маңызды рөл атқарды. Сондықтан голланд каперлерімен қақтығыс басталды, олар жағалауды тонады: 1604 жылы Сальвадорды тонап, көп мөлшерде алтын мен күміс алып кетті. Кейін, испан-португалдық бірлескен флот қаланы қайта басып алды. Бірақ қала 1624 жылдың мамырында голландтар тарапынан қайтадан жаулап алынды және 11 айдан кейін Лусо-испандық флотқа берілді.
Бразилияның солтүстік-шығысындағы Голландия билігі, 1630 1654
1630-1654 жылдары голландтар коммерциялық Ресифе және аристократиялық Олиндада бекініп қалды. 1635 жылы Параибаны басып алғаннан кейін, голландтар Еуропаға ең қолайлы жағалаудың ұзын бөлігін (Голландиялық Бразилия) бақылады, бірақ ішкі аймаққа енбеді. Голландтың үлкен кемелері португалдықтардың шағын кемелері келіп-кетіп жатқан жағалаудың ойыстарына тоқтауға мүмкіншілік таппады. Айырықша жағдай, голландтардың қант жағалауын басып алуы Амстердамда қант бағасын өсірді. «Жаңа Голландия» кезеңінде Голландия Батыс Индия компаниясының Бразилиядағы отаршылары, Ресифеде (Маурицстаад деп аталған) Нассау графы Джон Морис губернатор болып қызмет еткеніне (1637–1644) қарамастан, үнемі қоршауда болды. Нассау жергілікті флора мен фаунаны зерттеу үшін ғылыми комиссияларды шақырды, бұл аумақ туралы білімді арттырды. Сонымен қатар, ол Ресифе және Олинда қалаларын дамыту жобасын бастады, ол ішінара жүзеге асырылды. Оның іздері қазіргі күнге дейін сақталған. Бірнеше жыл ашық соғыс салдарынан голландтар 1654 жылы шегінді; португалдар соғыс қарызын тұзбен төледі. Голланд мәдени және этникалық ықпалы аз қалды, бірақ Альберт Экхауттың үндістер мен құлдардың суреттері, сондай-ақ оның натюрморттары барокко өнерінің маңызды туындылары болып табылады.
Бразилиядағы құлдық
Жақын орналасқан Испан Америкасынан өзгеше, Бразилия өзінің бастапқы қалыптасу кезеңінен-ақ құлдар қоғамы болды. Африкалық құл саудасы колонияның экономикалық және әлеуметтік құрылымының бір бөлігі болды. Солтүстік Америкадағы құл саудасы басталмас бұрын, Бразилияға Он үш Колонияға қарағанда көбірек құлдар әкелінді. Атлантикалық құл саудасында ұсталған африкалықтардың шамамен 35% Бразилияға жіберілген деп есептеуге болады. Бразилиядағы құл саудасы шамамен екі жүз жылға созылды және Америкадағы барлық елдерден ең ұзаққа созылды. Африкалық құлдардың бағасы жергілікті құлдарға қарағанда жоғары болды, себебі олардың көпшілігі егіншілік қоғамдардан келгендіктен, Бразилияның табысты қант плантацияларын күтіп ұстауға қажетті жұмысты білді. Сонымен қатар, африкалық құлдар көптеген жергілікті халықты өлтірген Ескі Дүниенің бірнеше ауруларына қарсы иммунитеттері болды және олардың туған жеріне жету қиын болғандықтан, жергілікті құлдарға қарағанда қашу ықтималдығы төмен болды. Алайда, көптеген африкалық құлдар қашып, өздерінің қашқан құлдардың қоғамдарын құрды, олар квиломбо деп аталды, және олар көбінесе белгілі бір саяси және экономикалық бірлестіктерге айналды.