Кіріспе

Стандартты тест АҚШ-та колледжге түсу үшін кеңінен қолданылады.

SAT (/ɛ/s/, /eɪ/ˈtiː/ essayTEE) – АҚШ-та колледжге түсу үшін жиі қолданылатын стандартталған тест. 1926 жылы алғаш рет пайда болғаннан бері оның атауы мен бағалау жүйесі бірнеше рет өзгерді. Көптеген жылдар бойы ол «Scholastic Aptitude Test» деп аталды және екі бөлімнен тұрды: тілдік және математикалық, олардың әрқайсысы 200-ден 800-ға дейінгі шкала бойынша бағаланды. Кейін ол «Scholastic Assessment Test» деп аталды, содан кейін «SAT I: Reasoning Test», «SAT Reasoning Test», ал соңында жай ғана «SAT» аталды. SAT-тің толық құқығы, әзірлеу және жариялау құқығы College Board-қа тиесілі, ол АҚШ-тағы жеке, коммерциялық емес ұйым. Тестті College Board атынан Educational Testing Service басқарады, ол 2016 жылы SAT қайта құрылғанға дейін тестті әзірледі және тест сұрақтарының қорын сақтап тұрды. Тест студенттердің колледжге дайындығын бағалауға арналған. Бастапқыда орта мектеп оқу бағдарламасына сәйкес келмейтін етіп жасалған, 2016 жылы жаңартылған нұсқасына бірнеше түзетулер енгізілді. College Board президенті Дэвид Коулман тесттің студенттердің орта мектепте алған біліміне сәйкес келуін, сондай-ақ Колумбия округі мен көптеген штаттар қабылдаған жаңа ортақ негізгі стандарттарды көрсетуін қалады. 2015-16 оқу жылынан бастап College Board Khan Academy-мен бірлесіп SAT-қа тегін дайындық беруді бастады. 2021 жылдың 19 қаңтарында College Board 2021 жылдың маусымынан бастап эссе бөлімін және SAT пәндік тесттерін тоқтату туралы хабарлады. 2022 жылдың қаңтарында College Board тестті қағаз және қаламнан цифрлық форматқа көшіру туралы хабарлады. Бұл өзгеріс халықаралық тест тапсырушылар үшін 2023 жылдың наурызында, ал АҚШ-та 2024 жылдың 9 наурызында күшіне енді.

SAT туралы көптеген зерттеулер жүргізілгенімен, әлі де көптеген сұрақтар мен қате түсініктер бар. College Board SAT-тің колледждегі академиялық жетістікке қажетті сауаттылық, сандық және жазу дағдыларын өлшеуге арналған екенін мәлімдейді. Олар SAT тест тапсырушылардың проблемаларды талдау және шешу қабілетін бағалайтынын айтады – бұл олар мектепте алған дағдылар, олар колледжде де қажет болады. College Board сонымен қатар SAT-тың орта мектептегі орташа баллымен (GPA) бірге колледждегі табыстылықтың жақсы көрсеткіші екенін, бұл колледждің бірінші курсындағы GPA-мен өлшенеді. SAT-тың өмір бойы жүргізілген түрлі зерттеулері SAT-ты есепке алғанда, орта мектептегі бағалар мен колледждің бірінші курсындағы бағалардың өзара байланысының статистикалық тұрғыдан елеулі өсетінін көрсетеді. SAT-тың болжаушылық жарамдылығы және күші психометриядағы белсенді зерттеу тақырыбы болып табылады. АҚШ-тың федерализмі, жергілікті басқару және жеке, қашықтықтан және үйде оқытылатын оқушылардың көп болуы салдарынан АҚШ орта мектептері арасында қаржыландыру, оқу бағдарламалары, бағалау және қиындық деңгейі арасында айтарлықтай айырмашылықтар бар. SAT (және ACT) баллдары орта мектептің жазбасын толықтыруға және қабылдау комиссиясына жергілікті деректерді (оқу жұмысы, бағалар және сыныптық рейтинг) ұлттық деңгейде салыстыруға көмектеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, SAT жағалау штаттарында тұратын студенттер арасында кеңінен қолданылса, ACT орталық және оңтүстік штаттардағы студенттер арасында жиі қолданылды. Алайда, соңғы жылдары шығыс және батыс жағалауларындағы студенттердің саны ACT-ны тапсыру артып келеді. 2007 жылдан бастап АҚШ-тағы барлық төрт жылдық колледждер мен университеттер SAT немесе ACT-нің біреуін қабылдауға талапкерлерге қабылдау үшін қабылдайды. 2022 жылдың күзінен бастап 1400-ден астам төрт жылдық колледждер мен университеттер қабылдау үшін стандартталған тест ұпайларын талап етпейді, бірақ олардың кейбіреулері коронавирус пандемиясына байланысты бұл саясатты уақытша ғана қолданады. SAT-ты тапсыру үш сағатқа созылады және 2022 жылға қарай 60 АҚШ доллары тұрады (кешіктіру ақысын қоспағанда), егер SAT АҚШ-тан тыс жерде тапсырылса, қосымша өңдеу ақысы төленеді. SAT бойынша балл 400-ден 1600-ға дейін, екі бөлімнен алынған нәтижелердің қосындысы: Математика бөлімі (200-ден 800-ге дейін) және Дәлелдерге негізделген оқу және жазу бөлімі (200-ден 800-ге дейін). SAT немесе оның бәсекелесі ACT-ні қабылдау АҚШ-тағы көптеген колледждер мен университеттерге бірінші курсқа түсу үшін талап етілсе де, 2010 жылдардың соңында көптеген мекемелер бұл емтихандарды міндетті емес деп жариялады. Алайда, бұл студенттерді жоғары балл алуға тырысудан тоқтатпады, өйткені олар және олардың ата-аналары «міндетті емес» деген сөздің мағынасына күмәнмен қарады. Шындығында, тест тапсырушылардың саны тұрақты түрде өсіп келеді. Бұл ұзақ мерзімді перспективада баллдардың төмендеуіне әкелсе де, сарапшылар осы деректерді АҚШ халқының білім деңгейін бағалау үшін пайдалануға қарсы ескертеді.

Тесттің бағаланатын бөлігінің жалпы уақыты үш сағатты (немесе эссе бөлімі тапсырылса үш сағат 50 минутты) құрайды. Эссе тапсырмайтын тест тапсырушыларға қосымша бесінші бөлім берілуі мүмкін, ол болашақ тесттерде пайда болатын сұрақтарды сынау үшін қолданылады. (Бұл сұрақтар SAT балын есептеуге қосылмайды.) SAT-ны тапсыру нәтижесінде екі бөлім бойынша баллдар алынады: Дәлелдерге негізделген оқу және жазу, және Математика. Бөлімдер бойынша баллдар 200-ден 800-ге дейінгі шкала бойынша көрсетіледі, әр бөлімнің балы онның есесі болады. SAT-тың жалпы балы екі бөлімнің балын қосу арқылы есептеледі, нәтижесінде 400-ден 1600-ға дейінгі жалпы баллдар шығады. Екі бөлімнің балына қоса, үш «тест» балы 10-нан 40-қа дейінгі шкала бойынша көрсетіледі: Оқу, Жазу және тіл, және Математика, Оқу/Жазу және тіл үшін 1-ге дейін, ал Математика үшін 0,5-ке дейін өседі. Тарихи/әлеуметтану және ғылым салаларындағы талдау бойынша екі қосымша балл да 10-нан 40-қа дейін өседі. Эссе, егер тапсырылса, екі бөлімнің балынан бөлек бағаланады. Әр эссеге екі сарапшы баға береді, олар оқу, талдау және жазу санаттарының әрқайсысы бойынша 1-ден 4-ке дейін балл қояды. Екі сарапшының бағалары қосылып, әр санат бойынша 2-ден 8-ге дейін жалпы балл шығарылады. Көптеген адамдар эссе балын 24-ке дейін көрсетсе де, College Board әртүрлі санаттарды қосып, жалпы эссе балын бермейді, әр санат бойынша балл береді. SAT-та дұрыс жауап бермеген жағдайда баллдан кемітілмейді: баллдар тек дұрыс жауап берілген сұрақтардың санына негізделген. Міндетті емес эссе 2021 жылдың маусымында соңғы рет қолданылды. Оқу тесті Дәлелдерге негізделген жазу және тіл тестімен бірге екі қосымша баллға үлес қосады, олардың әрқайсысы 1-ден 15-ке дейін бағаланады.

Жазу және тіл тесті екі қосымша баллды көрсетеді, олардың әрқайсысы 1-ден 15-ке дейін бағаланады. Таңдаулы сұрақтардың төрт мүмкін жауабы бар; торлы сұрақтар жауапты өзің жазуды талап етеді. Математика тесті – Калькуляторсыз бөлімде 20 сұрақ (15 таңдаулы және 5 торлы) бар және 25 минутқа созады. Математика тесті – Калькулятормен бөлімде 38 сұрақ (30 таңдаулы және 8 торлы) бар және 55 минутқа созады. Математика тесті бойынша тест тапсырушыға бірнеше балл беріледі. Математика мазмұнының үш санаты бойынша (1-ден 15-ке дейінгі шкала бойынша) қосымша балл беріледі: «Алгебраның негізі» (сызықтық теңдеулер, сызықтық теңдеулер жүйесі және сызықтық функциялар), «Проблеманы шешу және деректерді талдау» (статистика, модельдеу және проблеманы шешу дағдылары) және «Жоғары математикаға жол» (сызықсыз өрнектер, түбірлер, көрсеткіштер және жоғары математиканың негізін құрайтын басқа тақырыптар). Математика тесті бойынша балл 10-нан 40-қа дейінгі шкала бойынша көрсетіледі, 0,5-ке дейін өседі, ал бөлімнің балы (тест балын 20-ға көбейту арқылы алынған) 200-ден 800-ге дейінгі шкала бойынша көрсетіледі.

Калькуляторды пайдалану

Барлық ғылыми және графикалық калькуляторлар, соның ішінде Компьютерлік алгебралық жүйе (CAS) калькуляторлары, тек SAT Math – Калькулятор бөлімінде ғана рұқсат етіледі. Дегенмен, 2023 және 2024 жылдары Digital SAT-қа көшу кезінде графикалық калькуляторды тесттің барлық кезеңінде қолдануға болады және ол тест қосымшасы арқылы қолжетімді. Барлық төрт функциялы калькуляторларға да рұқсат беріледі, бірақ оларды пайдалану ұсынылмайды. Ұялы телефондар мен смартфондардағы калькуляторлар, пернетақтасы (QWERTY) баспа машинасы сияқты калькуляторлар, ноутбуктер және басқа да портативті компьютерлер, сондай-ақ интернетке қосыла алатын калькуляторларға рұқсат жоқ. Колледж кеңесі SAT I: Reasoning Test математикалық бағаларына калькулятордың қолданылуының әсерін зерттеу үшін зерттеу жүргізді. Зерттеу көрсеткендей, математика бөліміндегі нәтижелер калькуляторды қолдану деңгейімен байланысты: калькуляторды сұрақтардың шамамен үштен бірінен жартысына дейін пайдаланғандар, оны жиірек немесе сирек қолданғандарға қарағанда жоғары орташа балл алған. Алайда, бұл әсердің «калькуляторды пайдаланудың өзі емес, қабілетті студенттердің калькуляторды қабілетсіз студенттерден өзгеше пайдалануының салдары болуы ықтимал». Мектепте тест кезінде емес, басқа уақытта калькуляторды жиі пайдалану, оны пайдаланбағандарға қарағанда тест нәтижелеріне жағымды әсер ететініне қатысты дәлелдер бар.

Ақылы қызметтер

2022 жылдан бастап SAT сынағының құны 60,00 АҚШ доллары, ал АҚШ-тан тыс жерде сынақ тапсыру үшін қосымша төлемдер қажет. Халықаралық (АҚШ емес) сынақ орталықтары 2023 жылдың 11 наурызынан бастап цифрлық форматты қолдана бастады. 2023 жылғы желтоқсандағы SAT қағаз түрінде ұсынылған соңғы сынақ болды. АҚШ-та цифрлық форматқа көшу 2024 жылдың 9 наурызына жоспарланған. Цифрлық SAT-ты тапсыру қағазбен салыстырғанда шамамен бір сағатқа кем уақыт алады (екі сағатқа қарсы үш сағат). Бұрынғысын сияқты, сынақ ресми сынақ орталығында өткізіледі, бірақ студенттер өздерінің құрылғыларын (ноутбук немесе планшет) пайдаланады. Егер студент өзімен құрылғы әкеле алмаса, оны College Board-тан сұрап алуға болады. Сынға түсу алдында College Board-тың "Bluebook" қосымшасы құрылғыға сәтті орнатылған болуы тиіс. Жаңа сынақ – бейімделуге қабілетті, яғни студенттерге әр бөлімде (оқу/жазу және математика) екі модуль беріледі, ал екінші модуль бірінші модульдің нәтижелеріне сәйкес деңгейге бейімделеді. Оқу және жазу бөлімдерінде әр сұраққа арналған мәтіндер қысқа болады. Математика бөлімдерінде мәселелер түсініктірек болады. Студенттер ағылшын тіліндегі алғашқы екі модульден кейін және математика бөліміндегі екі модульге кіріспес бұрын он минуттық үзіліс алады. Сынға арналған бағдарламалық құралда таймер орнатылған, ол студент екінші ағылшын модулін аяқтағаннан кейін автоматты түрде іске қосылады. Жаңа сынаққа сұрақтарды белгілеу, таймер және кіріктірілген графикалық калькулятор сияқты жаңа құралдар да қосылған.

Жалпы баллдың пайыздық көрсеткіштері (1984)

+Жалпы балл бойынша пайыздар (1984) Балл (1984) Пайыздық көрсеткіш 1600 99.9995 1550 99.983 1500 99.89 1450 99.64 1400 99.10 1350 98.14 1300 96.55 1250 94.28 1200 91.05 1150 86.93 1100 81.62 1050 75.31 1000 67.81 950 59.64 900 50.88 850 41.98 800 33.34 750 25.35 700 18.26 650 12.37 600 7.58 550 3.97 500 1.53 450 0.29 400 0.002

Дайындық

1946 жылы Стэнли Каплан бастаған 64 сағаттық курс SAT-қа дайындық саласының өте табысты болуына негіз салды. Көптеген компаниялар мен ұйымдар емтиханға дайындық бойынша кітаптар, сыныптар, онлайн курстар мен жеке сабақтар ұсынады. Тестілеуге дайындық индустриясы АҚШ-та университеттерге түсу емтихандары енгізілген кезде дерлік бір уақытта басталып, бастапқыда қарқынды дамыды. Тестке дайындық алаяқтығы ата-аналар мен оқушылар үшін нақты проблеманы құрайды. Жалпы алғанда, Шығыс Азиялық американдықтар, әсіресе корейлік американдықтар, жеке SAT дайындық курстарында оқуға көбірек бейім, ал африкалық американдықтар емдеу мақсатында жеке сабақтарды артық көреді. Дегенмен, Колледж Борды SAT-ты негізінен жаттықтыру арқылы жақсарту мүмкін емес деп санайды және Колледж Борды мен Колледжге қабылдау жөніндегі Ұлттық Кеңестің зерттеулері жеке сабақтар математика бөлімінде орташа есеппен 20 ұпайға, ал ауызша бөлімінде 10 ұпайға жоғарылауға әкеледі деп көрсетеді. Шындығында, зерттеушілер дайындық курстарының емтихан нәтижелерін жақсартуы көбінесе шамалы екенін қайта-қайта көрсетіп келеді. Статистиктер Бен Доминг және Дерек К. Бриггс 2002 жылғы Білім беруді бойлық зерттеуінен алынған деректерді қарастырып, жаттықтырудың әсері математика бойынша ғана статистикалық маңызға ие екенін анықтады; сонымен қатар, жаттықтырудың әсері кейбір студенттерге, әсіресе қатаң курстардан өткендерге және жоғары әлеуметтік-экономикалық жағдайы барларға көбірек тиесілі болды. 2012 жылғы жүйелі әдебиеттік шолу математика және ауызша тесттер бойынша жаттықтырудың әсерін тиісінше 23 және 32 ұпай деп бағалады. Ал 2011 жылғы зерттеуде жеке сабақтардың барлық этникалық топтар арасында әсері минималды екені анықталды. Бұл топты одан әрі бөліп қарағанда, корейлік американдықтар қытайлық американдықтарға қарағанда SAT дайындық курстарында жиі оқиды, олар өздерінің шіркеу қауымдастықтары мен этникалық экономикасының мүмкіндіктерін толық пайдаланады. Колледж Борды 2015-2016 оқу жылынан бастап аз қамтылған отбасылардан шыққан студенттерге тегін емтиханға дайындық материалдарын ұсыну үшін коммерциялық емес Хан Академиясымен серіктестік құрғанын жариялады. PSAT-ты кем дегенде бір рет тапсыру студенттердің SAT-те жақсы нәтиже көрсетуіне көмектеседі деген деректер бар; сонымен қатар, SAT-тегі жағдай сияқты, PSAT-те жоғары ұпай жинағандар стипендияларға ие болады. Емтиханға дейінгі күндерігі ұйқының сапасы емтихан нәтижелерін жақсартатындықтан, ұйқы гигиенасы маңызды. Сонымен қатар, сабақтардың кеш сағат 8:30-да басталуы (7:30 емес), жасөспірімдердің өзгерген циркадтық ритміне сәйкес келеді және SAT ұпайларын арттыруға, студенттерді қабылдайтын колледждер мен университеттердің деңгейін өзгертуге жеткілікті. COVID-19 пандемиясынан кейін көптеген американдық колледждер мен университеттер болашақ студенттер үшін стандартталған емтихан ұпайларын міндетті емес деп жариялады. Дегенмен, көптеген студенттер SAT-ты тапсырып, дайындық бағдарламаларына қатысуды жалғастырды, олар әлі де табысты болды.

Болжамдық жарамдылық және өкілеттіктер

2009 жылы Калифорния университеті (UC) жүйесінің білім беру зерттеушілері Ричард С. Аткинсон мен Саул Гейзер жоғары мектептің орташа үлесі (GPA) жоғары мектептің түріне немесе сапасына қарамастан колледж бағаларын болжауда SAT-тан жақсы екенін дәлелдеді. Wall Street Journal газетінің журналисі Уильям МакГурнның айтуынша, кейбір UC шенеуніктері SAT-ты алып тастау арқылы немесе оған күмән тудыру арқылы афроамерикандық және латиноамерикандық студенттердің санын арттыруға үміттенеді, бұл өз кезегінде UC студенттерінің құрамындағы (29,5%) азиялық американдық студенттердің санын азайтуға мүмкіндік береді, олар Калифорния халқының үлесіне (13,6%) қарағанда артық өкілдік етеді. College Board ұйымының бірнеше есебі демографиялық топтар бойынша ұқсас болжамдық жарамдылықты көрсетеді. UC академиялық кеңесінің есебінен бір ай өткен соң Саул Гейзер кеңестің қорытындыларын жоққа шығарды, олардың «дәлелдері жалған» екенін, себебі студенттердің демографиялық мәліметтерін болжау моделінен шығарып тастаудың қателігіне негізделгенін айтты. Жоғары мектептің орташа үлесі демографиялық мәліметтермен біріктірілгенде, SAT сенімділігі төмендейді. UCLA профессоры және Ұлттық бағалау, стандарттар және студенттік тестілеу жөніндегі зерттеу орталығының директоры Ли Цай, UC академиялық кеңесі студенттердің демографиялық мәліметтерін жұртшылыққа түсініктірек, қарапайым модельді қолдану арқылы ескергенін және SAT-тың кемсітушілік әсері қабылдау процесінде өтелгенін көрсетті. UC Беркли университетінің қоғамдық саясат және экономика профессоры Джесси Ротштейн Лидің мәлімдемесімен келіспеді, UC академиялық кеңесі «SAT туралы көп қателіктер жасады», SAT құндылығын асыра бағалады және «UC қабылдаулары топтар арасындағы тесттік айырмашылықтарды өтейді» деген қорытындыға негіз жоқ екенін айтты. SAT интеллектпен байланысты және жеке айырмашылықтарды бағалайды. Алайда, ол «тиімді танымдық өнімділік (ақылды адамдар не істейді) туралы ештеңе айтпайды». Психометриктер Томас Р. Койл мен Дэвид Р. Пиллоу 2008 жылы SAT интеллекттің жалпы факторын (g) алып тастағаннан кейін де колледждің орташа үлесін болжайтынын көрсетті. 2009 жылғы зерттеуде SAT немесе ACT баллдары және жоғары мектептің орташа үлесі университеттердің жиынтық орташа үлесінің күшті болжауы болып табылды. Әсіресе, стандартталған тесттерден 50-ші пайыздық көрсеткіштен жоғары нәтиже алғандардың жоғары оқу орнының орташа үлесі жоғары жарымдыққа жету мүмкіндігі үштен екіге артық. 2010 жылы Миннесота университетінің зерттеушілері жасаған мета-талдау SAT сияқты стандартталған қабылдау тесттері жаңадан келген студенттердің орташа үлесін ғана емес, сонымен қатар жалпы колледждің орташа үлесін болжағанын көрсетті. 2019 жылы шамамен 250 мың студенттен тұратын үлгіде жүргізілген зерттеуде SAT баллдары мен жоғары мектептің орташа үлесі бірінші курс студенттерінің орташа үлесін және екінші курсқа қалуын жақсы болжайтыны анықталды. Сонымен қатар, SAT-тың орташа балл бағасын ескермеген қабылдау комиссиясы төмен балл жинаған мектептен келген студенттің болашақ үлгерімін асыра бағалау және жоғары балл жинаған студенттің үлгерімін төмен бағалау қаупіне тап болады. Психолог Скотт Барри Кауфман SAT тек адамның белгілі бір сәттегі өнімділігін өлшеуге мүмкіндік беретінін атап өтті. Білім беру психологтары Джонатан Вай, Дэвид Любински және Камилла Бенбоу SAT-тың болжамдық жарамдылығын арттырудың бір жолы - студенттің кеңістіктік ойлау қабілетін бағалау, өйткені қазіргі уақытта SAT-та осыған қатысты сұрақтар жоқ. STEM салаларында табысқа жету үшін кеңістіктік ойлау қабілеті маңызды. 2006 жылы психометрик Роберт Стернберг басқарған зерттеуде SAT баллдары мен жоғары мектептің орташа үлесінің колледждік үлгерімді болжау қабілеті аналитикалық, шығармашылық және практикалық ойлаудың қосымша бағалауымен одан әрі жақсаруы мүмкін екендігі анықталды. Эксперименталды психолог Мередит Фрей білім беру саласындағы зерттеулер мен нейробиологиялық зерттеулер болашақтағы оқу жетістіктерін болжау қабілетін біртіндеп жақсартуға көмектесе алатынын, ал SAT немесе басқа да стандартталған тесттер құнды құрал болып қалатынын атап өтті. Мысалы, Оңтүстік Кореяның колледжге түсу емтиханы (CSAT) және Финляндияның магистратуралық емтиханы екеуі де ұзағырақ, қиын және студенттің университетке түсуіне көбірек әсер етеді. Әлемнің көптеген елдерінде емтихандар, оның ішінде университетке түсу емтихандары, қабылдаудың жалғыз шешімді факторы болып табылады; мектептегі бағалар маңызды емес. 2012 жылғы мақалада білім беру психологы Джонатан Вай SAT ең бәсекеге қабілетті колледждер мен университеттерге пайдалы емес екенін, олардың үміткерлері әдетте тамаша жоғары мектептің орташа үлесіне және стандартталған тесттерге ие екенін айтты. Қабылдау комиссиясының қызметкерлері ең жақсы нәтижелерді көрсеткендерді бір-бірінен ажыратуға тиіс болды, студенттердің мінсіз немесе мінсізге жақын баллдары олардың оқуға қабілетін көрсететінін білмейді. Ол College Board ұйымына SAT-ты қиындатуды ұсынды, бұл тесттің өлшеу шегін көтеріп, ең жақсы колледждерге үміткерлердің арасынан ең дарындыларын анықтауға мүмкіндік береді. Сол кезде College Board ұйымы SAT-ты қиындату бойынша жұмыс істеп жатқан болатын. 2018 жылғы маусымдағы тест әдеттегіден оңай болғанын байқағаннан кейін College Board ұйымы түзетулер жасады, нәтижесінде күтілмегендей төмен баллдар тіркелді, бұл студенттердің шағымдануына әкелді, бірақ кейбіреулері бұл әділдікті қамтамасыз ету үшін жасалғанын түсінді. Оқиғаны талдаған Princeton Review баллдарды теңестіру идеясын қолдады, бірақ тест математика бойынша 86-шы пайыздық көрсеткіштен жоғары (650 ұпай) студенттерді ажыратуға қабілетсіз екенін атап өтті. Princeton Review бұл қисық жоғары жетістіктерге қол жеткізген студенттер үшін абайсыз немесе соңғы минуттағы қателерге қарсы қорғаныс ұсынбайтынын да атап өтті. 2019 жылғы тамыздағы SAT туралы да ұқсас блог жазбасы жарияланды, осыған ұқсас оқиға орын алғанда және College Board ұйымы осыған ұқсас жауап бергенде, «Оңай тестте екі сұраққа қате жауап берген студент қиын тестте екі сұраққа қате жауап берген студентке қарағанда жақсы балл алмайды. Теңестіру бұл мәселені шешеді» деді. Студенттерге SAT-ты дереу қайта тапсырудан аулақ болуға кеңес берді, олар қайтадан көңілі қалуы мүмкін, және керісінше, келесі рет сынауға дейін өзіне «бірқатар уақыт» беру ұсынылды.

Тану

Колледж кеңесінің мәлімдемесіне сәйкес, АҚШ-тан тыс 70-ке жуық елде 2023-2024 оқу жылынан бастап SAT емтиханы университеттерге түсу үшін қарастырылады.

Жалпы танымдық қабілетпен байланысты

2000 жылы психометрия ғылымы бойынша Энн М. Галлахер және оның әріптестері тек үздік студенттер ғана математика бөлімінде кездесетін мәселелерді шешуде интуитивті ойлауды қолданғанын анықтады. Фрей мен Детерман (2004) SAT баллының интеллект тестілерінің нәтижелерімен байланысын зерттеді. Қарулы күштердегі кәсіби бағдарлау тестісіне негізделген жалпы ақыл-ой қабілетін немесе g бағалауын пайдаланып, олар SAT баллының 1979 жылғы ұлттық үлгілік сауалнамадан алынған үлгіде g-мен жоғары корреляцияда екенін тапты (үлгіде r = .82, сызықтық емес түзетулермен .857). Сонымен қатар, олар тесттің жаңартылған және қайта центрленген нұсқасын қолданып, SAT нәтижелері мен Raven's Advanced Progressive Matrices, яғни сұйық интеллект (естеу) тестісінің нәтижелері арасындағы корреляцияны зерттеді, бұл жолы кездейсоқ емес үлгіні пайдаланды. Олар SAT нәтижелерінің Raven's Advanced Progressive Matrices нәтижелерімен корреляциясы 0,483 болғанын анықтады және үлгідегі қабілеттердің шектеулі диапазоны болмағанда, бұл корреляция шамамен 0,72 болар еді деп есептеді. Сондай-ақ, олар Raven нәтижелеріндегі жоғарғы шектеу әсері корреляцияны төмендеткен болуы мүмкін екенін атап өтті. Боджан және әріптестері (2006) Фрей мен Детерманға ұқсас қорытындыларға келді. SAT жалпы интеллектпен күшті корреляцияда болғандықтан, оны интеллектті өлшеу үшін аралық шама ретінде пайдалануға болады, әсіресе дәстүрлі, уақытты көп алатын бағалау әдістері қол жетімді болмаған жағдайда. Он жылдар бойы көптеген сыншылар ауызша SAT тесттерін жасаушыларды кедей және бай тест тапсырушылар арасындағы нәтижелердің айырмашылығын түсіндіру үшін мәдени бейімділікке айыптады, ең көп сын Калифорния университеті жүйесінен келді. SAT I-дегі осы бейімділіктің танымал мысалы – енді тестке кірмейтін «есуші – регата» аналогиялық сұрағы болды. Сұрақтың мақсаты «жүгіруші» мен «марафон» арасындағы қатынасқа ең ұқсас қатынасқа ие сөздер жұбын табу еді. Дұрыс жауап – «есуші» және «регата». Дұрыс жауапты таңдау үшін студенттердің байлар арасында танымал спорт түрі – есу спортымен таныс болуы қажет деп есептелді. Алайда, психометриялық тұрғысынан алғанда, аналогиялық сұрақтар студенттердің ақыл-ой қабілеттерін бағалау үшін пайдалы құрал болып табылады, өйткені егер екі сөздің мағынасы белгісіз болса да, жеткілікті күшті талдау қабілетіне ие студент олардың арасындағы байланысты анықтай алады.

Колледж немесе университет мамандықтарымен және рейтингтермен байланысы

2010 жылы Орегон университетінің физиктері Стивен Хсу мен Джеймс Шомберт мектептегі бес жылдық студенттік тізімдерді зерттеді және математика немесе физика мамандығын таңдаған студенттердің академиялық үлгерімі (бірақ биология, ағылшын тілі, социология немесе тарих емес) SAT математика балына тікелей байланысты екенін анықтады. SAT математикасы бойынша 600 балдан төмен алған студенттердің математика немесе физика мамандығы бойынша жақсы оқуының ықтималдығы төмен болды. Алайда, олар SAT тілдік немесе SAT тілдік және математикалық балы мен басқа аталған пәндер арасында мұндай байланыстарды таба алмады. 2015 жылы Дьюк университетінің білім беру психологы Джонатан Вай 1946 жылғы Армияның жалпы жіктеу сынағынан (10 000 студент), 1952 жылғы Селективті қызмет колледжінің біліктілік сынағынан (38 420), 1970 жылдардың басындағы «Таланттар жобасынан» (400 000), 2002 және 2005 жылдар аралығындағы Бітірушілер емтиханынан (1,2 миллионнан астам), 2014 жылғы SAT математикасы мен тілінен (1,6 миллион) алынған орташа тест нәтижелерін талдады. Вай тұрақты үлгіні анықтады: ең жоғары тест нәтижелеріне ие болғандар физикалық ғылымдар мен инженерия мамандықтарын таңдауға бейім, ал ең төмен нәтижелерге ие болғандар білім беру және ауыл шаруашылығын таңдауға бейім болды. (Төмендегі суретті қараңыз). 2020 жылы Лора Гунн және оның әріптестері АҚШ-тағы 1389 оқу орнынан алынған деректерді зерттеген кезде, келіп түсетін студенттердің орташа SAT көрсеткіштері мен STEM және әлеуметтік ғылымдар мамандықтары бойынша бітірушілердің үлесі арасындағы күшті оң корреляцияны анықтады. Керісінше, олар бұл көрсеткіш пен психология, теология, құқық қорғау, демалыс және фитнес мамандықтары бойынша бітірушілердің үлесі арасындағы теріс корреляцияны тапты. Әртүрлі зерттеушілер SAT немесе ACT орташа балы мен U.S. News & World Report рейтингіндегі колледж рейтингінің жоғары корреляциялы екенін, шамамен 0,9 құрайтынын анықтады. 1980-2010 жылдар аралығында АҚШ халқы өсті, бірақ университеттер мен колледждер өз сыйымдылықтарын осы деңгейде кеңейте алмады. Нәтижесінде, қабылдау көрсеткіштері айтарлықтай төмендеді, яғни ата-анасы оқыған мектепке түсу қиынға соқты. Оның үстіне, қазіргі кезде жоғары балл алған студенттер жоғары білім алу үшін беделді оқу орындарына туған қалаларын тастап кетуге бейім. Осылайша, SAT сияқты стандартталған тесттер қабылдау көрсеткіштеріне қарағанда таңдамалылықтың сенімді өлшемі болып табылады. Дегенмен, Майкл Дж. Петрили мен Педро Энаморадо АҚШ-тағы жетекші университеттер мен гуманитарлық колледждердің 1985 және 2016 жылдарғы келіп түсетін студенттерінің SAT жиынтық балын (математика және тіл) талдағанда, жаңа студенттердің орташа балы олардың үлгісінде 93 баллға өскенін анықтады, 1216-дан 1309-ға дейін. Атап айтқанда, он төрт оқу орнында кем дегенде 150 баллға өсім болды, соның ішінде Нотр-Дам университеті (1290-нан 1440-қа дейін, немесе 150 баллға) және Илон колледжі (952-ден 1192-ге дейін, немесе 240 баллға).

Мектептермен байланысы

ACT немесе SAT сияқты стандартталған тесттерде жеке мектептердің оқушылары жақсы нәтижелер көрсететініне қатысты дәлелдер бар. Алайда, Кевин Дункан мен Джонатан Сэнди Ұлттық жастардың ұзақ мерзімді сауалнамаларынан алынған деректерді пайдаланып, оқушының жасы, нәсілі және жынысы (7%), отбасылық жағдайы (45%), мектеп сапасы (26%) және басқа да факторлар ескерілгенде жеке мектептердің артықшылығы 78%-ға дейін төмендейтінін көрсетті. Зерттеушілер жеке мектептерге баратын оқушылардың жоғары балл алуға қажетті қасиеттерге бұрыннан ие екенін тұжырымдады.

Білім беру мен әлеуметтік жағдай мен нәтижелерге байланысты

Калифорния университетінің 2001 жылы жариялаған зерттеулері, 1996 жылдың күзінен 1999 жылдың күзіне дейінгі аралықтағы студенттердің деректерін талдау нәтижесінде, SAT II бірінші курс студенттерінің GPA-сы бойынша колледждегі табыстылықты болжауда ең жақсы көрсеткіш екенін анықтады, одан кейін орта мектептегі GPA және соңында SAT I. Отбасылық кіріс және ата-ананың білімі ескерілгеннен кейін, SAT-тың қабілеттілік пен колледжге дайындық деңгейін өлшеу мүмкіндігі күрт төмендеді, ал орта мектептегі GPA мен SAT II-нің қабілеттілік пен колледжге дайындық деңгейін өлшеу мүмкіндігі өз деңгейінде қалды (тіпті сәл жоғарылады). Калифорния университеті жүйесі зерттеудің төрт академиялық жылында UC жүйесіне үміткерлерден SAT I және SAT II тапсыруды талап етті. Бұл талдау кеңінен жарияланды, бірақ көптеген зерттеулер оған қарсы пікір білдіреді. Бұл нәтижелер әртүрлі нәсілдік және этникалық топтарда, сондай-ақ екі жыныста да қайталанды және расталды. Сонымен қатар, бұл корреляция тек биологиялық отбасылар арасында ғана маңызды, асырап алушы отбасыларда емес, бұл генетикалық мұраға байланысты болуы мүмкін, экономикалық жағдайға емес. 2007 жылы Ребекка Цвик пен Дженифер Грайф Грин студенттер оқыған орта мектептердің әлеуметтік-экономикалық жағдайлары мен бағалау стандарттарын ескермейтін стандартты талдаудың кемшіліктерін атап өтті. Цвик пен Грайф Грин бұл факторларды ескергеннен кейін, отбасылық әлеуметтік-экономикалық жағдай мен сыныптағы үлгерім арасындағы байланыс күшейді, ал әлеуметтік-экономикалық жағдай мен SAT баллдары арасындағы байланыс әлсірегенін көрсетті. Олар мектептегі бағалар мен SAT баллдары отбасылық кіріспен ұқсас байланысқа ие екенін тұжырымдады. College Board мәліметтері бойынша, 2019 жылы емтихан тапсырғандардың 56%-ның ата-анасы жоғары білім алған, 27%-ның ата-анасы орта біліммен шектелген, ал шамамен 9%-ы орта мектепті бітірмеген. (8%-ы сұраққа жауап бермеді). The Wall Street Journal газетіне сұхбат берген отбасылық социолог В. Брэдфорд Уилкокс: «SAT баллдарының болмауы, академиялық потенциалы жоғары, қиын отбасылық жағдайдағы балаларды анықтау мүмкіндігін жоғалтқанда, отбасылық тұрақтылық Калифорнияда колледжді бітіруге кімнің лайық екенін анықтауда одан да маңызды рөл атқаруы мүмкін [Калифорнияның мемлекеттік университеті жүйесі 2020 жылы SAT және ACT баллдарын қабылдауды тоқтату туралы шешім қабылдады]» деді.

Орындауында

2013 жылы Америка колледжінің емтихандық кеңесі математика бөлімінде ұлдардың қыздардан жоғары нәтиже көрсеткенін көрсететін есеп жариялады, бұл 35 жылдан астам уақыт бойы сақталып келе жатқан маңызды айырмашылық. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, ұлдар SAT математика бөлімінде қыздарға орташа есеппен 32 ұпай артық алған. 700–800 ұпай алғандардың арасындағы ұлдар мен қыздардың арақатынасы 1,6:1 құрады. 2014 жылы психолог Стивен Сеси және оның әріптестері ұлдардың қыздардан барлық пайыздық көрсеткіштер бойынша жақсы нәтиже көрсеткенін анықтады. Мысалы, өз жынысының үздік 10%-ына кіретін қыз, ұлдардың арасында тек 20%-ына енеді. 2010 жылы психолог Джонатан Вай және оның әріптестері Дьюк университетінің дарындыларды анықтау бағдарламасы (TIP) аясында 1,6 миллион интеллектуалды дарынды жетінші сынып оқушыларының үш онжылдық деректерін талдап, 1980 жылдары SAT математика бөліміндегі жыныстық айырмашылық ең жоғары 0,01%-ға жеткен студенттер арасында 13,5:1 болса, 1990 жылдары 3,8:1-ге дейін төмендегенін көрсетті. Бұл көрсеткіш ACT математика және ғылым пәндері бойынша 1990 жылдардың басы мен 2000 жылдардың соңында байқалған көрсеткіштерге ұқсас. SAT математикасы бойынша жыныстық айырмашылықтар 400 ұпайдан жоғары нәтижелерде көріне бастады. Дене салмағы, бойы және танымдық қабілеттері бойынша мәдениеттер арасында ерлердің ауыспалылығы жоғары болғандықтан, емтихан нәтижелеріндегі ең төменгі және ең жоғары көрсеткіштерде ерлердің саны көп. Осының салдарынан, SAT сияқты стандартталған емтихандардың математика бөлімдеріндегі нәтижелердің жоғарғы және төменгі шектерінде ерлердің саны басым, нәтижесінде жыныстық сәйкессіздік байқалады. Қызығы, бұл қыздардың сыныпта ұлдардан жақсы баға алатындығымен қайшы келеді.

Стратегия құруда

SAT-тағы математикалық есептерді жалпы екі топқа бөлуге болады: дәстүрлі және дәстүрлі емес. Дәстүрлі есептерді таныс формулалар немесе алгоритмдер арқылы әдеттегідей шешуге болады, ал дәстүрлі емес есептерге шешімнің таныс әдістерін ерекше пайдалану үшін немесе осы есептерді шешуге қажетті нақты түсініктерге ие болу үшін шығармашылық ойлау қажет. 2000 жылы ETS психометриясының маманы Энн М. Галлахер және оның әріптестері студенттердің өздері берген мәліметтер бойынша математикалық SAT сұрақтарын қалай шешкенін талдады. Олар екі жыныстың да ең көп пайдаланған тәсілі – сыныпта оқыған формулалар мен алгоритмдер екенін анықтады. Бірақ, егер олар осы тәсілмен шеше алмаса, еркектер әйелдерге қарағанда тиісті шешім әдістерін анықтауға көбірек бейімді болды. Алдыңғы зерттеулер көрсеткендей, еркектер шешімге қатысты ерекше жолдарды іздеуге бейім, ал әйелдер сыныпта оқығандарына сүйенуге бейім. Сондай-ақ, егер шешімге сынып материалдарын меңгеруден басқа қосымша білім қажет болмаса, әйелдер тиісті тәсілдерді анықтауға көбірек бейім.

Құпия түрде

SAT-тың ескі нұсқаларында студенттерден математикалық қабілеттері мен тілдік дағдыларына қаншалықты сенімді екендері сұралды, атап айтқанда, өздерін алдыңғы 10%-ға жатқызатындарына сенетінін анықтау үшін. Девин Г. Поуп 1990 жылдардың соңынан 2000 жылдардың басына дейінгі төрт миллионнан астам емтихан тапсырған адамдардың мәліметтерін талдап, жоғары ұпал жинағандардың өздерін алдыңғы 10%-ға жатқызатындарына көбірек сенгенін, ал ең жоғары ұпал жинағандардың сенімділігі ең жоғары деңгейде болғанын анықтады. Бірақ жыныстар арасында көзге түсетін айырмашылықтар болды. Ерлер математикалық қабілеттеріне әйелдерге қарағанда көбірек сенді. Мысалы, математика бөлімінен 700 ұпал жинағандардың 67%-ы өздерін алдыңғы 10%-ға жатқызатындарын айтса, әйелдердің арасында бұл көрсеткіш тек 56% болды. Ал әйелдер тілдік дағдыларына ерлерге қарағанда сәл көбірек сенімді болды.

Глюкозаның метаболизмі

Когнитивтік нейробиологтар Ричард Хайер мен Камилла Персон Бенбоу SAT сынағын тапсырған студенттердің арасындағы глюкоза метаболизмінің жылдамдығын зерттеу үшін позитрондық эмиссиялық томография (ПЭТ) сканерін пайдаланды. Олар математикадан жоғары ұпай алған еркектерде, математикадан төмен ұпай алғандарға қарағанда, уақытша бөлікшелерде глюкоза метаболизмінің жоғары деңгейі байқалғанын анықтады, бұл мидың тиімділігі жөніндегі гипотезаға қарсы келеді. Алайда, бұл тенденция әйелдерде байқалған жоқ, себебі зерттеушілер математикалық ойлаумен байланысты қыртыс аймақтарын анықтай алмады. Екі жыныстың да нәтижелері орташа есеп бойынша бірдей болды және жалпы қыртыстық глюкоза метаболизмінің деңгейі бірдей болды. Хайер мен Бенбоудың пікірінше, бұл жыныстар арасындағы ми құрылымының айырмашылығын көрсетеді.

Ұрпақ пен ұлтқа қатысты

2001 жылы 6,246,729 қатысушының когнитивтік қабілеттері мен дағдыларын бағалау бойынша жүргізілген мета-талдау, қара және ақ студенттердің орташа нәтижелері арасында шамамен 1,0 стандартты ауытқуға тең айырмашылықты көрсетті, ал SAT нәтижелері осыған ұқсас болды (2,4 миллион емтихан тапсырған). Сонымен қатар, орташа есепте, испан және американдық үнді студенттері SAT емтиханында ақ және азиялық студенттерге қарағанда бір стандартты ауытқуға жуық төмен нәтиже көрсетеді. Математика емтиханның қиын бөлігі болып көрінеді. 2013 жылы азиялық американдықтар математика бөлімінде ақ студенттерге қарағанда 0,38 стандартты ауытқумен жоғары балл алды. Кейбір зерттеушілер нәтижелер арасындағы айырмашылықтың АҚШ қоғамындағы әртүрлі нәсілдік топтар арасындағы жалпы үлгерімдер арасындағы алшақтықпен тығыз байланысты екенін айтады. Бұл алшақтықтың бір бөлігі, аз қамтылған нәсілдік топтардың оқушылары білім беру сапасы төмен мектептерге баратындығымен түсіндірілуі мүмкін. Бұл пікір, қара және ақ студенттер арасындағы алшақтықтың нәсілдік бөліністің жоғары болған қалалар мен аудандарда үлкен екенін көрсететін деректермен қолдалады. Басқа зерттеулерде, азшылықтардың SAT емтиханына қатысты негізгі пәндерде (ағылшын және математика) нашар білім деңгейі, сондай-ақ оқуға тырысатын оқушыларға қарсы құрбыларының қысымы ("ақтар сияқты болу") көрсетілген. Мәдени мәселелер де бай отбасылардағы қара студенттер арасында байқалады, олардың ата-аналары жоғары үлгерімдерге қол жеткізеді. Нигериялық-американдық антропология профессоры Джон Огбу, қара жастар ата-аналарын үлгі етпей, рэперлер сияқты басқа үлгілерді таңдайды және жақсы оқушы болуға тырыспайды деген қорытындыға келді. Зерттеулердің бір тобы дифференциалдық элементтік функцияны анықтады, яғни кейбір емтихан сұрақтары емтихан тапсырушының нәсілдік тобына байланысты әртүрлі жұмыс істейді, бұл белгілі бір сұрақтарды түсіну немесе оларға жауап беру үшін қажетті білімді алу қабілетіндегі айырмашылықтарды көрсетеді. 2003 жылы Фридл қара студенттердің SAT-та қиын деп белгіленген ауызша сұрақтарда аздаған артықшылыққа ие екенін көрсететін деректерді жариялады, ал ақ және азиялық студенттер оңай деп белгіленген сұрақтарда аздаған артықшылыққа ие болды. Фридл бұл нәтижелер "оңай" емтихан сұрақтары ақ орта тап оқушылары үшін, үй жағдайында басқа тілді жиі қолданатын азшылықтарға қарағанда түсінуге оңай сөздіктерді қолданатынын, ал қиын сұрақтар лекциялар мен оқулықтар арқылы ғана алынатын күрделі тілді қолданатынын, екі топқа да оны игеруге тең мүмкіндік беретінін көрсетеді. Бұл зерттеу ETS кеңесі тарапынан қатты сынға алынды, бірақ 2010 жылы Сантелисес және Уилсон жасаған келесі зерттеуде нәтижелері қайталанды. SAT баллдары азшылық студенттердің болашақ үлгерімін жүйелі түрде төмен бағалайтынына дәлел жоқ. Алайда, SAT-тың болжамдық жарамдылығы колледждің басым этникалық және нәсілдік құрамына байланысты екені көрсетілді. Кейбір зерттеулер афроамерикандық студенттердің колледжде ақ студенттермен салыстырғанда SAT баллдарымен төмен үлгерім көрсеткенін көрсетті; зерттеушілер бұл ақ студенттердің білім беру ортасынан тыс әлеуметтік артықшылықтардан пайда табуға бейім екенін (мысалы, ата-аналардың білім алуға жоғары қатысуы, кампустың академиялық іс-шараларына қатысуы, бірдей нәсілді мұғалімдер мен құрбыларының оң көзқарасы) жақсы бағаларға әкелетінін айтты. Кристофер Дженкс афроамерикандықтар тобы ретінде SAT сияқты стандартталған қабылдау емтихандарының енгізілуінен зардап шеккенін қорытындылады. Оның айтуынша, бұл тесттердің өзінде кемшіліктер болғандықтан емес, тегтеу және іріктеу қателігінен туындаған; тесттер афроамерикандықтардың әлеуметтену кезінде дамытатын дағдыларын емес, дамытуға бейім дағдыларын өлшейді. Сонымен қатар, стандартталған қабылдау емтихандары көбінесе қабілеттің жалпы деңгейіне емес, белгілі бір аспектілеріне арналған сынақтар ретінде ұсынылады. Осылайша, афроамерикандық қабілет білім беру және жұмыс орындарында үнемі төмен бағаланатын жағдай туындайды, бұл оларға қарсы іріктеуге әкеледі, бұл үлгерімсіздікті күшейтеді. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы бүкіл әлемде білім беруді бұзылған жыл болды және АҚШ-тағы студенттердің стандартталған тесттердегі, мысалы, SAT нәтижелері нашарлады. Бірақ алшақтықтар сақталды. College Board мәліметтері бойынша, 2020 жылы азиялық студенттердің 83% оқу және жазу бойынша колледжге дайындық деңгейіне жеткен, ал математика бойынша 80% жеткен, ал қара студенттердің тек 44% және 21% осы санаттарда жетті. Ақ студенттердің 79% оқу және жазу бойынша, ал 59% математика бойынша деңгейге жетті. Испан және латиноамерикандық студенттердің арасында бұл көрсеткіштер тиісінше 53% және 30% болды. (Төмендегі суретті қараңыз.) Алайда, 2021 жылы COVID-19 пандемиясынан кейін және көптеген колледждер мен университеттерде SAT емтиханы міндетті емес болғаннан кейін, емтиханды тек 1,5 миллион студент тапсырды. Психологтар Жан Твендж, В. Кейт Кэмпбелл және Райн А. Шерман АҚШ-тың жалпы әлеуметтік сауалнамасындағы сөздік емтихан нәтижелерін талдады және білім деңгейін ескергеннен кейін, 1970-ші жылдардың ортасынан 2010-шы жылдардың ортасына дейін барлық білім деңгейлерінде, жоғары мектептен кейінгі білімге дейін күрделі сөздік қолдану азайғанын анықтады. Алайда, олар SAT ауызша баллдарын азайғандықты қадағалау үшін пайдалануға қарсы ескертті, өйткені College Board SAT ауызша баллдары төмендеп бара жатқанын хабарласа да, бұл баллдар ұлттың жалпы сөздік деңгейін бағалау үшін жетілмейтін өлшем болды, өйткені емтихан тапсыратын демографиялық жағдай өзгерді және 2010-шы жылдары 1970-ші жылдарға қарағанда көбірек студенттер SAT емтиханын тапсырды, яғни қабілеті шектеулі көптеген адамдар емтихан тапсырды.

Жоғары IQ қоғамдары бойынша

Кейбір жоғары IQ қоғамдары, мысалы, Mensa, Intertel, Prometheus Society және Triple Nine Society, қабылдау сынақтарының бірі ретінде белгілі бір жылдарда алынған нәтижелерді пайдаланады. Мысалы, Intertel 1994 жылдың қаңтарына дейін тапсырылған тесттердегі 1300 немесе одан жоғары ұпайды (вербалды және математикалық қосылған) қабылдайды; Triple Nine Society 1995 жылдың сәуірінен бұрын тапсырылған SAT тесттерінде 1450 немесе одан жоғары ұпайды, ал 1995 жылдың сәуірінен 2005 жылдың ақпанына дейін тапсырылған тесттерде 1520 немесе одан жоғары ұпайды қабылдайды. Mensa 1994 жылдың 31 қаңтарына дейін немесе оған дейін алынған SAT нәтижелерін қабылдайды.

Зерттеушілер

Жалпы интеллектпен тығыз байланысты болғандықтан, SAT зерттеушілермен, әсіресе 2004 жылдан бері, интеллектті өлшеу үшін делдал ретінде жиі қолданылады. Көбейіп келе жатқан зерттеулер көрсетіп тұрғандай, SAT баллдары адамның табысын, мысалы, кірісі мен кәсіби жетістіктерін ондаған жылдарға болжауға мүмкіндік береді. 2005 жылы білім беру психологтары Джонатан Вай, Дэвид Любински және Камилла Бенбоу жариялаған бойлық зерттеуде, ең дарынды 1% құраған адамдардың арасында, 12 жасында SAT математика бөлімінде жоғары балл алғандар STEM салаларында докторлық диссертация қорғауға, жарияланым жасауға, патент тіркеуге немесе университетте тұрақты қызметке орналасуға бейім екендігі анықталды. Осыған байланысты, белгілі бір деңгейден кейін, SAT сияқты стандартталған тесттермен өлшенген когнитивтік қабілеттердегі айырмашылықтар маңызды болмайды деген пікір дәлелдермен жоққа шығарылады. 2010 жылғы мақалада, SAT математикасы бойынша жыныстық айырмашылық 1980 жылдардың басы мен 1990 жылдардың басында күрт төмендегені, бірақ соңғы екі онжылдық бойы сақталғаны көрсетілді. Вай және оның әріптестері «математикаға баса назар аударатын ғылым салаларында әйелдердің жетіспеушілігін түсіндірудегі бір фактор ретінде, қабілеттердегі жыныстық айырмашылықты ескермеуге болмайды» деген тұжырым жасады.

Жұмыс берушілер бойынша

Танымдық қабілет жұмыс оқуының нәтижелерімен және жұмыс өнімділігімен байланысты. Сондықтан, кейбір жұмыс берушілер болашақ қызметкердің лайықтылығын бағалау үшін SAT нәтижелеріне сенеді. Ірі компаниялар мен корпорациялар жұмысқа алу қателіктерінен сақтануды үйренуге үлкен қаражат жұмсады және стандартты тестілеу нәтижелері адамның жұмысқа жарамдылығын анықтау үшін құнды құрал екеніне келісті. Кейде компания өздері жасаған, мысалы компьютерлік бағдарламалық қамтамасыздандыру сияқты құпия материалдарды басқару үшін адамды жалдауы керек болады. Бірақ мұндай материалдармен жұмыс істеу қабілетін сыртқы сертификация арқылы бағалау мүмкін болмағандықтан, мұндай фирманың жалпы интеллектті өлшеудің белгісі ретінде қолданылатын нәрсеге жүктелуі орынды. The Wall Street Journal газетінің мәліметінше, бұл нәтижелер колледжге қабылдау сияқты қолданылады, себебі компаниялар олардың жеке адамның зихи күші мен мәселелерді шешу дағдылары туралы ақпарат береді деп мәлімдейді.

SAT-тың таңдаулы түрі

1960 және 1970 жылдары үлгерім көрсеткіштерін төмендетуге бағытталған қозғалыс болды. Біраз уақыттан кейін оларды қайта енгізген елдер, штаттар мен провинциялар оқушылардың білім деңгейі төмендегенін, оқуға аз уақыт бөлгенін және білім беруге немқұрайлы қарағанын мойындады. Зерттеулер нәтижесінде осы үлкен салмақты сынақтардың артықшылықтары кемшіліктерінен басым екені анықталды. Дегенмен, 2001 жылы Калифорния университетінің президенті Ричард Аткинсон Америка білім беру кеңесінде сөйлеген сөзінде SAT I сияқты қабылдау сынақтарын жоюға, бірақ SAT II сияқты үлгерім сынақтарын колледжге қабылдау талабы ретінде сақтап қалуға шақырды. Аткинсонның SAT-тың болжамдық жарамдылығы мен күшіне қатысты сын-пікірлері Калифорния университетінің академиялық сенатымен пікірталас тудырды. Тізімде діни колледждер, өнер және музыка консерваториялары немесе медбикелік мектептері және АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы көптеген оқу орындары да бар. Ivy League университеттері өтініштер санының күрт өскенін байқады, мысалы, Колумбия университетінде 51%-ға дейін, ал қабылдау көрсеткіштері, бұрыннан-ақ бір сандық шекте болған, одан да төмендеді, мысалы, Гарвард университетінде 2020 жылы 4,9% болса, 2021 жылы 3,4%-ға дейін түсті. Сонымен қатар, осыған ұқсас қадам жасаған төмен мәртебелі оқу орындарына қызығушылық күрт төмендеді; 2021 жылға қарай 900-ден астам колледждер мен университеттер қабылдаған Біртұтас өтініш арқылы тіркелген студенттердің 44% 2020–21 оқу жылында SAT немесе ACT нәтижелерін ұсынды, бұл 2019–20 оқу жылындағы 77%-дан төмен. Нәтижелерін ұсынғандардың көпшілігі жоғары табысты отбасылардан шыққан, кем дегенде біреуі университетте білім алған, ақ немесе азиялық текті адамдар еді. Олар «толыққанды қабылдау» процесіне күмәнданады, себебі олар оның ашық еместігіне сенімді, мектептер сандық көрсеткіштер арқылы анықтау қиын сипаттамаларды бағалауға тырысады, сондықтан сынақ тапсырушылардың санының өсуі оларды бәсекеге қабілетті етуге тырысуымен байланысты, тіпті бұл оны міндетті емес деп жариялаған оқу орындарының санының өсуімен қатар жүрсе де. Бір жағынан, SAT және ACT сынақтарын қабылдау үшін міндетті емес ету мектептерге әртүрлі әлеуметтік-экономикалық жағдайдағы үміткерлердің кең ауқымын тартуға мүмкіндік береді. Егер стандартты сынақтар алынып тасталса, мектеп бағалары маңыздырақ болып, баға инфляциясын ынталандырады. Сондықтан SAT-ты міндетті емес деп танытқан мектептер академиялық қабілеттілік пен дайындыққа объективті бағалау мүмкіндігінен айырылды. Осы алаңдаушылықтарға байланысты Массачусетс технология институты (MIT) 2022 жылы SAT талаптарын қайта енгізуге шешім қабылдады. 2024 жылы бірнеше университет осы қадамды қайталады. Алайда, Солтүстік Каролина университеті жүйесі өтініш берушілердің жоғары сыныптағы GPA-сы 2,8-ден төмен болған жағдайда ғана SAT немесе ACT нәтижелерін талап етеді. "Сіз мұғалімдерді нашар жазушылар дайындауға баулудасыз", - деді Перлман. 2021 жылдың 19 қаңтарында Колледж кеңесі 2021 жылдың маусым айындағы сынақтан кейін SAT енді міндетті емес эссе бөлімін ұсынбайтынын хабарлады. 1920 жылдардың басында интеллект сынақтарына деген қызығушылықтың артуы Колледж кеңесін колледжге түсу үшін осындай сынақ жасау үшін комиссия құруға итерді. Комиссия төрағасы Принстон университетінің психологы Карл Бригам болды, ол бастапқыда осы сынақтардың құндылығын евгеникалық көзқарас арқылы қарастырды. 1934 жылы Джеймс Конант пен Генри Чонси Гарвард университетіне стипендия алу үшін дәстүрлі солтүстік-шығыс жеке мектептерінен басқа үміткерлерді анықтау үшін SAT-ты пайдаланды. 1942 жылы Колледж кеңесі эсселік емтихандарды қолдануды тоқтатып, оларды SAT-пен алмастырды, бұл Гарвардтың SAT бағдарламасының табысына және Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты болды. Соғыстан кейін, бірнеше факторларға байланысты, соның ішінде Білім беруді тестілеу қызметінің құрылуы, SAT пайдалану жылдам өсті: 1951 жылға қарай шамамен 80 000 SAT сынағы тапсырылды, 1971 жылы шамамен 1,5 миллионға жетті. Осы кезеңде SAT мазмұнына енгізілген өзгерістер салыстырмалы түрде шағын болды және сөйлемді аяқтау сұрақтарын, «сандық салыстыру» математикалық сұрақтарын қосумен қатар сынақ уақытын өзгертуді қамтыды. Алайда, 1994 жылы SAT оқушылардың мектепте атқаратын жұмысын және колледжде қажет болатын дағдыларын жақсырақ бейнелеу үшін маңызды өзгерістерге ұшырады. Басқа өзгерістердің ішінде ауызша бөлімнен антонимдер алынып тасталды және математика бөліміне калькуляторларды қолданумен бірге жазбаша жауаптар қосылды. Ауызша бөлімнен аналогиялық сұрақтарды және математика бөлімінен сандық салыстыру элементтерін жоюмен бірге, енгізілген өзгерістер қосымша бөлімдік баллды қосты, SAT-тың максималды балын 2400-ге дейін көтерді. 2016 жылдың басында SAT жалпы орта мектептік оқу бағдарламаларымен үйлестіру мақсатында тағы өзгеріске ұшырады. Осы өзгерістерге эссе міндетті емес болуы (және максималды баллды 1600-ға қайтару), барлық көп таңдаулы сұрақтардың жауаптарының саны бес-тен төртке дейін азайтылуы және дұрыс жауап бермеген жағдайларда балл ұсталмауы (тек дұрыс жауаптарға балл қойылады) кірді. 2021 жылдың ортасында эссе COVID-19 пандемиясының жағдайында студенттерге қойылатын талаптарды азайту мақсатында SAT-тан толығымен алынып тасталды.

Атаулар өзгертілді

SAT 1926 жылы енгізілгеннен бері бірнеше рет атын өзгертті. Бастапқыда ол Scholastic Aptitude Test деп аталған. 1993 жылы Колледж Кеңесі тесттің атын SAT I: Reasoning Test деп өзгертті; сонымен бірге, үлгерім тесттерінің атауы SAT II: Subject Tests деп өзгертілді. Жаңа SAT 1994 жылдың наурыз айында жарияланды және ірі жаңалықтар агенттіктері оны Scholastic Assessment Test деп атады. Бірақ 1997 жылы Колледж Кеңесі SAT-ты Scholastic Assessment Test деп атау дұрыс емес екенін және SAT әріптерінің қандай да бір мағынасы жоқ екенін хабарлады. 2004 жылы SAT I: Reasoning Test атауынан рим цифры алынып тасталды, нәтижесінде SAT Reasoning Test – SAT атауы ретінде қалыптасты.

Ескі SAT емтихандарын қайта пайдалану

Колледж кеңесі АҚШ-та бұрын өткізілген ескі SAT емтихандық жұмыстарын толығымен қайта пайдаланғаны үшін сынға ұшырады. Колледж қызметкерлерінің мәлімдемесінше, бұрынғы емтихандардан алынған сұрақтарды қайта қолдану емтиханға алдау жасауға жағдай жасады және кейбір студенттердің тест нәтижелерінің жарамдылығына күмән тудырды. Азиядағы емтиханға дайындау компаниялары жаңа SAT емтиханы өткізілгеннен кейін бірнеше сағат ішінде студенттерге емтихан сұрақтарын ұсынатыны анықталды. 2018 жылдың 25 тамызында АҚШ-та өткен SAT емтиханы Қытайда 2017 жылдың қазан айында өткен халықаралық SAT емтиханының қайта пайдаланылғаны белгілі болды. Бұл PDF файлы 2018 жылдың 25 тамызындағы емтиханнан бұрын интернетте тараған.