Кіріспе

Вольфганг Амадей Моцарттың шығармалары

Вольфганг Амадей Моцарттың Ми-мажордағы 39-шы симфониясы, К. 543, 1788 жылдың 26 маусымында аяқталған.

Құрамы

Симфониялық No 39 – Моцарттың 1788 жылдың жазында бір-бірлерінен кейін шапшаң жазған үш симфониясының біріншісі (оның соңғы симфониялары). No 40 25 шілдеде, ал No 41 10 тамызда аяқталды. Осы үш симфонияны жазған кезеңде Моцарт Ми мажор мен До мажордағы фортепиано триоларын (К. 542 және К. 548), оның «соната фасиль» (К. 545) шығармасын және скрипка сонатинасын (К. 547) жазып жатқан. Моцарт туралы өмірбаян жазған Альфред Эйнштейннің пікірінше, Моцарт Майкл Хайднның сол бірдей тоналдықтағы No 26 симфониясын үлгі еткен.

Премьера

Қазіргі қолда бар мәліметтерге сүйене отырып, 39-шы симфонияның тұңғыш орындалу күнін анықтау мүмкін емес сияқты; тіпті, композитордың өмірлік кезеңінде бұл симфония орындалған-орындалмағанын да анықтау қиын. мәліметтеріне сәйкес, Моцарт осы шығарманы жазған шақта Филипп Оттоға тиесілі Шпигельғасседегі жаңа казинода "Казинодегі концерттер" сериясын ұйымдастыруға дайындалып жатқан. Моцарт тіпті осы концерттерге билеттерді досы Майкл фон Пухбергке жіберген. Алайда, концерттік серия өткізілгені немесе қызығушылықтың болмауына байланысты тоқтатылғаны анық емес. Бүгінгі таңда бұл шығарма симфониялық репертуардың маңызды бөлігі саналады және жиі орындалып, жазылады.

I. Адажио Аллегро

Бірінші бөлім, латуль аспаптарында естілетін фанфарлармен салтанатты кіріспемен басталады. Содан кейін соната түріндегі Аллегро келеді, бірақ бірнеше ерекшеліктері – мысалы, жұмсақ бастаудан кейінгі күрт дауыс – оны оның алғашқы симфонияларына әсер еткен галантты мектеппен байланыстырады. Желді аспаптардың дербестігі және жалпы ноталардың өзара байланысы, сондай-ақ екінші тақырыптық топта бірнеше тақырыптың болуы (оның ішінде ерекше сәтті "қадам басатын тақырып"), бұрынғы симфониялармен салыстырғанда, олардың екінші топтары көбінесе толыққанды мәнсіз болған, осы бөлімді бұрынғы туындылардан ерекшелендіретін бірнеше фактор. Олардың арасындағы ұқсастықтарға қарағанда айырмашылықтар көп.

II. Andante con moto (Қозғалыспен жүретін)

Баяу бөлім, қысқартылған соната түрінде, яғни даму бөлімі жоқ, скрипкалар тобында тыныш басталып, оркестрдің қалған бөлігіне қарай кеңейеді. Бұл бөлімге тыныш негізгі тақырып және күшті, сәл алаңдатар көшістер тән. Тоникалық тобы – Ля мажор, Ми мажордың субдоминанты.

III. Аллегретто (менюетто)

Бұл шығармада өте қызықты минует пен трио бар. Трио – "Ländler" деп аталатын австриялық халық биі және оның ішінде кларнетке арналған соло бар. Күшті минует, трионың ерекше бояуымен сәйкес келеді, онда екінші кларнет төменгі (халумеу) регистрінде арпеджио орындайды. Бұл халық биінің мелодиясы 18-ші ғасырдың соңында Венада кең таралған жергілікті ішімдік әндерінен туындаған.

IV. Аллегро

Финалдағы тағы бір соната формасы, оның басты тақырыбы, кейінірек D мажордағы струнный квинтеттегідей, көбінесе гаммадан тұрады, мұнда жоғары және төмен қарай өрбу арқылы беріледі. Даму бөлімі драматизмге толы; кода жоқ, бірақ экспозиция да, рекапитуляция соңына дейінгі даму да қайта орындалуы тиіс және көбінесе қайта орындалады.