Кіріспе

Корпоративтік салық жүйесі

Дивидендтерді есептеу – компания төлеген салықтың бір бөлігі немесе барлығы үлестірілім бойынша төленетін табыс салығын азайту үшін салық кредиті арқылы акционерлерге жатқызылатын корпоративтік салық жүйесі. Классикалық жүйемен салыстырғанда, ол акционерлерге дивидендтерді бөлуден туындаған салықтық кемшіліктерді азайтады немесе жояды, оларға корпоративтік ставка мен олардың шекті салық ставкасы арасындағы айырманы ғана төлеу талап етіледі. Бұл жүйе компанияның үлестірілген табысына акционерлердің орташа салық ставкалары бойынша салық салуды қамтамасыз етеді. Австралия, Мальта және Жаңа Зеландия дивидендтерді есептеу жүйесін қолданады. Канада, Корея және Ұлыбританияда ішінара дивидендтерді есептеу жүйесі бар. Германия 2000 жылға дейін, ал Франция 2004 жылға дейін дивидендтерді есептеу жүйесін қолданды. Дивидендтерді есептеу жүйесінің мақсаты – бөлінген табысқа акционерлердің салық ставкасы бойынша салық жинау, компания табысына екі рет салық салуды болдырмау, яғни корпоративтік деңгейде және акционерлерге дивиденд ретінде үлестірілген кезде. Дивидендтерді есептемейтін басқа да юрисдикциялар дивидендтерге тек акционерлер деңгейінде салық салу арқылы ұқсас нәтижеге қол жеткізеді. Мысалы, Чилиде салықтық интеграция қолданылады, онда барлық қолданылатын компания табысы акционерлердің салық ставкасымен ғана салынады, бұл дивидендтерді есептеумен ұқсас нәтиже береді. Басқалары (мысалы, Сингапур) екі рет салық салуды басқа тәсілмен жояды, акционерлердің қолында дивидендтерге салық салуды тоқтатып, тек компания деңгейінде ғана салық салады. Бұл жағдайда акционерлер компания корпоративтік деңгейде салық төлемегеніне қарамастан, салықтық жеңілдік алады, бұл резидент емес акционерлерге де тиесілі.

Австралия

Австралиялық салық жүйесі компанияларға төленген дивидендтерге қосатын франкинг кредиттерінің үлесін анықтауға мүмкіндік береді. Франкинг кредиті – дивидендтерді есептеу әдісін пайдаланатын компаниялар төлейтін салықтың шартты бірлігі. Франкинг кредиттері дивидендтермен бірге акционерлерге жіберіледі. Австралия резиденттері өздерінің салынатын табырына дивиденд сомасының жалпы көлемін қосады (төленетін дивиденд сомасы мен оған байланысты франкинг кредиттерінің жиынтығы). Акционерлер төлейтін табыс салығы есептеледі, содан кейін франкинг кредиттері төленетін салықтан шегеріледі. Австралия мен Жаңа Зеландияда осының нәтижесінде компания пайдасына екі рет салық салу болдырмайды.

Тарих

Дивидендтерді есептеу 1987 жылы енгізілді, бұл Хоук-Китинг Еңбек үкіметі жасаған көптеген салық реформаларының бірі болды. Оған дейін компания өзінің табысынан корпоративтік салық төлейтін, ал дивиденд төлесе, ол дивиденд акционердің, яғни компанияның үлескерінің табысы ретінде қайтадан салынатын, бұл қос салық салудың бір түрі еді. 1997 жылы Говард-Костелло либералды үкіметі кіші акционерлерге 2000 долларлық жеңілдік беріп, (төменде) қажетті талаптарды енгізді. 1999 жылы бұл жеңілдік қазіргі 5000 долларға дейін арттырылды. 2000 жылы франкинг кредиттері толыққанды қайтарылатын болды, салық міндеттемесін нөлге дейін төмендетумен шектелмейтін. 2002 жылы басымдық дивидендтік ағынға тыйым салынды. 2003 жылы Жаңа Зеландия компаниялары Австралия төлеген салықтары үшін жүйеге қосылуға құқық алды.

Операция

Акционердің салық салынатын табысы дивиденд бойынша компания салықтарының төленгені саналатын соманы қамту үшін ұлғайтылады. Бұл сома акционерге де жатқызылады.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия 1989 жылы дивидендтерді есептеу жүйесін енгізді. Ол Австралия жүйесімен ұқсас принциптерде жұмыс істейді. Компаниядан дивиденд алған акционер "есепке жатқызылатын салыққа" (импутациялық кредит) құқылы, ол компания төлеген салықты көрсетеді және акционердің табыс салығын төмендетуге немесе толығымен жоюға пайдаланылады.

Ұлыбритания

1973 жылдан 1999 жылға дейін Ұлыбританияда акция иелері компания төлеген корпоративтік салықтың (ACT) алдын ала төленген сомасын көрсететін салық кредитін алуға мүмкіндік беретін есептеу жүйесі қолданылды. Компания ACT сомасын жылдық корпоративтік салық міндеттемесінен шегеруге құқылы болды, бірақ бұл шектеулермен байланысты. 1999 жылы ACT жойылды. Дивиденд алған акция иелері салық міндеттемесін өтеу үшін салық кредитіне құқылы болды, бірақ бұл кредит енді міндетті түрде компания төлеген салықты көрсетпеді және акция иесіне қайтарылмайтын болды. 2016 жылдың 6 сәуірінен бастап салық кредиті жойылды және оның орнына 5000 фунт стерлинг (2017/2018) көлемінде салықтан босатылған дивидендтік төлем енгізілді. Дивидендтік төлем 2018 жылдың 6 сәуірінен бастап 2000 фунт стерлингке дейін, ал 2023 жылдың сәуірінен 2024 жылдың сәуіріне дейінгі салық жылы үшін 1000 фунт стерлингке дейін төмендетілді.