Кіріспе

Экорегион

Антиподтар Субантарктикалық аралдары тундрасы экорегионы, тундра биомының құрамында, Жаңа Зеландияның оңтүстігіндегі Тынық мұхитындағы бес қашық арал тобын қамтиды: Баунти аралдары, Окленд аралдары, Антипод аралдары және Жаңа Зеландияның Кемпбелл аралдары тобы, сондай-ақ Австралияның Маккуарри аралы.

Орналасуы және сипаттамасы

Бұл экоөңірді құрайтын аралдар басқа құрлықтардан және бір-бірінен ұзақ оқшауланған тарихты бөліседі. Оқшаулану, төмен температурамен, батыстан соққан күшті желмен және қыс айларындағы күн сәулесінің аз сағаттарымен қатар келгенде, көптеген эндемикалық өсімдіктер мен жануарлардың эволюциясына себеп болды, бірақ түрлердің әртүрлілігі салыстырмалы түрде төмен. Желдің жылдамдығы орташа есеппен 8 км/сағатқа жетеді, тіпті жазда да қалың бұлт жамылғысы күн сәулесінің көп бөлігін өткізбейді. Баунти аралдары – максималды биіктігі көрсетілмеген шағын гранитті тау жыныстары, ал Антипод аралдарының кішкентай тобы (максималды биіктігі 366 м), ең ірі тобы – Окленд аралдары мен Кэмпбелл аралы – вулкандық шығу тегіне ие. Маккуори аралы ең оңтүстікте және ең суық жер. Бар болған жағдайда, топырақ көбінесе батпақты торфты болып келеді, жазық жерлерде тереңдігі көрсетілмеген. Аралдардың ешқайсысында тұрақты тұрғындар жоқ, бірақ зерттеу жобалары жүргізілуде, соның ішінде Маккуори аралында Австралия Антарктикалық бөлімшесінің тұрақты базасы бар.

Флора

Өсімдік жамылғысы Оукленд аралдары мен Кемпбелл аралының қорғалған бөліктерінде Оңтүстік ратаның төменгі ормандарынан, ал қалған жерлерде туысқан шөптесін жайылымдарынан, бұталы жерлерден, шөптекті далалардан, фельдмарктан және жастықша тәрізді өсімдіктерден тұруы мүмкін. Аралдар Антарктикадан оңтүстіске қарай және солтүстікке қарайғы қоңыржай климат арасындағы көшу аймағын білдіреді. Жеке түрлердің көптеген эндемиктері бар, мысалы, әлемнің басқа жерінде кездеспейтін Cyathea ағаш папоротнигі, сондай-ақ Жаңа Зеландияда және одан солтүстікке қарай таралған түрлер де кездеседі. Маккуари аралының температурасы төмен болғандықтан (жылдық орташа температура), онда ағаш тәрізді өсімдіктер өспейді, ал кішкентай Баунти аралдарында топырақ жоқ, сондықтан олардың флорасы негізінен тастардағы балдырлар мен лишайниктермен шектеледі. Аралдарда сирек кездесетін бірнеше өсімдіктер өседі, оның ішінде Окленд аралының бірегей плеврофиллумы және Маккуари аралындағы жалғыз субантарктикалық орхидеялар – Corybas dienemus және Corybas sulcatus бар.

Фауна

Жерде туа біткен сүтқоректілер, қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылар жоқ. Теңіз сүтқоректілеріне бес түрлі тұмсықтар жатады: оңтүстік піл тұмсығы, Австралиялық тері тұмсығы, Суантарктикалық тері тұмсығы, Антарктикалық тері тұмсығы және сирек кездесетін Жаңа Зеландия теңіз арыстаны. Олардың әлемдік популяциясының 95% Окленд аралдарында көбейеді. Бұдан басқа, көбейіп жатқан пингвиндер мен басқа да теңіз құстары көп, оның ішінде әлемдегі альбатростардың шамамен жартысы, әсіресе Антипод альбатросының (Diomedea exulans antipodensis), оңтүстік корольдік альбатросының (Diomedea epomophora epomophora), Кемпбелл альбатросының (Thalassarche impavida), ақ бас альбатросының (Thalassarche steadi) және Салвин альбатросының (Thalassarche salvini) әлемдегі жалғыз көбейетін колониялары бар. Баунти аралдарындағы Салвин альбатросының ірі колониялары өсімдіктердің болмауына байланысты қауырсыннан ұя салады. Сонымен қатар, мұхит желдері салдарынан бағытынан ауытқып осында қоныстанған құрлық құстарының шашыраңқы популяциялары да бар. Олардың көптеген түрлері содан бері бірегей түрлерге айналды, оның ішінде Антипод аралында екі эндемикалық попугай бар: Антипод попугайы (Cyanoramphus unicolor) және Рейшек попугайы (Cyanoramphus hochstetteri). Сол сияқты, аралдардағы Lepidoptera және басқа да жәндіктердің көп бөлігі бірегей эндемикалық түрлерге эволюциялады. Адамдар аралдарды ашқаннан бері Маккуарри аралының рельсі және Маккуарри аралының попугайы сияқты бірнеше түр жойылып кетті.

Қауіп-қатерлер мен сақтау

Аралдар әр түрлі уақытта жартылай басылып алынғанмен, олардың табиғи ортасы көбінесе бұзылмаған күйде сақталған. Дегенмен, әкелінген жануарлар жергілікті фаунаға зиян келтіріп, өсімдік жамылғысын жеп қояды, ал сүтқоректілер мен теңіз құстары терең теңіздегі балық аулау құралдарына ілігіп қалу қаупі бар. Тунецке арналған ұзын желілі аулау және кальмарға арналған тралмен аулау ерекше зиянды. Аралдардағы қазіргі кездегі басты зиянкестер – егеуқұйрықтар мен мысықтар, олар жүйелі түрде жойылғанда, жаңа түрлердің таралуын болдырмау үшін сақтық шаралары да қолданылуда. Маккуари аралынан барлық мысықтар алынып тасталды және кейбір теңіз құстарының саны бірден артқан байқалады. Барлық аралдар табиғат қорықтары, ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра орындары және (Баунти аралдарын қоспағанда) өсімдіктердің гендік қоры орталықтары болып табылады. Жаңа Зеландия аралдарына түсу үшін Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаментінен, ал Маккуари аралына Тасмания парктері мен жануарлар дүниесі қызметінен рұқсат алу қажет.