Кіріспе
Алагоас штаты, ресми атауы Алагоас штаты – Бразилияның 27 федеративтік бірлігінің бірі. Ол Пернамбуко (Солтүстік және Солтүстік-Шығыс); Сергипе (Оңтүстік); Баия (Оңтүстік-Батыс); Атлант мұхитымен (Шығыс) шектеседі. Оның астанасы – Масейо қаласы. Бразилия халқының 1,6%-ын құрайды және Бразилияның ЖІӨ-нің 0,8%-ын өндіреді. 102 муниципалитеттен тұрады, ең көп халқы бар қалалары – Масейо, Арапирака, Пальмейра-дус-Индиос, Рио-Ларго, Пенедо, Униау-дус-Пальмарес, Сан-Мигел-дус-Кампус, Сантана-ду-Ипанема, Делмиру-Гувейя, Корурипе және Кампу-Алегри. Аудан бойынша Бразилияның екінші кішкентай штаты (Сергипеден ғана үлкен) және халық саны бойынша 16-шы орында. Сондай-ақ, елдегі ең ірі қант қамысы, кокос жаңғағы және табиғи газ өндірушілердің бірі. Алагоаста мұнай бар, көбінесе құрлықтағы кен орындары. Суруру (немесе Шарру мүсілдесі) жері, жағалау тұрғындарының тағамы болып табылатын лагуналық моллюскілер және кокос суы, Алагоас сонымен қатар елдің ең бай фольклорына ие. Бастапқыда Алагоас аумағы Пернамбуко капитандығының оңтүстік бөлігін құраған және тек 1817 жылы тәуелсіздік алды. Оның дамуы капитандықтың қант шаруашылығын кеңейтуге ықпал етті, бұл үшін жаңа өңдеу алқаптары қажет болды. Осылайша Порту-Кальво, Алагоас (қазіргі Маршал Деодору) және Пенедо пайда болды, бұл аймақтың отарлау, экономикалық және әлеуметтік өмірін ұзақ уақыт бойы басқарған орталықтар болды. 1631 жылы Голландтардың Пернамбукоға жасаған шабуылы Алагоасқа дейін жетті. 1645 жылы Порту-Кальводағы қақтығыстардан кейін басқыншылар қуылды, экономика қирады. Голландтар басып алған кезде африкалық құлдардың қашуы қант шаруашылығында жұмыс күшінің тапшылығын тудырды. Киломбо деп аталатын елді мекендерге біріккен африкалықтар тек 17 ғасырдың соңында ең маңызды киломбо Пальмарес жойылған кезде ғана толық бағындырылды. Империя кезінде Экватордың сепаратистік және республикалық конфедерациясы Алагоастан көрнекті тұлғалардың қолдауын алды. 1840 жылдары саяси өмір лису (әдеби мағынада "түзулер", жыныстық бағытты білдірмейді), консерваторлар және кабелуду (әдеби мағынада "сақалдылар"), либералдар арасындағы қақтығыспен еректелді. 20 ғасырдың басында аймақтың ішкі аймағы Пернамбукодан келген кәсіпкер Делмиру Гувейяның пионерлік тәжірибесін бастан кешірді. Ол Estrela жіп фабрикасын құрды, ол күніне 200 шпул өндірді. 1917 жылдың қазан айында Делмиру Гувейя әлі де анықталмаған жағдайларда, оның зауытын бәсекелес шетелдік фирмаларға сатуға қысым көрсеткеннен кейін қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның машиналарын жойды және Паулу Афонсу шатқалына лақтырды. Бразилияның алғашқы екі президенті – Деодору да Фонсека мен Флориану Пейшотудың туған жері болғандықтан "Маршалдардың жері" (Терра дус Марешаис) аталған Алагоас еліне көптеген белгілі бразилиялықтарды сыйлады, олардың арасында антрополог Артур Рамус, дирижер Хекел Таварес, филолог Аурелиу Буарке де Оланда, музыканттар Джаван және Гермету Паскал, ақын Хорхе де Лима, құқықтанушылар Понтес де Миранда және Маркос Бернардес де Мелу, сондай-ақ жазушылар Леду Иву және Грасилиану Рамус бар.
Alagoas , officially State of Alagoas, is one of the 27 federative units of Brazil and is situated in the eastern part of the Northeast Region. It borders: Pernambuco (N and NW); Sergipe (S); Bahia (SW); and the Atlantic Ocean (E). Its capital is the city of Maceió. It has 1.6% of the Brazilian population and produces 0.8% of the Brazilian GDP. It is made up of 102 municipalities and its most populous cities are Maceió, Arapiraca, Palmeira dos Índios, Rio Largo, Penedo, União dos Palmares, São Miguel dos Campos, Santana do Ipanema, Delmiro Gouveia, Coruripe, and Campo Alegre. It is the second smallest Brazilian state in area (larger only than Sergipe) and it is 16th in population. It is also one of the largest producers of sugarcane, coconuts, and natural gas in the country. Alagoas also has oil exploration, mostly of onshore deposits. Land of the sururu (or Charru Mussel), lagoon shellfish which serves as food for the coastal population, and of coconut water, Alagoas also possesses some of the country's richest folklore. Initially, the territory of Alagoas constituted the southern part of the Captaincy of Pernambuco and only gained its autonomy in 1817. Its occupation pushed the expansion of the captaincy's sugarcane farming, which required new areas of cultivation, southward. Thus arose Porto Calvo, Alagoas (now Marechal Deodoro) and Penedo, nuclei which guided the colonization, economic, and social life of the region for a long time. The Dutch invasion in Pernambuco was extended to Alagoas in 1631. The invaders were expelled in 1645, after intense fighting in Porto Calvo, leaving the economy in ruins. The escape of African slaves during the Dutch invasion created a serious labour shortage problem on the sugarcane plantations. Grouped in villages called quilombos, the Africans were only completely dominated at the end of the 17th century with the destruction of the most important quilombo, Palmares. During the empire, the separatist and republican Confederation of the Equator received the support of noteworthy figures from Alagoas. Throughout the 1840s, political life was marked by the conflict between the lisos (lit. "straights", not the sexual orientation connotation), conservatives, and the cabeludos (lit. "hairies"), liberals. At the beginning of the 20th century, the region's hinterland lived through the pioneering experience of Delmiro Gouveia, a entrepreneur from Pernambuco who installed the Estrela thread factory, which came to produce 200 spools daily. Delmiro Gouveia was killed in October 1917 in circumstances still unclarified, after being pressured, according to rumor, to sell his factory to competing foreign firms. After his death, his machines would be destroyed and thrown into Paulo Afonso Falls. Nicknamed the Land of the Marshals (Terra dos Marechais), for being the birthplace of Deodoro da Fonseca and Floriano Peixoto, the first two presidents of Brazil, Alagoas gave the country numerous illustrious Brazilians among whom are the anthropologist Arthur Ramos, the maestro Hekel Tavares, the philologist Aurélio Buarque de Holanda, the musicians Djavan and Hermeto Pascoal the poet Jorge de Lima, the jurists Pontes de Miranda and Marcos Bernardes de Mello, besides the writers Lêdo Ivo and Graciliano Ramos.
Этимология
Латынша lacus, "қойма, көл" деген сөз португал, испан және итальян тілдеріндегі lago сөзінің, французша lac сөзінің, оның бір туындысы – латынша lacuna, "ұңғыма, шұңқыр", "жетіспеушілік, қанағаттанбау, ескерусіздік" сөздерінің бастауы болып табылады. Бұл испан және итальян тілдеріндегі laguna сөзін түсіндіреді. Ал португалдық lagoa сөзі 938 жылғы Валенсиядан келген құжатта lacona деп жазылған. -Ано жұрнағы Бразилияға тән: параибано, пернамбукано, алагоано, сергипано, баиано, гояно және кейінірек акриано. 2022 жылғы халық санауы келесі сандарды көрсетті: 1,887,865 қоңыр (аралас нәсілді) адам (60,4%), 915,400 ақ адам (29,3%), 298,709 қара адам (9,6%), 20,095 үнді адам (0,6%), 5,505 азиялық адам (0,2%). 2013 жылғы генетикалық зерттеуге сәйкес, Алагоас штатындағы бразилиялықтардың 53,7%-ы еуропалық, 26,6%-ы африкалық және 18,7%-ы үнді тегінен шыққан.
The suffix ano is characteristic of Brazil: paraibano, pernambucano, alagoano, sergipano, baiano, goiano, and later acriano. The 2022 census revealed the following numbers: 1,887,865 Brown (Multiracial) people (60.4%), 915,400 White people (29.3%), 298,709 Black people (9.6%), 20,095 Amerindian people (0.6%), 5,505 Asian people (0.2%). According to a genetic study from 2013, Brazilians in Alagoas have 53.7% European, 26.6% African and 18.7% Amerindian ancestries, respectively.
Білім
Португал тілі – ресми мемлекеттік тіл, демек мектептерде басты тіл ретінде оқытылады. Алайда, ағылшын және испан тілдері жоғары сыныптардың ресми оқу жоспарына кіреді.
Экономика
Алагоас – Бразилияның ең кедей штаттарының бірі. Оның Адами Даму Индексі (HDI) елдегі екінші нашар көрсеткішті құрайды, тек Мараньяо штатынан ғана жоғары, бірақ соңғы жылдары көрсеткіштері жақсарған. Қызмет көрсету секторы ЖІӨ-нің ең үлкен бөлігін құрайды – 55,8%, одан кейін өнеркәсіп секторы – 36,9%. Ауыл шаруашылығы штаттың ЖІӨ-сінің 7,3% құрайды (2004 жылғы мәлімет). Алагоас экспортының құрамы: қант – 58,8%, спирт – 29,4%, химиялық заттар – 9%, темекі – 2,1% (2002 жылғы мәлімет). Экономика негізінен ауыл шаруашылығына бағытталған, ірі қант қамысы плантацияларына және Арапирака қаласы маңында шоғырланған темекі шаруашылығына тәуелді. Спирт өндірісінің негізі қант қамысы болды, бірақ қазір бұл сала құлдырауда. Масейо портында шағын және орта көлемді танкерлер алкогольді жиі тасымалдайтын, бірақ қазір мұндай жүктемелер азайды. Жергілікті өнеркәсіптің тағы бір саласы – Масейо қаласының шетіндегі терең бұрғылау құдықтарынан алынатын тұздықтан өндірілетін химиялық өнімдер. Соңғы жиырма жылда туризм индустриясы дамып, Масейо қаласы бұрынғысынан өзгеше, кокос пальмаларының бақтарымен әсемделген шағын портынан қазіргі биік ғимараттарға толы қалаға айналды. Солтүстік жағалауда, әсіресе Марагоги және Жапаратинга қалаларының маңында оңтүстік және Еуропадан келген туристерді қызықтыратын курорттар пайда болуда. Масейодан солтүстікке қарай жағажайлардағы үйлерге едәуір еуропалық инвестиция жасалуда (2007 жылдан бастап), қоршалған жеке үйлер салынуда.
Халықаралық әуежай
Алагоас штаты Масейо қаласының агломерациясында Зумби-дос-Пальмарес халықаралық әуежайының жаңа әуежай кешенін алды, оны жергілікті сәулетші Марио Алоисио жобалаған. Әуежай құрылысында шыны, металл және гранит үйлесімді қолданылған. Онда көрме залдары, панорамалық жабдықталған алаң, шағын шіркеу, жеті эскалатор, тоғыз лифт және төрт жолаушылар көпірі орналасқан. Барлық терминал физикалық мүмкіндіктері шектеулі адамдардың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін пандустармен және арнайы санитарлық бөлмелермен жабдықталған. Жаңа терминал арқылы Infraero компаниясы Масейо қаласына "Aeroshopping" концепциясын әкелді – бұл елдің әуежайларын демалыс пен жоғары сапалы өнімдер мен қызметтер орталықтарына айналдырып жатқан жаңашылдық. Бүкіл ғимарат компьютерлік жүйемен басқарылатын кондиционермен жабдықталған, ал коммерциялық кеңістіктер кезең-кезеңімен толтырылады. Автотұрақ үш есеге дейін ұлғайтылды. Жаңа жолаушылар терминалының ауданы 24 000 шаршы метрді құрайды, бұл бұрынғы көлемінен үш есе көп. Регистрация тіркеулерінің саны екі есеге артты, және ғимараттың конструкциясын өзгертпестен одан да көп тіркеу тіркеулерін орнатуға болады. Бұл ғимарат "ақылды" болып табылады, яғни ол жарықтандыру деңгейінен бастап ауа температурасына және тіпті эскалаторлардың жылдамдығына дейін әр түрлі факторларды реттейтін компьютерлік жүйемен басқарылады. Бұл жүйе сонымен қатар шектеулі аймақтарға және өрттен қорғау жүйесіне кіруді де бақылайды.
Порт
Ярагуа порты Масейо қаласында орналасқан. Мундау көлінің жағасында орналасқан Ярагуа портының коммерциялық және экономикалық дамуы Масейо деген атқа ие болған, ал кейіннен Алагоас штатының астанасы болған маңызды елді мекеннің құрылуына ықпал етті. Ярагуа порты кемелердің қосылуына қолайлы жағдай жасайтын табиғи порт аймағында орналасқан. Колониялық дәуірде порт арқылы экспортталатын ең маңызды тауарлар – қант, темекі, кокос және дәмдеуіштер болды.
Спорт
Алагоас қонақтар мен тұрғындарға түрлі спорттық іс-шаралар ұсынады. Штаттың ішінде АСА де Арапирака, CRB, CSA, Муриси, Корурипе, CSE, Санта-Рита, Пенеденсе және Ипанема сияқты бірнеше футбол клубы орналасқан. Масейо 2014 жылғы ФИФА Әлем Кубогінің ойындарын қабылдауға үміткер 18 қаланың бірі болды, бірақ соңғы тізімге ілікпеді.
Ту
Герб Порту-Кальвоның алғашқы Алагоас штаттық қонысын символдайды. Дизайнға бұрынғы байлықты қамтамасыз еткен плантациялар, қант қамысы және мақта енгізілген. Қызыл, ақ және көк түстер француз триколорына сілтеме жасайды, француз революциясының (еркіндік, теңдік, бауырластық) идеалдарын бейнелейді, ал бес қырлы жұлдыз Бразилияның елтаңбасына сілтеме жасайды.