Кіріспе

Неміс математигі Иоганн Вернер (14 ақпан 1468 – мамыр 1522) – неміс математигі. Ол Германияның Нюрнберг қаласында дүниеге келді және онда приход пастыры болды. Оның негізгі еңбектері астрономия, математика және география саласында болды, сонымен қатар ол шебер аспап жасаушы ретінде де танылды.

Математика

Оның математикалық еңбектері сфералық тригонометрия және коникалық қисықтар саласында болды. Ол 1522 жылы коникалық қисықтар туралы түпнұсқа еңбек жариялады және кейде Вернер формулалары деп аталатын тригонометриялық формулаларды пайдалану арқылы күрделі есептеулерді жеңілдететін простаферезистің авторы атанған математиктердің бірі.

Астрономия

1500 жылы ол кометаны байқап, оның қозғалысын 1 маусымнан 24 маусымға дейін қадағалап отырды. Бұл жұмыс Regiomontanus-тың тұтылулар мен кометалардың орбиталарын пайдаланып бойлықты анықтауға болатыны туралы ұсынысын одан әрі дамытты, сондай-ақ осы әдісті жүзеге асыру үшін тік бұрышты өлшегіштің практикалық жолын ұсынды. (Алайда, аспап жеткілікті дәл болмағандықтан, бұл мәселені толық шешпеді.) Оның күн мен түн теңелуінің прецессиясын сипаттау әдісі, "De motu octauæ Sphær" еңбегінде 1524 жылы Николай Коперник "Вернерге қарсы хат" атты еңбегінде сынға алынды.

География

Ол ең белгілі еңбегі – 1514 жылы Нюрнбергте жарық көрген «In Hoc Opere Haec Continentur Nova Translatio Primi Libri Geographicae Cl Ptolomaei», Клавдий Птолемейдің «География» еңбегінің аудармасы. Онда ол 1500 жыл шамасында Веналық Йоханнес Стабиус (Стаб) жасаған кордиформды (жүрек пішіндес) проекциялық картаны – Вернер картасының проекциясын жетілдіріп, кеңінен таныстырды. Бұл проекция 16-шы және 17-ші ғасырлар бойы әлемдік және континенттік карталарда қолданылды. 16-шы ғасырдың соңында Меркатор, Оронс Файн және Ортелиус Азия мен Африка карталарын жасауда оны пайдаланды. 18-шы ғасырға қарай ол континенттік карталар үшін Бон проекциясымен алмастырылды. Қазір Вернер проекциясы тек оқу мақсатында және жаңалық ретінде ғана қолданылады. Осы еңбегінде Вернер бойлықты анықтау үшін астрономиялық әдіс ұсынды, ол Айдың фондық жұлдыздарға қатысты орнын өлшеуге негізделген. Бұл идеяны кейін Петрус Апиан өзінің «Cosmographicus liber» (Landshut, 1524) еңбегінде толыққанды талқылап, оны «Ай қашықтығы әдісі» деп атады.

Метеорология

Көптегендер Вернерді қазіргі метеорология мен ауа райын болжау саласының пионері деп есептейді. 1513 және 1520 жылдар аралығында Иоганн Вернер Германияда ауа райы жағдайларын тұрақты түрде алғашқы рет бақылап зерттеді.

Құрметтер

Айдағы Вернер кратері оның құрметіне аталған. Көбейтінділерді жылдам есептеудің ерте әдісі – простаферезисте қолданылатын тригонометриялық теңдіктердің кейбіреулері Вернердің алгоритмді дамытудағы рөліне орай Вернер формулалары деп аталды.