Кіріспе

Ұлы Дейян (میرزا أسد الله), көбінесе Дейян деп аталады, 1844 жылы Парсыда Баб құрған діннің Баби ізбасары болды. Баб Даянға жаңа дінге деген құлшынысын мойындап, көптеген мақтау тақташаларын жазды. Баб өлімге келер алдында Даяннан өзінің еңбектерін сақтап, оның қамқоршысы болуын өтінді. Баби ілімінің бірі – Құдай ашып көрсететін Мәсіх, яғни мессиандық тұлғаның пайда болуы еді. Баб қайтыс болғаннан кейін Даян "Құдай ашып көрсететін" Бахаулланың тұлғасын мойындаған үшінші адам болды. Даян Мирза Яхьяның мұрагерлік туралы талаптарын жоққа шығарғаны үшін өлтірілді. Персияға келген американдық миссионер Миллер Баха ғана емес, сол кезде өзін-өзі жариялауға дайын болған адамдардың көп екенін жазды. Бабтың Субхи Азалга аманаушы ретінде тағайындаған Мирза Асадулла и Хуй, сондай-ақ оның кейбір ізбасарлары да Баханың ізбасарлары болды. Миллер Субхи Азалдың өзі жазған кітабында Даянды айыптағанын, бірақ Даян мойынсұнбағандықтан, оны Мазандеранның Мирза Мұхаммеді өлтіргенін, мүмкін, Тигр өзеніне батырып жібергенін айтады. Баб Мирза Асадуллаға "Дайян" ("Жауап беруші" немесе "Соттаушы") деген лақап ат берді. Шоги Эффенди оны "Бахауллаға сенген үшінші адам" деп сипаттап, оны "Құдай ашып көрсететінге сенген үшінші хат" деп мақтады. Бахаулла Курдистанда болғанда, Даян Мирза Яхьяға хат жазып, алған жауаптарына қанағаттанбады, оларды рухани білімсіз деп санады. Бахаулла Китаб-и Бадиде былай жазды: Даянның Алланың елшілеріне адалдығын көрсететін және кішіпейілділік пен құлшылықты баса көрсететін дұғаларын оқығаннан кейін, Мирза Яхья қатты қызғанышқа түсіп, "оған зиян келтіруге бел буды". Даян Мирза Яхьяның Бабтың орнын басуы туралы талабын жоққа шығарып, тіпті Бабтың сөздерін келтіріп, хат жазғанда жағдай одан бетер шиеленісті. Мирза Яхья "Мустайкиз" (Оянған ұйықтаған) атты кітап жазып, Даянды "Апаттың әкесі" деп атады және бабилерді оны өлтіруге шақырды. Мирза Яхья 1856 жылы осы бұйрықты берді. Ол "Даянды өлтіру туралы нақты бұйрықпен" Мирза Мұхаммед и Мазиндараниді Әзірбайжанға жіберді. Бірақ Даян Мирза Мұхаммед келгенге дейін Әзірбайжаннан кетіп қалды. Даян Бахаулланың қасына Бағдадқа бара жатқан еді, ал Бахаулла Курдистанның Сулеймания қаласынан Бағдадқа қайтып келе жатқан еді. Даян Оның қасында болғанын сезіп, бұрынғы барлық басшылық талаптарынан бас тартты. Кейін Мирза Мұхаммед Даянды тауып алып, оны Бағдадқа саяхатқа алып жүрді. Осы сапарда Даян Мирза Мұхаммедтің қолынан қаза тапты. Екінші жағынан, Субхи Азалдың ізбасарлары Даянның өзін Құдай ашып көрсететін адам деп жариялағанын және Бахаулла онымен ұзақ пікірласқаннан кейін, Мазандаранның қызметшісі Мирза Мұхаммед Алиге оны өлтіруді бұйырғанын, ол осылай істегенін айтады.