Кіріспе

Компьютерлік адаптивті тестілеу (CAT) – емтихан тапсырушының білік деңгейіне бейімделетін компьютерлік тестілеудің бір түрі. Сондықтан, оны жекелендірілген тестілеу деп те атайды. Яғни, бұл компьютерде жүргізілетін тестілеу түрі, онда келесі сұрақ немесе сұрақтар жиынтығы емтихан тапсырушының алдыңғы сұрақтарға берген жауаптарының дұрыстығына қарай таңдалады.

Артықшылықтар

Адаптивтік тесттер көптеген тест тапсырушылар үшін біркелкі дәл бағалар бере алады. Барлық сұрақтар тұрақты сұрақ статистикасын алу үшін жеткілікті үлкен сынақтан өткізілуі керек. Бұл сынақтың көлемі 1000 емтихан алушыға дейін болуы мүмкін. Адаптивтік тесттің (CAT) күрделілігіне байланысты бірнеше алғышарттар бар. IRT калибрлеуі үшін қажетті үлкен сынақ көлемі (әдетте жүздеген емтихан алушы) болуы тиіс. Жаңа сұрақ дереу таңдалуы үшін сұрақтар нақты уақытта бағалануы керек. IRT калибрлеуі және CAT симуляциялық зерттеулерде тәжірибесі бар психометриялық мамандар бағалаудың дұрыстығын растау үшін қажет. Соңында, нағыз IRT негізіндегі CAT-ты іске асыра алатын бағдарламалық жүйе болуы керек. Уақыт шегі бар CAT-та емтихан тапсырушы әр сұраққа жұмсай алатын уақытын дұрыс есептеуі және уақытты белгіленген бөлімді аяқтауға жететінін анықтау мүмкін емес. Сондықтан емтихан тапсырушылар бөлімнің басында қиын сұраққа тым көп уақыт жұмсап, нәтижесінде уақыт біткенде тексерілмеген тақырыптар бойынша білімін дұрыс бағалауға жеткілікті сұрақтарға жауап бере алмағандықтары үшін жазалануы мүмкін. Уақыт шегі жоқ CAT қалыптасу бағалаулары үшін өте жақсы құрал болып табылады, ол оқу процесін басқаруға көмектеседі, бірақ уақыт шегі бар CAT жұмыс орындары мен білім беру бағдарламаларына қабілеттілікті өлшеу үшін қолданылатын маңызды жиынтық бағалаулар үшін қолайлы емес.

Ұтылу-отырмау

Көп жағдайда сынақтың мақсаты – емтихан тапсырушыларды өзара сәйкес келмейтін және толық қамтитын екі немесе одан көп санатқа бөлу. Бұл кең таралған «игерілгендік сынағын» қамтиды, онда екі классификация «өтті» және «өтпеді» болып табылады, сонымен қатар білім немесе құзыреттілік деңгейі «жеткіліксіз», «базалық» және «күрделі» сияқты үш немесе одан көп классификацияларды қамтитын жағдайларды да қамтиды. Осы мақалада сипатталған «элементтік деңгейде бейімделетін» КТТ түрі «өтті/өтпеді» емес сынақтар үшін, немесе жақсы кері байланыс берудің маңыздылығы зор болғанда «өтті/өтпеді» сынақтары үшін тиімді. Компьютерлік жіктеу сынағы (КЖС) деп те аталатын КТТ сынағын өткізу/өткізбеу үшін кейбір түзетулер қажет. Бұл емтихан тапсырушыны жіктеу мәселесін емтихан тапсырушының қабілеті кесу ұпайынан жоғары немесе кесу ұпайынан төмен белгілі бір мәнге тең деген гипотеза ретінде қояды. Бұл тұжырымдамалық тұрғыдан дұрыс композиттік гипотеза емес, нүктелік гипотеза екенін ескеріңіз. Композиттік гипотеза емтихан тапсырушының қабілеті кесу ұпайынан жоғары немесе кесу ұпайынан төмен аймақта екенін білдіреді. Сенімділік интервалы әдісі де қолданылады, онда әрбір сұрақтан кейін алгоритм емтихан тапсырушының нақты ұпайының өту ұпайынан жоғары немесе төмен болу ықтималдығын анықтайды. Мысалы, алгоритм 95% сенімділік интервалы өту ұпайын қамтымайынша жалғасуы мүмкін. Осы кезде қосымша сұрақтар қажет емес, себебі өту/өтпеу туралы шешім 95% дәлдікпен қабылданады, егер адаптивті тестілеудің негізінде жатқан психометриялық модельдер емтихан тапсырушыға және емтиханға сәйкес келсе. Бұл тәсіл бастапқыда «бейімделген игерілгендік сынағы» деп аталды. Қабілетті бағалаудағы ақпаратты барынша арттыру сенімділік интервалы әдісі үшін қолайлы, себебі ол өлшеудің шартты стандартты қатесін азайтады, бұл жіктеме жасау үшін қажетті сенімділік интервалының енін қысқартады. Онда U(0,1) аралығынан кездейсоқ сан таңдалып, әрбір сұрақ үшін емтиханды пайдаланушы анықтаған ki параметрімен салыстырылады. Егер кездейсоқ сан ki-ден үлкен болса, ең көп ақпарат беретін келесі сұрақ қарастырылады. Балама тәсіл – көлеңкелік сынақтарды жасау, ол элементтерді таңдау кезінде толық көлеңкелік сынақтарды құруды қамтиды. Көлеңкелік сынақтардан элементтерді таңдау адаптивті сынақтарға таңдау критерийлерін орындауға көмектеседі, өйткені ол жалпы оңтайлы таңдауларға баса назар аударады (бір сұрақ үшін оңтайлы таңдауларға қарағанда).

Көп өлшемді

Бірқатар элементтер берілген жағдайда, көп өлшемді компьютерлік адаптивті тест (MCAT) студенттің шамаланған қабілеттерін ескере отырып, банктегі элементтерді іріктеп алады, нәтижесінде жекеленген тест құрылады. MCAT бірнеше қабілетті бір мезгілде бағалауға негізделген тесттің дәлдігін барынша арттыруға тырысады (бір қабілетті бағалайтын компьютерлік адаптивті тесттен – CAT – өзгеше), бұл үшін бұрын жауап берілген элементтердің ретін пайдаланады (Piton Gonçalves & Aluisio, 2012).

Қосымша көздер

Drasgow, F., және Olson Buchanan, J. Б. (Ред.). (1999). Компьютерлік бағалаудағы жаңалықтар. Хиллсдейл, Нью-Джерси: Эрлбаум. Piton Gonçalves, J. & Aluísio, S. M. (2012). Білім беру мақсатындағы көп өлшемді компьютерлік бейімделмелі тест архитектурасы. ACM, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ, 17-24. Piton Gonçalves, J. (2020). Enade үшін бейімделмелі тесттер: әдістемелік қолданыс. Meta: Avaliação 12(36):665–688. Van der Linden, W. J., және Glas, C. A. W. (Ред.). (2000). Компьютерлік бейімделмелі тестілеу: теория және тәжірибе. Бостон, Массачусетс: Клювер. Wainer, H. (Ред.). (2000). Компьютерлік бейімделмелі тестілеу: Кіріспе (2-ші басылым). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Weiss, D. J. (Ред.). (1983). Тестілеудегі жаңа горизонттар: Жасырын белгілер теориясы және компьютерлік бейімделмелі тестілеу (237–254 бб.). Нью-Йорк: Академиялық баспа.