Кіріспе

Эссекс қаласы, Англия

Ерте тарих

Эссекс округі Кеңесінің археологиялық бөлімі соңғы Maltings Lane дамуындағы қазба жұмыстары Уитхемде неолит дәуіріне жататын қоныс іздерін тапты, оның ішінде адам сүйектері мен ежелгі батпақты кесіп өтетін бірнеше жолдар болды. 1970 жылдары қаладағы Уитхем Лодж (Ivy Chimneys) ауданындағы қазба жұмыстары римдік ғибадатхананың қалдықтарын, сондай-ақ керамикалық пештің ізін суырды. Бұл орын Римнің Колчестерден Лондонға созылған басты жолының жанында орналасқан және ұзақ сапардағылар үшін тоқтау орны ретінде пайдаланылған. Қазба кезінде табылған тағы бір маңызды зат – ғибадатхана аумағындағы құдайларға арналған құрбандықтар жиналған ойық, онда қасиетті саналатын бірнеше заттар табылған. 913 жылы, англосаксондық жылнамасында көрсетілгендей, Эдуард Ескі Эссексті қайта басып алу үшін Гертфордтан аттанды және Малдонға база құру үшін Уитхемде тоқтады. Бұл орынның римдік жолмен байланысы және Колчестерде орналасқан үлкен викинг әскеріне жақындығы себеп болған болуы мүмкін, бұл Эссексті екіге бөліп тастауға әкелген болар еді. Уитхем деген жер аты алғаш рет 913 жылы англосаксондық жылнамасында (жоғарыда аталғандай) Уитхем деп тіркелген. Ол 1086 жылғы Domesday кітабында да Витам деп кездеседі. Бұл атау «қисайған өзен бойындағы ауыл» дегенді білдіруі мүмкін. Тағы бір болжам бойынша, атаудың бір бөлігі бриттік тілге (вероятно, қазіргі уэльс тіліндегі Gwydd = "Ормандар" сөзімен байланысты) және «ham» – саксондық ауылдарға тән кең таралған атаудың бөлігі болуы мүмкін. Уитхем иелігі 1148 жылы Тамплиерлер орденіне берілді. Қазіргі қаланың солтүстігінде орналасқан Крессинг ғибадатханасы – Британиядағы Тамплиерлердің жерлерінің ең алғашқы негізі, ол 700 жылдан астам бұрын салынған. Тамплиерлер Англияда таратылғаннан кейін (шамамен 1309 жыл) Уитхем иелігі Шіркеуге тиесілі болды. 1575 жылы иелік сэр Джон Сауткоттқа сатылды, ол Девоннан шыққан белгілі судья және саясаткер еді. Оның ұрпақтары 1648 жылға дейін, яғни Англия азамат соғысында роялистерді қолдаған Сауткотт отбасының жерлері жойылғанға дейін иелік етті. Қазіргі қаланың негізі «Чиппинг-Хилл» деген жерде қаланды, онда Сент-Николас шіркеуі орналасқан. Уақыт өте келе, шағын елді мекен «Уитхем» болып өсті, ал Сент-Николас Англикан шіркеуі (ерекше жазуымен) әр жексенбіде шамамен 150 адамға қызмет көрсетеді. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында адмирал сэр Уильям Луард қаланың ең танымал азаматы болды, ол Чиппинг-Хиллде тұрды және Сент-Николас шіркеуінің негізін салушысы және демеушісі болды. Оның 1910 жылы қала арқылы өткен қоштасу рәсіміне мыңдаған адам куә болды. 18-шы ғасырда Уитхем д-р Тавернердің минералды суы бар шипажайды тапқаннан кейін қысқа ғана уақытқа бай шипажай қаласы ретінде танымал болды. Уитхем сонымен қатар 17-шы ғасырдың соңында өнеркәсіптің құлдырауына дейін жүн саудасының орталығы болды.

Витхам темір жол апаты

Уитэм теміржол стансасы 1905 жылдың 1 қыркүйегінде ауыр апаттың орын алған жері болды. Лондон Ливерпуль көшесінен Кромерге бағытталған 14 вагонды экспресс пойыз стансадан жылдам өте жатқанда рельстен шығып кетті. Бірнеше вагондар платформаларға құлап, жылжымалы құрам мен стансаға көптеген зақымдар келтірді, нәтижесінде он жолаушы мен жүк тасушы қаза тапты. Жеті жүз бір жолаушы ауыр жарақат алды. Бүгінгі күнге дейін бұл Эссекстегі теміржол апаттарының ең көп құрбанды талап еткені болып саналады. 2005 жылы оқиғаның 100 жылдығын атап өту мүмкіндігі пайда болмады және қазір бұл оқиға көбінесе ұмытылған. Апатқа ұшыраған келесі пойызды тоқтатып, қауіптің алдын алған сигналшы Бен Сентидің есімімен қалада бір көше аталған, ол Бен Сенти соты деп белгіленген.

20 және 21 ғасырлар

Қала 1960 және 1970 жылдары күрт кеңейді, осы кезде Ұлы Лондон кеңесі қаланың батыс және солтүстік жағында үш ірі тұрғын үйлер кешенін, ал оңтүстікке қарай кішкентай кешенін салды. Бұл, сол кездегі Жаңа қала және кеңейтілген қала саясатының аясында, Лондоннан келген отбасылардың көшіп келуіне мүмкіндік берді. Қаланың бір кездегі танымал тұрғыны – жазушы Дороти Л. Сайерс болды, оның ескерткіші қала кітапханасының қарсы бетінде орналасқан, ал кітапхана жазушының үйінен шамалы қашықтықта жатыр. Кітапхана 1970 жылдардың соңында жабылған және бұрын White Hall ауылдық үйіне айналдырылған ескі Whitehall кинотеатрының орнында салынған. Уитэм 2002 және 2003 жылдар аралығында қаланың оңтүстігінде Малтингс-Лейн ауданының дамуынан кейін өсті. 2012 жылы Чиппинг Хилл бастауыш мектебі Church Street-тегі ескі ғимаратынан Owers Road-тағы жаңа ғимаратқа көшірілді. Бұл аймақтың дамуы жалғасты, соның ішінде 2015 жылы Aldi супермаркеті ашылды. Осы кезеңде мақұлданған жобаларға 2011 жылы аяқталған New Rickstones Academy және Maltings Academy академияларының реконструкциясы; 2013 жылы аяқталған Gershwin Boulevard көшесіндегі Marston's пабы мен мейрамханасы, оған іргелес Seymour House балалар бақшасы; 2014 жылы Jack & Jenny пабының бұрынғы орнында Morrisons дүкенінің жөндеуден өтуі және ашылуы; және 2014 жылы аяқталған Bramston Sports Centre орталығының орнына Spinks Lane көшесіндегі жаңадан салынған Witham демалыс орталығы кірді.

Көлік

Қаланы Уитэм теміржол станциясы қызмет көрсетеді, ол Abellio Greater Anglia компаниясы басқаратын Ұлы Шығыс магистральдық желісінде орналасқан. Пойыздар шамамен 40–45 минутта Лондонға жетеді. Станция сонымен қатар Бренттриге дейінгі тармақ желісінің түйіскен жері болып табылады. Бұрын Уитхемнен Малдонға дейін тармақ желісі болған, бірақ ол 1964 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылғаннан кейін бұзылып алынған. Уитэм Челмсфорд пен Колчестер қалалары арасындағы A12 магистральдық жолында орналасқан, бұл жол бастапқыда Лондоннан Колчестерге дейінгі римдік жол болған. Бұрын A12 жолы қаланың ортасынан түзу өтетін, бірақ қазір айналма жол қаланы толығымен жалғамайды. Уитэм 16-шы ұлттық велосипед жолынан өтеді. Қаланың көптеген тұрғындары жақсы көлік байланысының арқасында жұмыс үшін Лондонға барып-келеді. Бұл Уитэм теміржол станциясының Ұлыбританиядағы ең көп келушілерге қызмет ететін 150 станцияның қатарында болуынан көрінеді, бұл қаланың халқына қарағанда күтпеген нәрсе.

Экономика және құрал-жабдықтар

Уитэмде негізінен сызықты қала орталығы бар, ол бас көшеге және бас көшені екіге бөлетін екі сауда орталығына бағытталған; бұл солтүстікке қарай 1970-жылдардағы үлгідегі Ньюлендс сауда орталығы және оңтүстікке қарай 1980-жылдардағы кірпіштен салынған Гроув орталығы. Сонымен қатар, қалада шағын дүкендер, мейрамханалар, пабтар, ірі банктер мен бірнеше ұлттық сауда желілері бар. Қалада бес супермаркет орналасқан: Гроув орталығындағы Теско, теміржол станциясының жанындағы Моррисонс, Хайфилдс-роудтағы Асда, қаланың оңтүстік жағына кіреберістегі Алди және қала орталығына қарай, ескі Брамстон спорт орталығының орнында жақында ашылған Лидл. Қаланың шығыс жағында, А12 тас жолының торабына жақын орналасқан үш өнеркәсіптік аймақта маңызды өнеркәсіптік өкілдік сақталған. Қала орталығында сауда кеңселерi де бар. 2007 жылдың наурыз айында Crittall Windows компаниясы Брентрейджiдегi зауытын жауып, Уитэмге оралып, Freebournes өнеркәсіптік аймағындағы жаңа зауытты пайдалануға берді. Критилл көшiп келген зауыт 2001 жылы J. L. French компаниясы үшін салынған, бірақ ешқашан өндiрiске қолданылмаған. Жаңа Критилл зауыты Уитэмнен Колчестерге қарай A12 тас жолы арқылы шығатын жолдың оң жағынан көрінеді. 2013 жылдың желтоқсанында қаржылық қызметтер провайдері Cofunds бұрынғы Marsh ғимаратына көшiп, қалаға шамамен 600 жұмыс орнын әкелдi.

Спорт және демалыс

Уитэмде Лигадан тыс футбол клубы – Уитэм Таун Ф.К. бар, олар Спа Роудта ойнайды. Футбол алаңының артында регби клубы да орналасқан. Уитэмде 1924 жылы құрылған хоккей клубы бар, қазір ол 5 ерлер командасынан және 3 әйелдер командасынан тұрады. Уитэм сонымен қатар жергілікті аралас лигаға, ерлер мен әйелдердің жазғы лигасына және жабық лигаға қатысады. Уитэм хоккей клубы Спинкс-лейндегі Мальтинг академиясының қарсы жағындағы астроигралық алаңда ойнайды. Хоккей клубы крикет клубымен бірлесіп клуб үйін пайдаланады, ол демалыс алаңының жанында, көбінесе Малдон Роуд паркі деп аталатын жерде, Малдон Роудта орналасқан. Бос уақытты өткізуге арналған нысандарға Бентон Холл гольф клубы және демалыс орталығы, бильярд клубы және бұрын қаланың ұзақ уақыт жабық кинотеатры болған Уайтхоллдың орнындағы кітапхана жатады. Қала арқылы 3,5 шақырымға созылатын «Өзен бойындағы серуен» жолы бар, ол түрлі жануарлар мен құстарға мекен. Уитэм демалыс орталығы бұрынғы Брамстон спорт орталығының жанында, Спинкс-Лейнде орналасқан.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC East және ITV Anglia ұсынады. Теледидар сигналдары Садбери телемұнарасынан қабылданады, ал BBC Лондон және ITV Лондон Кристалл Палас телемұнарасынан да қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Essex 103.5 FM, Heart East 102.6 FM, Radio Essex 107.7 FM және Actual Radio – DAB арнасында. Қаланы жергілікті газет – Braintree and Witham Times қамтамасыз етеді, ол сәрсенбі күндері жарық көреді. Сондай-ақ, Colchester Gazette газеті де қала жаңалықтарын жабады.

Білім

Уитхемде екі орта мектеп бар: Мальтингс академиясы және Нью Рикстоунс академиясы. 2012 жылы Мальтингс академиясы 94% A*–C GCSE бағасын алды (ағылшын тілі мен математикадан – 51%), сондай-ақ 2012 жылы оқушылардың 99% кемінде бір GCSE алды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары. Екі мектеп те AET Академиялар желісіне кіреді. Нью Рикстоунс академиясы 2015 жылғы қаңтарда Ofsted инспекциясынан «Жақсы» деген баға алды, ал Мальтингс академиясы 2015 жылғы наурызда «Ерекше» деген баға алды. Қаланың бастауыш мектептері: Темплер, Қасиетті Отбасы католик мектебі, Хоубридж, Пауэрс Холл, Чиппинг Хилл (2010 жылдың қыркүйегінен бастап бастауыш мектеп ретінде жұмыс істейді), Ривенхолл CoE, Элм Холл бастауыш мектебі, Саутвью және Сильвер Энд бастауыш мектебі. Чиппинг Хилл мектебі мен Пауэрс Холл кіші мектебі 2008 жылы ең жоғары баға алған Ofsted есептерін алды. Чиппинг Хилл мектебін «Санди Таймс» газеті Шығыс Англиядағы үздік мектеп деп атады. Шаттен жеке мектебі – 2021 жылы ашылған, арнайы білім беру қажеттіліктері бар оқушыларға арналған мектеп. Мектеп Эссекс облысынан аутизммен күрделі жағдайдағы 75 оқушыға дейін қабылдайды.

Басқару

Уитэм – Төменгі палатаның Уитэм сайлау округінің құрамына кіреді. Жергілікті Парламент мүшесі (депутаты) – консерваторлар партиясының бұрынғы ішкі істер министрі Прити Патель, ол 2010 жылғы жалпы сайлауда сайланып, консерваторлар партиясынан сайланған бірінші азиялық әйел депутаты атанды. Патель ханым 2015 жылғы жалпы сайлауда үлкен басымдықпен қайта сайланды және 2019 жылғы жалпы сайлауда да қайта сайланды. Сайлау округінің құрамына Хатфилд Певерел, Лэнгфорд, Уикхэм Бишопс, Маркс Тей, Типтри, Толлешунт Найтс, Стэнвей Келведон және Коггесхолл кіреді. Бұл консерваторлар партиясы үшін ең қауіпсіз округтердің бірі саналады, және Прити Патель 15,196 дауыспен үлкен басымдыққа ие. 2019 жылғы жалпы сайлаудағы дауыстардың 66% - дан астамы Патель ханымға берілді. Уитэм – Уитэм қалалық кеңесінің (оның приходтық кеңесі), Брэйнтри аудандық кеңесінің және Эссекс округі кеңесінің қарауында. Уитэм қалалық кеңесі Уитэм қалалық үйінде орналасқан. Уитэм және Брэйнтри ауданының бір бөлігі Ұлыбританиядағы ең жақсы қайта өңдеу жүйелерінің бірін ұсынады, қайта өңдеу міндетті түрде жүзеге асырылады және 50% - дан астам қайта өңдеу деңгейіне жетеді. 1933 жылдың 1 қазанында Ривенхолл приходы таратылып, Уитэммен біріктірілді, сондай-ақ Фолкборн мен Келведонның бір бөлігі де қосылды. Уитэм 1894 жылдан 1974 жылдың 1 сәуіріне дейін қалалық округ болды, содан кейін Брэйнтридің қалалық емес округінің бөлінбеген аймағына айналды. 1982 жылдың 1 сәуірінде Уитэм, Ривенхолл және Сильвер Энд приходтары құрылды.