Кіріспе
Шығыс Англиядағы Фенс аймағындағы канау Кар-Дик (Car Dyke) – бұл шығыс Англиядағы Фенс аймағының батыс жиегімен 92 км-ден астам қашықтыққа созылған ұзын канау. Ол, қазірге дейін көп бөлігі сақталған, Рим дәуірінде салынған деп есептеледі және көп ғасырлар бойы Фенс аймағының батыс шекарасын белгілеп тұрды. Атауының шығуы – "карр" деген орта ғасырлық (14 ғасыр) сөзден, ол батпақ жерді немесе кептірілген жерді білдіреді.
The Car Dyke was, and to a large extent still is, a long ditch which runs along the western edge of the Fens in eastern England for a distance of over 57 mile (92 km). It is generally accepted as being of Roman age and, for many centuries, to have been taken as marking the western edge of the Fens. The name derives from carr, a fourteenth century word for marsh or drained land.
Тарих
Кар Дайк – Линкольншир және Кембриджшир графтықтары арқылы өтетін канал. Басты бөлігі Уитэм өзеніне жақын, Линкольн қаласының жанындағы Уошингбородан басталып, Питерборо маңындағы Нене өзеніндегі Фенгетке дейін негізгі бағыты оңтүстікке қарай созылады. Екінші жасанды су жолы, сондай-ақ Кар Дайк деп аталады, ол Сетчел Феннен 5 миль (8 км) қашықтықта, Ескі Батыс өзенінен, Ұлы Уз өзені жүйесінің бір бөлігінен басталып, оңтүстікке қарай Кэм өзеніндегі Уотербичке дейін жалғасады. Солтүстік бөлігінің ұзындығы шамамен 57 миль (92 км), және бұл римдіктер Британияда салған ең ұзын жасанды су жолы, сонымен қатар континенттік Еуропадағы белгілі римдік кеме жүретін каналдардың барлығынан ұзын. Оның салынуы және пайдаланылуы туралы замандас жазбалары белгілі емес. Каналдың жасанды екені анық, себебі ол солтүстіктен оңтүстікке қарай бағытталған, ал аймақтың табиғи су ағыны батыстан шығысқа қарай ағады, сонымен қатар ол шамамен 10 фут (3 метр) биіктік контурын ұстап өтеді. Уильям Стукли XVIII ғасырда жазған еңбектерінде оны алғаш рет рим дәуірінде тауар тасымалдауға пайдаланылған канал деп сипаттады. 1990 жылдары Уотербичтің оңтүстік бөлігінде Кембриджшир округі кеңесінің археология бөлімі рим дәуіріне жататын қайықтың қалдықтарын және Хорнингсеядан әкелінген керамикалық жүктерді тапты. Маңызды археологиялық орындар сақталған бұл аймақ ескерткіш ретінде қорғауға алынған.
Тауарлардың қозғалысы
Қазба жұмыстары нәтижесінде Кембридж мен Уош арасында орналасқан Рим дәуіріндегі көмір өртетін ұстаханаларда Мидлендстерден әкелінген көмір табылды, бұл Кар Дайк арқылы сауда мен тасымалдау жүргізілгенін көрсетеді. Йорк қаласындағы гарнизонды азықтандыру үшін астық, сондай-ақ көмір пештерінде кептіріліп, сақтауға және тасымалдауға дайындалған қыш ыдыстар кері жүк ретінде тасымалданған. Солтүстік бөлігіндегі Рим Британиясы туралы мәліметтер оны қабылданған көлік жолы – Фосс Дайкінің жалғасы деп сипаттайды. Линкольнширдегі Мортонға жақын жерде канал төсегінен орта ғасырға жататын, өңделген тас блогынан тұратын жүк табылды.
Су бұру
[[File:Geograph 524787. jpg|thumb|Жоғарыдан үйілген жағалар, Линкольнширдегі Бранстон Бутсқа жақын сақталған бұл бөлімдегідей, су жүруге арналған каналды көрсетеді. Линкольнширдегі кейбір бөлімдерінде, оның үстінен ешқашан бұзылмаған жерден жасалған көпірлер өтеді және ол азды-көпті тіктеп, шағын тізбектердің екі жағынан өтеді. Алайда, каналдың ұзындығын ескере отырып, қазіргі геодезиялық зерттеушілер бастапқы инженерлер каналдың тұрақты деңгейін сақтай алмағандығын болжайды (геодезиялық қиындықтар немесе терең қазуға жеткілікті бюджет болмауы). Сондықтан, табиғи кедергілер каналды бөліктерге бөлу үшін қалдырылған болуы мүмкін, судың қажетті тереңдігін сақтай отырып, тауарлар ауыстырылып немесе қайықтар кедергілер арқылы сүйретіліп жүрген. Олар жаз айларында бүкіл бөлімнің құрғап қалуына қарсы сақтық шарасы болуы мүмкін. Археолог Грэм Кларк Коттенхемдегі қиыршық тас жолдар канал көліктік мақсатта қолданылмай қалғаннан кейін, төртінші ғасырдан ертерек емес, су тасқынынан сақтану үшін пайда болғанын анықтады. Бұл жердегі канал су жинағыш ретінде әрекет етеді, батыстан жоғары жерлерден ағып келетін суды тоқтатады. Алайда, Линкольншир арқылы өтетін оңтүстік жартысы мен оның солтүстік ұшы, Уошингбороға жақын жерде, екі жағында да көтерілген жағалау бар; жоғары жақтағы жағалау су жинағышқа жақсы бейімделмейді. Уошингбороға жақын жағалар әлі де 3 футтан астам биіктікте сақталған және жер бетіндегі судың каналға кіруіне кедергі келтірген болар еді. Жергілікті дренаж жүйелерінің бір бөлігі болып табылатын он жетінші ғасырдағы жақсартулардың дәлелі анықталды, бұл Рим дәуіріндегі материалдардың үстіне салынған. Бұл егжей-тегжейлі карталар мен әуе суреттері пайда болғанға дейін шекаралық белгілердің барлығын жоюға мүмкіндік берді. Бір тұжырым, бірақ сақталған дәлелдемелердің қайшылықтарын ескере отырып, бәрі де қол жеткізе алмады, жалпы алғанда, канал негізінен шекара ретінде пайдаланылды (оның бір бөлігі оңтүстік Линкольнширде, сөзсіз, орта ғасырларда болған), бірақ оның бөліктері су жинағыш ретінде де қызмет етуге бейімделді. Оның көп бөлігі қазіргі 1:25 000 және 1:2,500 карталарында әлі де көрсетілген. Питербородан Уотербичке дейінгі оңтүстік жолды жүру оңай емес. Рим Британиясының 2001 жылғы картасында Питербородан Рамзидің солтүстігіне қарай аяқталатын канал көрсетілді, оқшауланған бөлім солтүстікке қарай Кам өзеніндегі Уотербичтен солтүстікке қарай жүреді. Содан кейін оның бағыты оңтүстік-шығысқа бұрылады, ол Бранстон Бутс арқылы өтіп, Бранстон Дельф пен Карр Дайк фермасының соңынан өтіп, Поттерханворт Бутсқа жету үшін оның бойымен ұқсас атаудағы көптеген фермалардың бірі. және тағы бір жоспарлы жол бар, батысында Ноктон Вудмен шектесіп, шығысқа қарай Уитэм өзеніне ағатын Ноктон Дельфпен байланысты. Метерингэм Фенде ол шығысқа қарай бұрылады, ал Бланкни Вудтан кейін екі қысқа жоспарлы бөлім бар, оларды Оук Три Фермасының ғимараттары бөледі. Содан кейін оңтүстікке қарай жалғасады, ал Кардайк фермасынан кейін тағы бір жоспарланған бөлім бар. Ол Мартиннің шығысына және Тимберленд Дельфінің батыс шетіне өтеді, одан кейін Тимберлендтің шығысына қарай үлкен S пішінді бағыт бойынша жүреді. Содан кейін бірден екі жоспарланған бөлім бар, бірі Фен Роудтың солтүстігінде, Тимберлендте, екіншісі оңтүстікте. Канал Уолкотттан шығысқа қарай және Биллингхейдің солтүстік және шығыс шетінен өтеді, онда Уитем өзеніне құятын Биллингхей Скиртке қосылады. Биллингхей Скирттің оңтүстік-батысқа қарай жалғасуы Кар Дайк ағымын пайдаланады, ал ол Солтүстік Каймның маңында батысқа бұрылса, Кар Дайк солтүстікке қарай жалғасады, Солтүстік Каймның батыс шетінен өтіп, Ферри көпіріндегі Слея өзеніне жетеді. Слеа өзені бұрылыста тік бұрылыс жасайды, содан кейін тағы да шығысқа бұрылады, Кар Дайк оңтүстікке қарай жалғасады, ал қазір Midfodder Dike бөлігі. Содан кейін оның бағытын Ходж Дайк қайта пайдаланды, ол қайтадан қиылыста тік бұрылыс жасайды, ол Хекингтон Ауасын кесіп өтетінше, ол шығысқа қарай жалғасқанда Бас Дикке айналады. Оңтүстікте жалғасып, ол Литтлворт Дроувке жетеді, онда үй қалдығы салынған. Ол A17 жолының астынан өтеді, содан кейін Картерплот жолы оған параллель жүреді. Ол арқылы Шығыс Мидлендс темір жолының желісі өтеді. Бұл жол Little Hale Drive, басқа Car Dyke фермасы орналасқан жерде орналасқан. Ол Свотонның шығысына қарай, оның шығысында Кардике фермасымен бірге өтеді және ол Хорблинг пен Биллингбородан өтіп, Биллингборо лодымен кесілгенше жалғасады, ол Оңтүстік қырық фут су ағызуға құяды. Бұрылыс орнында үлкен сай бар. Пойнтоннан жақын ж...
At Bourne the dyke makes right angled turns to the east and then the south, to join Bourne Eau, which continues westwards to the centre of the town, where the Car Dyke turns to the south and weaves its way between housing. Soon it is back in open countryside, passing to the east of Thurlby where of earthworks in Park Wood are scheduled, before crossing the River Glen just to the east of Kate's Bridge. Its course is lost as it passes through the housing estates of Baston, as it has in Market Deeping and Deeping St James. As it crosses the River Welland on the southern edge of the town, it passes into Cambridgeshire, and skirts the eastern edges of Northborough and Glinton. As it approaches the northern edge of Peterborough, it turns to the east, where there is another scheduled section at Peakirk, beyond which its course is covered by housing. From Fen Bridge to Whitepost Road, 2.75 mile (4 km) of Car Dyke is scheduled, with two small gaps where the course is cut by Guntons Road and Gunthorpe Road. The overall width of the channel, including the berms, banks and scarps, is between The remains are in good condition, despite the fact that Car Dyke has been reused as part of the modern land drainage system. It then passes through Peterborough where parts of its course are visible, but much has been obliterated by the construction of the A1139 Frank Perkins Parkway. It reaches the River Nene at Fengate. Cottenham Lode, an artificial channel known to have been built before the Norman conquest of 1066, marks the southern edge of Bullocks Haste Common. After that, the dyke has been reused as a drainage channel. It is crossed by the B1049 Twenty Pence Road and by Long Drove drain. The route continues southwards, running to the west of Cambridge Research Park, and again is used as a drainage ditch. It is then cut by the A10 road, which runs along the western bank of the route, with a disused airfield to the east. The route has been lost through Waterbeach, where Denny End has been built over its course,
Фенс су жолдары байланысы
Нене және Велланд өзендері арасындағы бөлік, демалыс кемелері үшін жаңа Фенс су жолдары байланысының бір бөлігі ретінде қайтадан кеме жүзуге қолайлы жағдайға келтірілуі мүмкін. Инженерлік зерттеу жүргізілді, бірақ тарихи маңызына байланысты бұл бағыт басымдыққа ие емес, ал Мысық суарнасы қарастырылып жатқан басқа мүмкіндік.