Кіріспе

Игнасио Лопес Район (31 шілде 1773 - 2 ақпан 1832) – Мигель Идальгоның өлімінен кейін Мексиканың тәуелсіздік соғысының алғашқы жылдарында өз елінің көтерілісші күштерін басқарған генерал. Ол кейіннен алғашқы үкіметті, Зитакуаро кеңесін және болашақ тәуелсіз мемлекеттің алғашқы конституциясын, «Конституциялық элементтер» деп аталатын заңды құрды.

Алғашқы жылдары

Лопес Район Тлальпуджахуа қаласында, Вальядолид интенданттығында Андрес Мариано Лопес Район Пиньяның (1742–1805) және Мария Жозефа Рафаэла Лопес Агуадо и Лопес Боланостың (1754–1822) тұңғыш ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Вальядолидтегі (қазіргі Морелия) Сан Николас колледжіне және Мексика қаласындағы Сан-Ильдефонсо колледжіне оқыды, 1796 жылы заңгер атанды. Ол Мексика қаласында тұрды, бірақ әкесі ауырғанда отбасы бизнесін (ауыл шаруашылығы және кен өндірісі) және қаладағы пошта басқармасын басқару үшін Морелияға қайта оралуға мәжбүр болды. 1810 жылдың тамызында Мария Ана Мартинес де Рулфоға үйленді.

Мексиканың тәуелсіздік соғысы

Мексиканың тәуелсіздік соғысының алғашқы айларында ол тәуелсіздік үшін күрескен Антонио Фернандеспен байланысқа түсті. Район оған Фернандо VII билігін көрсететін және ресурстардың ысырабын тоқтатуға бағытталған топ құру туралы хат жіберді. Мигель Идальго осы идеяны қолдады. Испандықтар Районды ұстауға тырысты, бірақ ол қашып, Мигель Идальгоның Мараватиодағы әскерлеріне қосылды. Кейіннен ол Идальгоның жеке хатшысы болды.

Мигель Идальго

Гвадалахарада Идальго оны Мемлекеттік хатшы етіп тағайындады, және ол 1810 жылғы 6 желтоқсанда құлдарды азат ету туралы жарлыққа қол қойды. Ол Жозе Мария Чикомен президент, Паскасио Ортис де Летона елші және Франсиско Северо Малдонадо көтерілістің алғашқы газетінің бас редакторы ретінде уақытша үкіметті құрды: El Despertador Americano (ағылшын тілінде: The American Watchclock). Мигель Идальгоның әскері Кальдерон көпірі шайқасында жеңіліске ұшырады, ал Район Рафаэль Ириартеге қосылу үшін Агуаскалиентеске қашты. Олар Кальдерон көпірі шайқасынан қашқан әскердің қалған бөлігімен қосылу үшін Закатекасқа барды. Әскер Коауила штатының Сальтильо қаласына көшті. Көтерілісшілердің басшылары АҚШ-қа өтуге тырысты, ал әскер Сальтильода Район армия басшысы ретінде қалды; осының нәтижесінде Район генерал атанды. Осы саяхат барысында Мигель Идальго, Игнасио Альенде және басқалары Баханның құдықтарында қолға түсіп, өлім жазасына кесілді.

Хидальгоның өлімінен кейінгі шайқастар

1811 жылдың 26 наурызында Район Сальтильодан Закатекасқа көшіп кетті. Оның әскері сол кезде 3500 сарбаз бен 22 зеңбіректерден тұрды. Испан әскері Агуа-Нуеваға жол бойында Район әскерін кездестірді, нәтижесінде Район 77 адамын (тұтқындалғандарды) жоғалтты. 1 сәуірде Лос-Пиньонес шайқасы басталды, Район оны алты сағаттан соң жеңіп алды. 13 сәуірде Район Педро Мария де Аная мен Виктор Росалесті Закатекас армиясын барлауға жіберді, ал өзі "Лос Миссионерос де Гуадалупе колледжінде" бекінді. 1811 жылдың 15 сәуірінде Закатекас үшін шайқас басталды. Патриот генерал Хосе Антонио Торрес (генерал), ("эль Амо Торрес" деген лақап атымен белгілі) барлық артиллерия, оқ-дәрі, азық-түлік және күміс орналасқан "Серро дель Грилло" төбесін бағындырды. Осы әрекеттерінің арқасында Район әскері шайқаста жеңіске жетті. Закатекасқа келген соң, Район көп уақытын әскерімен бірге жаттығулар жасап, киім-кешекпен қамтамасыз етіп, соғыс тактикасын жетілдіруге арнады. Район Агуаскалиентеске көшуге шешім берді, себебі Закатекасқа үлкен испан әскері жақындап келе жатқан еді. Район әскері сапарда жүргенде полковник Мигель Эмпаран оларды тоқтатып қалды, бірақ Район жеңіске жетіп, Вальядолид интенданты бағытында жолын жалғастырды. 3 мамырда Ла-Пиедданың жанында Эль-Магуэй шайқасы болды. Район шайқаста жеңіліп, ресурстарын жоғалтты. Ла-Пиеддада ол қосымша ресурстар жинап, Замораға қарай жылжуға тырысты. Мұнда ол бірнеше әскер бөлімдерін ұйымдастырып, Торреспен бірге Пацкуароға жіберді. Торреске Тинаха төбесінде шабуыл жасалды. Район оған көмекке келді, екеуі де испан әскеріне қарсы шайқаста жеңіске жетті. Район Вальядолидке (қазіргі Морелия) шабуылдауға тырысты, бірақ испандықтар күшін артқандықтан, шабуылдан бас тартты. Ол соғыстың бағытын өзгерту үшін Тирипетиоға бағыт алды. Бұл жерде ол күштерін бөліп, партизандық соғысты бастады. Торресті Патскуаро мен Уруапанға, Наварретті Закапуға, Мариано Канеиганы Паниндкуароға, ал Мануэль Муньизді Такамбароға жіберді. Район Зитакуароға барып, қорғанысқа дайындық жүргізді. 22 маусымда Эмпаран Мараватиодан Зитакуароға шабуыл жасады. Районның Эмпараннан азырақ сарбазы болды, бірақ артиллериясы жақсырақ еді. Район әскері шабуылшыларды қалаға тартып алды. Артиллерияның оқ атыс қашықтығына жақын жерде шайқас күні бойына созылды. Испандықтар қаланы бағындыра алмады, екі тарап та ауыр шығынға ұшырады.

Зитакуаро кеңесі және конституциялық элементтер

Район тәуелсіздік күресінің басшыларын біріктіру үшін орталық үкімет құру идеясын ойлап тапты. Ол Жозе Мария Морелос и Павонға хат жазды; Морелос топқа мүше болуға келісіп, өкілі ретінде Жозе Сиксто Вердусконы жіберді. 19-21 тамыз күндері Район, Хосе Мария Лисеага, Хоакин Лопес, Хосе Сиксто Вердуско және басқалар Жоғарғы Ұлттық Америкалық кеңесін құрды. Район президент болды. Олар алғашқы революциялық газетті – Андрес Кинтана Роо мен Хосе Мария Кос редакциялаған «El Ilustrador Nacional» газетін құрды. Районның маңыздылығын ескере отырып, испандар Ж. Арнольдоны өлтіруші ретінде жіберді, бірақ ол осы жоспарында сәтсіздікке ұшырап, қаза тапты. 1812 жылдың 1 қаңтарында генерал Феликс Мария Кальея Зитакуароға шабуыл жасады. Революциялық армия ұзақ уақыт қарсылық көрсетті. Ақырында Кальея қаланы басып алудың қиын екенін түсініп, жоспарын өзгертті және қаладан шығып кетті. Кальея кетіп бара жатқанда революциялық армия да Зитакуароны тастап кетті. Кальея революциялық көшбасшыларды тоқтату үшін Зитакуародан тым алыс кетіп қалды. Кальея қаланың бос екенін білген соң, оны басып алды. Зитакуаро оқиғаларынан кейін Район Хосе Мария Морелоспен бірге Чильпансингода өткен бірінші Ұлттық Конгресске қатысты. Төрт жылдан соң, оны Николас Браво тұтқындап, 1820 жылға дейін түрмеге қамады.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін ол Сан-Луис-Потоси штатының қазынашысы болды. 1828 жылы президенттікке кандидат болды, бірақ Мануэль Гомес Педрасадан жеңіліп қалды. Лопес Район 1832 жылдың 2 ақпанында Мексика қаласында қайтыс болды.