Кіріспе
NASA халықаралық ғарыш станциясын қолдау тұжырымдамасы, NASA-ның нақты жобасы. Орбиталық ғарыш ұшағы (OSP) бағдарламасы 2000-шы жылдардың басында NASA ұсынған ғарыш ұшағы жобасы болатын. Ол экипажды құтқару, экипажды тасымалдау және төтенше жағдайда жүк тасымалдау қажеттіліктері үшін Халықаралық ғарыш станциясын қолдау мақсатында әзірленді. Бұл ғарышқа ұшыру бастамасының бір бөлігі еді. 2004 жылы NASA Constellation бағдарламасын бастаған кезде, OSP бағдарламасы аясында алынған білім мен тәжірибе экипаж тасымалдауға арналған зерттеу көлігін жасауға жұмсалды.
the specific NASA project
The Orbital Space Plane (OSP) program was a NASA spaceplane concept in the early 2000s designed to support the International Space Station requirements for crew rescue, crew transport and contingency cargo transport. It was part of the Space Launch Initiative. When NASA began the Constellation program in 2004, NASA transferred the knowledge gained on the OSP to the development of the Crew Exploration Vehicle.
Шығу тегі
Халықаралық ғарыш станциясы үшін төмен құнмен жасалған, шағын "Экипажды қайтаруға арналған көлік" (ACRV) қарастырылған болатын, ол төтенше эвакуациялау мүмкіндігін қамтамасыз ететін еді. X-38 – оның прототипі. Бұл орбиталық ғарыш ұшағы тұжырымдамасына дамыды: тек құтқару кемесі ғана емес, OSP экипажды ХҒС-қа және кері тасымалдау үшін қолданылатын көлік ретінде қызмет ететін еді. Бұл 2010 жылға дейін пайдалануға беріледі деп күтілген. Space Launch Initiative бағдарламасы 2000 жылы қайта пайдаланылатын ұшыру құралдарын зерттеуге арналған келісімшарттарды тағайындаумен басталды. 2002 жылдың қараша айында ол Орбиталық ғарыш ұшағы бағдарламасы және Келесі буын ұшыру технологиялары бағдарламасы болып өзгертілді.
Функция
Орбиталық ғарыш ұшағының болашақ нұсқалары Халықаралық ғарыш станциясына экипаждарды жеткізу үшін қолданыстағы Эволюцияланған кеңейтілген ұшыру құралы (EELV) зымыранымен ұшырылатын болды. Орбиталық ғарыш ұшағының ғарыш айлағымен бірге жұмыс істеуі жоспарланған, онда Орбиталық ғарыш ұшағы экипаждарды тасымалдаумен, ал ғарыш айлағы құрылыс және жүк тасымалдаумен айналысатын еді. Ол кезде ғарыш айлағы бағдарламасы әлі зейнеткерлікке шыққан жоқ еді және 2030 жылға дейін техникалық жағынан қолданылуға лайықты деп есептелді. Сондықтан екі ғарыш кемесінің де Халықаралық ғарыш станциясының қызмет ету мерзімі бойына бір-бірін толықтырып, өзара әрекеттесетіні күтілді. Бұл тәсілдің бір артықшылығы – ғарышқа адамның қауіпсіз кіруіне кепілдік беру еді; осы қабілеттің болмауы «Колумбия» ғарыш айлағының қазасына байланысты айқын байқалды. Орбиталық ғарыш ұшағының және оған қатысты жүйелердің жоғары деңгейдегі талаптары 2003 жылдың ақпан айында мақұлданды. 2003 жылдың наурыз айында бағдарлама NASA миссиясы мен мердігерлік жоба арасындағы жүйелік жобалаудың үйлесімділігін қамтамасыз ету мақсатында жүйелік операцияларды бағалауды бастады.
CEV бағдарламасына көшіру
Экипаждық зерттеу көлігі бағдарламасы ғарыш ұшағының физикалық дизайны – немесе көліктің архитектурасы үшін қарастырылған төрт концепциялық топқа негізделген: капсула, көтергіш корпус, қанаты бар ұшқыр корпус және қанаты бар дөңгелек корпус. «Колумбия» апатының салдарын зерттеуден кейін, жеке құтқару жүйесімен жабдықталған капсула дизайны экипаж қауіпсіздігі тұрғысынан ең оңтайлы деп есептелді.
Бағдарламаның басқа компоненттері
OSP бағдарламасының басқа компоненттері X-37 және DART болды. X-37 аппараты болашақта қайта пайдаланылатын ұшыру жүйелерінің, соның ішінде Орбиталық ғарыш ұшағының қауіптерін азайту үшін жаңа технологияларды ұшқымен сынау мақсатында жасалған. Автономды кездесу технологиясын демонстрациялау, яки DART, – басқа ғарыш кемелерін іздеу және олармен кездесу үшін қажетті технологияларды сынауға арналған тағы бір ұшқыш демонстрациялық көлігі. DART борттық навигациялық сенсорларды пайдаланып, зейнеткерлікке шығарылған спутниктің төңірегінде бірнеше маневрлер жасауға тиіс болған. Дегенмен, сәтті ұшырылғаннан кейін, навигациялық жүйедегі белгісіз ақаулар көліктің қозғалтқыш отынын мерзімінен бұрын тауысуына себеп болды, нәтижесінде миссия барлық мақсаттарына жетпей аяқталды. 2010 жылы Orbital Sciences Corporation компаниясы Коммерциялық экипаж дамыту бағдарламасының 2-ші кезеңі аясында NASA-ға ұсынған "Прометей" ғарыш кемесі жобасында OSP бағдарламасы бойынша жасалған жұмыстың бір бөлігін қайта пайдаланды.