Кіріспе
Жоқ. Бұл топографиялық биіктігі бойынша реттелген тау шыңдарының тізімі.
This is a list of mountain peaks ordered by their topographic prominence.
Терминология
Шыңның биіктігі – жоғарырақ шың болмаса, кез келген бағыттан шыңға көтерілу үшін қажетті ең төменгі биіктік, немесе жоғарырақ шың болмаған жағдайда теңіз деңгейінен. Бұл бағыттың ең төменгі нүктесі – жота. Топографиялық биіктіктің толық анықтамасы мен түсіндірмесі, сондай-ақ негізгі жота және «ана» шың туралы мәліметтерді топографиялық биіктік мақаласынан қараңыз. Атап айтқанда, сол мақалада шыңның «анасы» анықтамасының әртүрлі нұсқалары кеңінен талқыланады. Ал биіктік – шыңның теңіз деңгейінен жоғары орналасқан шамасы. «Ана» шыңдарға қатысты, А шыңының «анасын» табу үшін, А шыңынан биіктігі жоғары әрбір шыңның негізгі жотасынан (тау өткелінен) су ағынын іздеу арқылы, аралды немесе аймақты аумақтарға бөлу қажет. «Ана» шың – А шыңының орналасқан аумағы. Айналмалы «ана» шыңды табу үшін А шыңының негізгі жотасынан төменгі контур жүргізіліп, сол аймақтағы ең биік тау таңдалады. Бұл, биіктік бойынша «ананы» анықтаудан оңай; алайда, ол Джабал Шамс сияқты өте төмен жотасы бар шыңдар үшін интуитивті емес нәтижелер береді (ол тізімде #110 орында тұр). Денели сияқты өте биік шыңның «анасы» шыңнан қашықта орналасады, бұл шыңның тәуелсіздігін көрсетеді. Көптеген дереккөздер (және төмендегі кесте) аралдар мен құрлықтардың ең биік нүктелері үшін «ана» шыңды анықтамайды; ал кейбіреулері Эверест тауын әлемдік мұхитты «негізгі жота» ретінде қарастыра отырып, мұндай әрбір шыңның «анасы» деп есептейді.
For full definitions and explanations of topographic prominence, key col, and parent, see topographic prominence. In particular, the different definitions of the parent of a peak are addressed at length in that article. Height on the other hand simply means elevation of the summit above sea level. Regarding parents, the prominence parent of peak A can be found by dividing the island or region in question into territories, by tracing the runoff from the key col (mountain pass) of every peak that is more prominent than peak A. The parent is the peak whose territory peak A resides in. The encirclement parent is found by tracing the contour below peak A's key col and picking the highest mountain in that region. This is easier to determine than the prominence parent; however, it tends to give non intuitive results for peaks with very low cols such as Jabal Shams which is #110 in the list. Either sort of parent of a typical very high prominence peak such as Denali will lie far away from the peak itself, reflecting the independence of the peak. Most sources (and the table below) define no parent for island and landmass highpoints; others treat Mount Everest as the parent of every such peak with the world ocean as the "key col".
Көрініс кестесі
Келесі кестеде Жер бетіндегі топографиялық жағынан ең көрнекті 120 шыңның тізімі берілген. Олардың ішінде Қытайда ең көп: 16. Соңынан 13 адаммен Индонезия, 12 адаммен АҚШ келеді. + Жер бетіндегі 125 ең көрнекті тау шыңдарыNo. ШыңЖота (немесе арал) Орналасқан жерКоординаттарыБиіктігі (м) Ең биік нүктесі (м) Төмен нүктесі (м) Айналмалы ата-анасыАта-анасының биіктігі1. Эверест тауыГималая таулары 8,848.868,848.860ЖоқЖоқ2. АконкагуаАнд таулары 6,960.86,960.80ЖоқЖоқ3. Денели / Маккинли тауыАляска жотасы 6,1556,19147АконкагуаАконкагуа4. Килиманджаро тауыШығыс Рифт таулары 5,8855,89510ЭверестЭверест5. Пико Кристобаль КолонСьерра-Невада-де-Санта-Марта 5,5095,700191АконкагуаАконкагуа6. Логан тауыСент-Элиас таулары 5,2505,959709ДенелиДенели7. Пико де ОризабаТранс-мексикалық жанартау белдеуі 4,9225,636714Логан тауыЛоган тауы8. Винсон массивіСентинел жотасы 4,8924,8920ЖоқЖоқ9. Puncak JayaСудирмана жотасы, Жаңа Гвинея 4,8844,8840ЖоқЖоқ10. Эльбрус тауыКавказ таулары 4,7415,642901ЭверестЭверест11. МонбланАльп таулары 4,6954,808113ЭверестЭверест12. ДамавандАльборз тауы 4,6675,610943Эльбрус тауыЭльбрус тауы13. Ключевская СопкаКамчатка 4,6494,750101ЭверестЭверест14. Нанга ПарбатГималай 4,6088,1253,517ЭверестЭверест15. Мауна-КеаГавай аралдары 4,2054,2050ЖоқЖоқ16. Жәңгіш ЧокусуКакшаал Тоо 4,1487,4393,291ЭверестЭверест17. Богда шыңыБогда-Шан 4,1225,4451,323ЭверестЭверест18. ЧимборазоКордильера Оксидентал 4,1186,2632,145АконкагуаАконкагуа19. Нәмча БарваГималай 4,1067,7823,676ЭверестЭверест20. Кинабалу тауыБорнео 4,0954,0950ЖоқЖоқ21. Рейньер тауыКаскад жотасы 4,0294,393370ДенелиОризаба22. К2Қарақорм 4,0208,6114,594ЭверестЭверест23. Рас ДашенСемиен таулары 3,9974,550553КилиманджароКилиманджаро24. Тажумулько вулканыСиерра Мадре де Чиапас 3,9804,220240ДенелиОризаба25. Пико БоливарСьерра-Невада-де-Мерида 3,9574,9811,024АконкагуаЧимборазо26. Фэрведер тауыСент-Элиас таулары 3,9464,671722Логан тауыЛоган тауы27. ЮшанЮшан жотасы 3,9523,9520ЖоқЖоқ28. Стэнли тауыРвензори таулары 3,9515,1091,158КилиманджароКилиманджаро29. КанченджангаГималай 3,9228,5864,664ЭверестЭверест30. Тирих МирХинду Куш 3,9087,7083,800ЭверестК231. Камерун тауыКамерун желісі 3,9014,040139КилиманджароСтенли32. Кения тауыШығыс Рифті таулары 3,8255,1991,374КилиманджароКилиманджаро33. Керенци тауыБарисан таулары, Суматра 3,8053,8050ЖоқЖоқ34. Эребус тауыРосс аралыАнтарктика 3,7943,7940ЖоқЖоқ35. Фудзи тауыХонсю 3,7763,7760ЖоқЖоқ36. Тобкал Атлас таулары 3,7574,167410КилиманджароСтенли37. Чирипо тауыТаламанка тау жотасы 3,7273,82093АконкагуаЧимборазо38. Ринжани тауыЛомбок, Кіші Сунда аралдары 3,7263,7260ЖоқЖоқ39. Аораки/Кук тауыОңтүстік Альп 3,7243,7240ЖоқЖоқ40. ТейдеТенерифе 3,7153,7150ЖоқЖоқ41. Боисинг тауыФинистерре жотасы 3,7094,150441Пункак-ДжаяПункак-Джая42. Монте-Сан-Валентин Анд 3,6964,058362АконкагуаАконкагуа43. Гуннбьёрн фьелд Уоткинс жотасы 3,6943,6940ЖоқЖоқ44. Охос-дель-СаладоАнд 3,6886,8933,205АконкагуаАконкагуа45. Семеру Ява 3,6763,6760Ешқайсысы да Ешқайсысы да46. Ритакуба БланкоКордильера Ориентал 3,6455,4101,765АконкагуаЧимборазо47. Гонга тауыДасуэ таулары 3,6427,5563,914ЭверестК248. Арарат тауыАрмения жотасы 3,6115,1371,526ДамавандДамаванд49. Конгур Таг Конгур Шан 3,5857,6494,064ЭверестК250. Блэкберн тауыВрангелл таулары 3,5354,9961,461Логан тауыЛоган тауы51. Хейс тауыАляска жотасы 3,5014,216715ДенелиДенели52. Латимоджонг тауыСулавеси 3,4783,4780ЖоқЖоқ53. Сент-Элиас тауыСент-Элиас таулары 3,4485,4892,041Логан тауыЛоган тауы54. Исмоил Сомони шыңыПамир таулары 3,4027,4954,093ЭверестК255. ДхаулагириГималай 3,3578,1674,810К2К256. Этна тауыСицилия 3,3573,3570ЖоқЖоқ57. МерседериоКордильера де ла Рамада 3,3536,7203,367АконкагуаАконкагуа58. ЛаутароАнд 3,3453,623278АконкагуаАконкагуа59. Белуха тауыАлтай таулары 3,3434,5061,163ЭверестК260. Монте-Сан-ЛоренцоАнд 3,3193,706387АконкагуаАконкагуа61. Карисимби тауыВирунга таулары 3,3124,5071,195Стенли тауыСтенли тауы62. Жабал ан Наби ШуайбСарават таулары 3,3113,666355ЭверестАрарат63. Ваддингтон тауыКөл жағалауындағы таулар 3,2894,019730Фейрведер тауыФейрведер тауы64. МулхасенСьерра-Невада 3,2853,479194МонбланМонблан65. Сламет тауыЖава 3,2843,428144СемеруСемеру66. СабланСаблан 3,2834,8111,528Арарат тауыАрарат тауы67. Маркус Бейкер Чугач таулары 3,2693,991747Хейс тауыХейс тауы68. Сауыр ЖотасыСауыр таулары 3,2523,840588ЭверестБелуха69. Больсон тауыАндтар 3,2525,5522,300АконкагуаОхос дель Саладо70. Өлімге дейін Тиан Шан 3,2434,8861,643Богда ФенгБогда Фенг71. Нефритті айдаһар қар тауыЮн жотасы 3,2025,5962,394ЭверестК272. Меру тауыШығыс Рифті таулары 3,1704,5651,395Кения тауыКения тауы73. ШивелучКамчатка 3,1683,307139КлючевскаяКлючевская74. Нанда ДевиГималай 3,1397,8164,677K2Дхаулагири75. ИчинскийСредининский алқап 3,1253,607482КлючевскаяКлючевская76. Лауу тауыЖава 3,1183,265147СемеруСемеру77. Батура СарҚарақорм 3,1187,7954,677K2K278. Сипл тауыСипл аралы 3,1103,1100ЖоқЖоқ79. Пико ДуартеКордильера Орталық, Испаниола 3,0983,0980ЖоқЖоқ80. МанаслуГималай 3,0928,1635,071ЭверестЭверест81. Уитни тауыСьерра-Невада 3,0734,4181,345ОризабаОризаба82. Питон де НежРеюньон 3,0693,0690ЖоқЖоқ83. РаунгЖава 3,0693,332263СемеруСемеру84. Xuelian FengТиан Шан 3,0686,6273,559Жәңгіш ЧокусуЖәңгіш Чокусу85. ХалеакалаМауи, Гавай аралдары 3,0553,0550ЖоқЖоқ86. Лукан тауыСент-Элиас таулары 3,0465,2262,180Логан тауыЛоган тауы87. Агунг тауыБали 3,0313,0310ЖоқЖоқ88. Бинайя тауыСерам 3,0273,0270ЖоқЖоқ89. ПопокатепетльТранс-мексикалық жанартау белдеуі 3,0205,4002,380ОризабаОризаба90. Пико БазилеБиоко, Камерун желісі 3,0113,0110ЖоқЖоқ91. КорякскийСредининский алқап 2,9993,456457КлючевскаяКлючевская92. Гьяла ПериНьенчен Тангла таулары 2,9957,2944,352K2Дхаулагири93. Стивенсон тауыДуглас жотасы, Александр аралы 2,9872,9870ЖоқЖоқ94. АннапурнаГималай 2,9848,0915,107ЭверестЭверест95. Талгар шыңыТранс-Или Алатау 2,9824,9791,997ЭверестЖәңгіш Чокусу96. Шаста тауыКаскад жотасы 2,9774,3171,340ОризабаУитни97. Вильгельм тауыБисмарк жотасы 2,9694,5091,540Пункак-ДжаяПункак-Джая98. Пико да НеблинаСерро де ла Неблина 2,9632,9630ЖоқЖоқ99. Апо тауыАпо–Таломо, Минданао 2,9542,9540ЖоқЖоқ100. Гьяла ПериНьенчен Тангла таулары 2,9427,2944,352K2Дхаулагири101. Леусер тауыСуматра 2,9413,466525Керенци тауыКеренци тауы102. Паджет тауыАллардайс жотасы 2,9342,9340ЖоқЖоқ103. ЧакрагилКүнлун таулары 2,9346,7603,826ЭверестГонга104. Эми КуссиТибести таулары 2,9343,445511КилиманджароКарисимби105. Монарх тауыКөл жағалауындағы таулар 2,9303,555625ДенелиВаддингтон106. Саклинг тауыОуэн Стенли жотасы 2,9253,676751Пункак-ДжаяПункак-Джая107. Пулаг тауыОрталық Кордильера, Лузон 2,9222,9220ЖоқЖоқ108. Эль МелаоСьеррас Пампеанас 2,9074,1501,243АконкагуаОхос дель Саладо109. ТафтанБалушестан таулары 2,9013,9411,040СабланСаблан110. Жабал ШамсАль Хаджар таулары 2,8993,019120ЭверестЖабал ан Наби Шуайб111. ШишапангмаГималай 2,8978,0275,130АннапурнаАннапурна112. Пико да НеблинаСерро де ла Неблина 2,8862,994108АконкагуаРитакуба Бланко113. СарамитиПаткай 2,8853,826941ЭверестДхаулагири114. МаромокотроМадагаскар 2,8762,8760ЖоқЖоқ115. Шишальдин тауыАлеутин жотасы 2,8692,8690ЖоқЖоқ116. Монконг ЛомпотабангСулавеси 2,8572,87417ЛатимоджонгЛатимоджонг117. Буни ЗомХинду Радж 2,8456,5423,697ЭверестК2118. Кух е БандакаХинду Куш 2,8346,8123,978Тирих МирТирих Мир119. Робсон тауыКанадалық таулар 2,8293,9591,130ОризабаУитни120. Пико до ФогоФого 2,8292,8290ЖоқЖоқ121. КаметГималай 2,8257,7564,931Нанда ДевиНанда Деви122. РакапошиҚарақорм 2,8187,7884,970K2K2123. Ането Пиреней 2,8123,404592МулхасенМулхасен124. Арджуно ВелирангЖава 2,8123,339527СемеруСемеру125. Jiuding ShanDaxue Mountains 2,8084,9692161ЭверестK2