Кіріспе
Maelgwn ap Rhys (шамамен 1170-1230) - Уэльстің оңтүстік-батысындағы Дехьюбарт патшалығының бір бөлігіне билік еткен ханзада. Мейлгвон – Рис ап Груффидтің (Рис Лорды) әйелі Гвенлиан ферх Мадогтан туған ұл, ал Гвенлиан – Мадог ап Маредуддтің, Поуис князінің қызы. Ол алғаш рет 1187 жылы Тенби қамалына көмектескені туралы деректерде кездеседі. 1188 жылы Кентербери архиепискобы Болдуин мен Гиральдус Камбренсис Уэльс арқылы үшінші крест жорығына сарбаздар жинағанда, Мейлгвон крест ұстағандығы жазылған, бірақ оның крест жорығына қатысқандығы туралы мәлімет жоқ. Мейлгвон бойы аласа, мінезі шаршаңқы болған, ол әкесіне соңғы жылдары көп қиындық туғызған және ағасы Груффидпен ұзақ араздыққа түскен. 1189 жылдан 1192 жылға дейін ол тұтқын болды. 1194 жылы ол ағасы Хайвелмен бірге әкесін шайқаста жеңіп, Неверн қамалына қамады, бірақ кейін Хайвел оны босатты. 1197 жылы Рис қайтыс болғанда, Мейлгвон жер аударылған еді. Груффид әкесінің мұрагері деп танылған, бірақ Мейлгвон, Гвенвин ап Оуэйннің (Поуис) көмегімен келген әскерлердің күшімен Аберистит қалашығы мен қамалын басып алып, Груффидті тұтқынға алды. Мейлгвон Груффидті Гвенвинвинге тапсырып, Середигионды иеленді. 1198 жылы Гвенвинвин Норман әскерлерімен Пейнскаслде жеңілгенде, Груффид босатылып, Кардиган мен Истрад Меуриг қамалдарынан басқа Середигионның барлық жерін Мейлгвоннан қайтарып алды. Мейлгвон Англия королі Джонмен келісімге келіп, Кардиган қамалын Джонға сатты, ал Середигионның қалған бөлігін өзіне алды. Brut y Tywysogion жылнамашысы былай деп жазды: Сол жылы, Әулие Мария Магдалена мерекесіне таяу, Мейлгвон ап Рис, ағасы Груффидтен қорқып, жек көруінен, ағылшындарға аз пайдаға Уэльстің кілтін, Абер Тейфи [Кардиган] қамалын сатты. Груффид 1201 жылы қайтыс болды, бұл Мейлгвонға Цилгерран қамалын басып алуға мүмкіндік берді, бірақ 1204 жылы ол оны Уильям Маршалдан жоғалтты. 1204 жылы Мейлгвонның адамдары оның ағасы Хайвелге шабуыл жасап, оны кейіннен қайтыс болған жарақаттармен қалдырды. 1205 жылы Brut y Tywysogion мәліметінше, Мейлгвон белгілі бір ирландты тұтқынға алғаннан кейін Cedifor ap Gruffudd пен оның төрт ұлын соғыс балтасымен өлтірді. Brut y Tywysogion жылнамашысы бұл әрекетке наразылық білдіріп, Кедифорды «мақтауға лайық, мейірімді, күшті және жомарт адам» деп сипаттады. 1207 жылы Мейлгвонның одақтасы, Поуистің Гвенвинвин король Джонмен қақтығысып, оның жерлері коронаның қарамағына өтті. Гвинендтің Ұлы Льюэллин бұл мүмкіндікті пайдаланып, Середигионның солтүстік бөлігін Мейлгвоннан тартып алып, Иствитт және Аэрон өзендері арасындағы жерлерді Груффидтің ұлдарына берді. Мейлгвон 1211 жылы Джонға Льюэллинді келісімге келуге мәжбүрлеуге көмектесті, бірақ бұл жерлер оған қайтарылмады, бұл оны корольдің орнына Льюэллинмен одақтасуға итермеледі. Алайда, Льюэллин 1216 жылы Абердифиде өткізген парламентте, ол бұрын Рис Лордының билігінде болған жерлерді қайта бөлісті, Мейлгвонға әлі де тек Середигионның оңтүстік бөлігі ғана берілді. Мейлгвон 1230 жылы Лланнерх Аэронда қайтыс болып, Страта Флорида аббаттығында жерленді. Оның аумағы ұлы Мейлгвон ап Мейлгвонға, Мейлгвон Фычанға өтті. 1230-жылдардың соңында соңғысы Пемброктың 4-ші графы Гилберт Маршалмен келісімге келді, соның нәтижесінде Мейлгвон Фыханның ұлы Рис Гилберттің заңсыз қызы Изабельге үйленді және Ис-Аэрон кантрефін, бірақ Ис-Хирвен коматын (онда Кардиган қамалы орналасқан) қалыңдық ретінде алды; ал Мейлгвон Фыхан мен Рис Гилберттің вассалдары болып қалатындығы туралы шартқа қол қойылды (бұл патшаға адалдықтарына зиян келтірмесе).
In that year, about the Feast of St. Mary Magdalen, Maelgwn ap Rhys, for fear and hatred of his brother Gruffydd, sold to the English for little profit the key and keeping of all Wales, the castle of Aber Teifi [Cardigan]
Gruffydd died in 1201, enabling Maelgwn to seize Cilgerran Castle, but in 1204 he lost it to William Marshall. In 1204 Maelgwn's men attacked his brother Hywel, leaving him with wounds of which he later died. In 1205 according to Brut y Tywysogion, Maelgwn caused a certain Irishman to kill Cedifor ap Gruffudd and his four sons with a battle axe after they had been captured. The chronicler of Brut y Tywysogion again disapproved, describing Cedifor as "a praiseworthy man, gracious, strong and generous". In 1207 Maelgwn's ally, Gwenwynwyn of Powys fell out with King John and his lands were taken into the custody of the crown. Llywelyn the Great of Gwynedd took advantage of this to annex the northern part of Ceredigion from Maelgwn and to give the lands between the River Ystwyth and the River Aeron to the sons of Gruffydd. Maelgwn helped King John to force Llywelyn to come to terms in 1211 but these lands were not returned to him, and this induced him to throw in his lot with Llywelyn instead of the king. However, when Llywelyn held a parliament at Aberdyfi in 1216, at which he redistributed the lands formerly under the rule of the Lord Rhys, Maelgwn was still only allowed the southern part of Ceredigion. Maelgwn died in 1230 in Llannerch Aeron and was buried at Strata Florida Abbey. His territory passed to his son, Maelgwn ap Maelgwn, called Maelgwn Fychan. In the late 1230s, the latter agreed a treaty with Gilbert Marshal, 4th Earl of Pembroke, whereby Maelgwn Fychan's son, Rhys, would marry Gilbert's illegitimate daughter, Isabel, and receive the cantref of Is Aeron, except the commote of Is Hirwen (which contained Cardigan Castle), as dowry; in return Maelgwn Fychan and Rhys would become vassals of Gilbert (so far as it didn't compromise fealty to the king).