Кіріспе

Тоне өзені (利根川) – Жапонияның Канто аймағындағы өзен. Ұзындығы бойынша (Шинанодан кейін Жапониядағы екінші ұзын) және су жинау алабы бойынша (Жапониядағы ең ірі) ерекшеленеді. Ол "Бандо Таро" деген лақап атымен белгілі; "Бандо" – Канто аймағының көне атауы, ал "Таро" – ең үлкен ұлға қойылған кең таралған есім. Бұл өзен Жапонияның "Үш ұлы өзенінің" бірі саналады, қалғандары – Шикоку аймағындағы Йосино және Кюсю аймағындағы Чикуго.

География

Тоне өзенінің бастауы Эчиго тауларында, Гунма және Ниигата префектураларының шекарасымен созылатын Жошинэцу Коген ұлттық паркінде орналасқан.

Салалар

Тоне өзенінің ірі салалары Агатсума, Ватарасе, Кину, Омой және Эдо өзендері болып табылады. Эдо өзені Тоне өзенінен бөлініп, Токио шығанағына құяды.

Тарих

Тоне өзені бір кезде бақылаусыз мінезімен танымал болды және су тасқыны болған сайын оның арнасы өзгеріп тұратын. Оның ежелгі арнасын анықтау қиын, бірақ бастапқыда ол қазіргі Эдо өзенінің бағытымен Токио шығанағына құйып, Ватарасе және Кину сияқты салалары дербес өзен жүйелеріне ие болған. Су көлігі және су тасқындарын бақылау мақсатында 17 ғасырда Токугава сёгунаты кезінде, Канто аймағы Жапонияның саяси орталығы болғанда, кең ауқымды құрылыс жұмыстары басталды. Өзеннің арнасы айтарлықтай өзгертілді, ал өзеннің қазіргі арнасы Мейдзи дәуірінде голландтық инженер Антони Рувенхорст Малдердің көмегімен анықталды. Осылайша, оның кең су жиналатын алабы көбінесе жасанды түрде құрылған. Жапон императорлық теңіз күштерінің екі кемесі осы өзеннің атымен аталып, біреуі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, екіншісі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, өз класындағы жетекші кеме болды.

Фукусима Дайичи ядролық апаты

Фукусима Дайичидегі ядролық апаттың салдарынан 2012 жылдың сәуірінде Тоне өзенінде ауланған күміс сазан балығында радиоактивті цезийдің концентрациясы 110 бекерель/килограмм болғандығы анықталды. Өзен Фукусима Дайичи атом электр станциясынан шыққан. Өзен бойындағы алты балық шаруашылығы кооперативі мен 10 қаладан Тонеде ауланған балықтың барлық партиясын жөнелтуді тоқтату сұралды.

Қолдану

Тоне өзені Эдо астанасының, кейін Токионың Тынық мұхитымен ішкі су жолы арқылы байланысын қамтамасыз ететін аса маңызды арна болды. Ол тек Чошиден шыққан соя соусы сияқты жергілікті өнімдерді ғана емес, сонымен қатар Тохоку аймағынан келген тауарларды да тасыды, уақытты үнемдеу және ашық теңіздегі тәуекелдерден сақтану үшін. 19 ғасырда теміржолдың пайда болуымен Тондегі ірі кеме қатынасы тез төмендеді, ал Нода, Секиядо (қазір Нода қаласының құрамында), Нагареяма және Савара (қазір Катори қаласының құрамында) сияқты ішкі порттардың маңызы азайды.

Велоспорт

Тоне өзені Жапонияның ең ұзын көлік құралдарысыз жүретін велосипед жолына ие. 220 км-ден астам ұзындығы бар Тоне өзенінің велосипед жолы 利根川サイクリングロード Гунма префектурасының Шибукава қаласынан басталып, Чиба префектурасының Чоши қаласына дейін созылады. Жалпы маршруттың ұзындығы 230 км-ден асады, бірақ Чошиге кіре берістегі соңғы 10 шақырым жол автомобильдік жолда жатыр. Қалған 220 км өзеннің жоғары жағалауында бөлек велосипед жолдарымен өтеді, Гунмада таулардың әдемі көрінісін, ал мұхитқа жақындағанда кең күріш далалары мен ауыл шаруашылығын тамашалауға болады.