Бірлескен меншіктегі кәсіпорындар арасындағы операциялар баға белгілеу ережелері мен әдістері

Трансферттік бағалау: байланысты компаниялар арасындағы операцияларға баға белгілеу ережелері. Салықты қанаудан сақтау, ОЭЖҰ ұсынымдары, халықаралық салық салу.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: Transfer pricing — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Бірлескен меншікпен айналысатын кәсіпорындар арасындағы баға белгілеудің ережелері мен әдістері. Трансферттік баға белгілеу – ортақ меншікке немесе бақылауға ие кәсіпорындар арасындағы мәмілелерге баға белгілеудің ережелері мен әдістерін білдіреді. Шекаралық бақыланатын мәмілелердің салық салуға тартылатын табысты бұрмалау мүмкіндігі болғандықтан, көптеген елдердің салық органдары топ ішіндегі трансферттік бағаларды түзетуге құқылы. Бұл түзетулер, егер өзара байланысы жоқ кәсіпорындар арасындағы нарықтық бағадан (сауда-саттық қағидасы) өзгеше болса, жасалады. ЭЫДҰ және Дүниежүзілік банк қол ұшын беру қағидасына негізделген топ ішіндегі баға белгілеу ережелерін ұсынады. G20 мүше елдерінің 19-ы екіжақты келісімдер мен ұлттық заңнама, ережелер немесе әкімшілік тәжірибе арқылы ұқсас шараларды қабылдады. Трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасы бар елдер көбінесе ЭЫДҰ-ның көпұлтты кәсіпорындар мен салық әкімшіліктері үшін арналған трансферттік баға белгілеу жөніндегі нұсқауларына сәйкес келеді.

Rules and methods for pricing transactions between enterprises under common ownership

Transfer pricing refers to the rules and methods for pricing transactions within and between enterprises under common ownership or control. Because of the potential for cross border controlled transactions to distort taxable income, tax authorities in many countries can adjust intragroup transfer prices that differ from what would have been charged by unrelated enterprises dealing at arm’s length (the arm’s length principle). The OECD and World Bank recommend intragroup pricing rules based on the arm’s length principle, and 19 of the 20 members of the G20 have adopted similar measures through bilateral treaties and domestic legislation, regulations, or administrative practice. Countries with transfer pricing legislation generally follow the OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations in most respects,

Where adopted, transfer pricing rules allow tax authorities to adjust prices for most cross border intragroup transactions, including transfers of tangible or intangible property, services, and loans. For example, a tax authority may increase a company’s taxable income by reducing the price of goods purchased from an affiliated foreign manufacturer or raising the royalty the company must charge its foreign subsidiaries for rights to use a proprietary technology or brand name. These adjustments are generally calculated using one or more of the transfer pricing methods specified in the OECD guidelines and are subject to judicial review or other dispute resolution mechanisms. Although transfer pricing is sometimes inaccurately presented by commentators as a tax avoidance practice or technique (transfer mispricing), the term refers to a set of substantive and administrative regulatory requirements imposed by governments on certain taxpayers. However, aggressive intragroup pricing – especially for debt and intangibles – has played a major role in corporate tax avoidance, and it was one of the issues identified when the OECD released its base erosion and profit shifting (BEPS) action plan in 2013. The OECD’s 2015 final BEPS reports called for country by country reporting and stricter rules for transfers of risk and intangibles but recommended continued adherence to the arm’s length principle. These recommendations have been criticized by many taxpayers and professional service firms for departing from established principles and by some academics and advocacy groups for failing to make adequate changes. Transfer pricing should not be conflated with fraudulent trade mis invoicing, which is a technique for concealing illicit transfers by reporting falsified prices on invoices submitted to customs officials. “Because they often both involve mispricing, many aggressive tax avoidance schemes by multinational corporations can easily be confused with trade misinvoicing. However, they should be regarded as separate policy problems with separate solutions,” according to Global Financial Integrity, a non profit research and advocacy group focused on countering illicit financial flows.

Мысалы, салық органы компанияның салық салынатын табысын шетелдік серіктес өндірушіден сатып алынған тауарлардың бағасын төмендету арқылы немесе компанияның шетелдік еншілес компанияларына меншікті технологияны немесе брендті пайдалану құқығы үшін төленетін роялти мөлшерін арттыру арқылы арттыра алады. Трансферттік баға белгілеуді кейде салықтан жалтару тәсілі ретінде дұрыс емес көрсетілгенімен, бұл термин үкіметтердің белгілі бір салық төлеушілерге жүктейтін маңызды және әкімшілік нормативтік талаптар жиынтығын білдіреді. Дегенмен, корпоративтік салықтан жалтаруға, әсіресе қарыз және материалдық емес активтерге қатысты, топ ішіндегі агрессивті баға белгілеу маңызды рөл атқарады. Бұл мәселе 2013 жылы ЭЫДҰ базаны бұзу және пайданы ауыстыру (BEPS) жөніндегі іс-қимыл жоспарын жариялаған кезде анықталды. ЭЫДҰ-ның 2015 жылғы BEPS есебі ел бойынша есеп беруді және тәуекелдер мен материалдық емес активтерді беруге қатысты қатаң ережелерді талап етті, бірақ қол ұшын беру қағидасын сақтауды ұсынды. Бұл ұсыныстарды көптеген салық төлеушілер мен кәсіби қызметтер фирмалары қалыптасқан қағидалардан ауытқулары үшін, ал кейбір ғалымдар мен адвокаттық топтар жеткілікті өзгерістер енгізбегені үшін сынға алды. Трансферттік баға белгілеуді сауда-саттық бойынша жалған шот-фактуралармен шатастыруға болмайды. Жалған шот-фактуралар – кедендік органдарға ұсынылған шот-фактураларда жалған бағаларды көрсету арқылы заңсыз аударымдарды жасыру тәсілі. Global Financial Integrity, заңсыз қаржы ағындарына қарсы күреске бағытталған коммерциялық емес зерттеу және адвокаттық тобы, «Көптеген жағдайда агрессивті салықтан жалтару схемалары көпұлтты компаниялармен сауда-саттық бойынша жалған шот-фактуралармен шатастырылады. Алайда, оларды жеке саясат мәселелері ретінде қарастыру керек, оларға жеке шешімдер қабылдау қажет» деп мәлімдейді.

Жалпы алғанда

Алтымыштан астам үкімет трансферттік баға ережелерін қабылдады, олардың барлығы дерлік (Бразилия мен Қазақстанды ерекше жағдайлар ретінде қарастыра отырып) қол ұзындығы принципіне негізделген. Барлық елдердің ережелері байланысты тараптарға бағаны кез келген тәсілмен белгілеуге мүмкіндік береді, бірақ салық органдарына осы бағаларды (салық салынатын табысты есептеу мақсатында) түзетуге рұқсат береді, егер белгіленген бағалар қол ұзындығы диапазонынан шығып кетсе. Көптеген үкіметтер салық төлеушілерге салықтан қашу немесе жалтарып төлеу ниеті болмаған жағдайда да түзетулер жасауға рұқсат береді. Ережелер бойынша, байланысты емес тараптар арасындағы мәмілелердің нарықтық деңгейі, функциялары, тәуекелдері және сату шарттары, салыстырылып отырған байланысты тараптардың мәмілелеріне немесе табыстылығына қатысты осындай көрсеткіштермен салыстырылуы тиіс. Бағаны түзету әдетте, юрисдикциядағы барлық қатысушы байланысты тараптардың салық салынатын табысын түзету арқылы, сондай-ақ юрисдикциядан тыс тараптарға салынатын кез келген ұстап алу немесе басқа салықтарды түзету арқылы жүзеге асырылады. Мұндай түзетулер салық декларациясы тапсырылғаннан кейін жасалады. Мысалы, егер Bigco US компаниясы Bigco Germany компаниясына машина үшін төлем алса, АҚШ немесе Германияның салық органдары тиісті салық декларациясын тексергеннен кейін бағаны түзетуге құқылы. Түзетуден кейін салық төлеушіге (кем дегенде түзетуді жүзеге асырған үкімет тарапынан) түзетілген бағаны көрсететін төлем жасауға рұқсат беріледі. Көптеген жүйелерде трансферттік бағаны анықтау үшін бірнеше әдіс қолдануға болады, егер мұндай әдістер орынды болса және сенімді деректермен негізделген болса. Көбінесе қолданылатын әдістерге салыстырмалы бақылаусыз бағалар, шығынға қосылған баға, қайта сату бағасы немесе үстеме, және табыстылыққа негізделген әдістер жатады. Көптеген жүйелер тауарларға қатысты әдістерді қызметтерге немесе мүліктерді пайдалануға қатысты әдістерден ажыратады, себебі осындай кең ауқымды мәмілелердің бизнес ерекшеліктерінде айқын айырмашылықтар бар. Кейбір жүйелер байланысты тараптар арасында активтерді (материалдық емес активтерді қоса алғанда) сатып алу шығындарын бөлу немесе үлестіру механизмдерін ұсынады, бұл салық дауларын азайтуға бағытталған. Көптеген үкіметтер салық органдарына байланысты тараптар арасындағы бағаларды түзетуге уәкілеттік берді. Мұндай уәкілеттіктердің көптеген түрлері, соның ішінде АҚШ, Ұлыбритания, Канада және Германиядағылары, ішкі және халықаралық түзетулерге мүмкіндік береді. Кейбір уәкілеттіктер тек халықаралық деңгейде қолданылады. Сонымен қатар, көптеген жүйелерде қол ұзындығы бағасы нақты баға нүктесі емес, бағалардың диапазоны болуы мүмкін екені мойындалады. Кейбір жүйелер мұндай диапазон ішіндегі бағаның қол ұзындығы болып саналатындығын бағалау үшін шаралар ұсынады, мысалы АҚШ ережелерінде қолданылатын төртінші ширек аралығы. Диапазонның нүктелері арасындағы айтарлықтай ауытқулар деректердің сенімділігінің жетіспеуін көрсетеді. Сенімділік әдетте бірнеше жылдық деректерді пайдалану арқылы жақсарады деп есептеледі. Көптеген ережелер салық органдарының тараптар арасындағы нақты мәмілелерді қарастыруын және тек нақты мәмілелерді түзетуге рұқсат беруін талап етеді. Бірнеше мәмілелер біріктіріліп немесе жеке-жеке тексерілуі мүмкін, ал тексеру үшін бірнеше жылдық деректер қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, экономикалық мәні формасынан едәуір өзгешеліктері бар мәмілелер көптеген жүйелердің заңдарына сәйкес экономикалық мәніне сәйкес қайта сипатталуы мүмкін. Трансферттік бағаларды түзету 1930 жылдардан бері көптеген салық жүйелерінің құрамдас бөлігі болып табылады. АҚШ 1988 жылы ақ парақпен және 1990-1992 жылдарығы ұсыныстармен, нәтижесінде 1994 жылы қабылданған регламенттерге айналған, трансферттік бағаларды егжей-тегжейлі және жан-жақты регламенттерді әзірлеуге жетекшілік етті. 1995 жылы ЭЫДҰ трансферттік бағалар жөніндегі нұсқауларын жариялады, оларды 1996 және 2010 жылдары кеңейтті. Екі жиынталған нұсқаулардың қағидалары бір-біріне ұқсас және көптеген елдер ұстанатын белгілі бір принциптерді қамтиды. ЭЫДҰ-ның нұсқаулары көптеген Еуропалық Одақ елдері тарапынан көптеген өзгерістерсіз немесе аздаған өзгерістермен ресми түрде қабылданды.

Over sixty governments have adopted transfer pricing rules, which in almost all cases (with the notable exceptions of Brazil and Kazakhstan) are based on the arm's length principle. The rules of nearly all countries permit related parties to set prices in any manner, but permit the tax authorities to adjust those prices (for purposes of computing tax liability) where the prices charged are outside an arm's length range. Most, if not all, governments permit adjustments by the tax authority even where there is no intent to avoid or evade tax. The rules generally require that market level, functions, risks, and terms of sale of unrelated party transactions or activities be reasonably comparable to such items with respect to the related party transactions or profitability being tested. Adjustment of prices is generally made by adjusting taxable income of all involved related parties within the jurisdiction, as well as adjusting any withholding or other taxes imposed on parties outside the jurisdiction. Such adjustments are generally made after filing of tax returns. For example, if Bigco US charges Bigco Germany for a machine, either the U. S. or German tax authorities may adjust the price upon examination of the respective tax return. Following an adjustment, the taxpayer generally is allowed (at least by the adjusting government) to make payments to reflect the adjusted prices. Most systems allow use of transfer pricing multiple methods, where such methods are appropriate and are supported by reliable data, to test related party prices. Among the commonly used methods are comparable uncontrolled prices, cost plus, resale price or markup, and profitability based methods. Many systems differentiate methods of testing goods from those for services or use of property due to inherent differences in business aspects of such broad types of transactions. Some systems provide mechanisms for sharing or allocation of costs of acquiring assets (including intangible assets) among related parties in a manner designed to reduce tax controversy. Most governments have granted authorization to their tax authorities to adjust prices charged between related parties. Many such authorizations, including those of the United States, United Kingdom, Canada, and Germany, allow domestic as well as international adjustments. Some authorizations apply only internationally. In addition, most systems recognize that an arm's length price may not be a particular price point but rather a range of prices. Some systems provide measures for evaluating whether a price within such range is considered arm's length, such as the interquartile range used in U. S. regulations. Significant deviation among points in the range may indicate lack of reliability of data. Reliability is generally considered to be improved by use of multiple year data. Most rules require that the tax authorities consider actual transactions between parties, and permit adjustment only to actual transactions. Multiple transactions may be aggregated or tested separately, and testing may use multiple year data. In addition, transactions whose economic substance differs materially from their form may be recharacterized under the laws of many systems to follow the economic substance. Transfer pricing adjustments have been a feature of many tax systems since the 1930s. The United States led the development of detailed, comprehensive transfer pricing guidelines with a White Paper in 1988 and proposals in 1990–1992, which ultimately became regulations in 1994. In 1995, the OECD issued its transfer pricing guidelines which it expanded in 1996 and 2010. The two sets of guidelines are broadly similar and contain certain principles followed by many countries. The OECD guidelines have been formally adopted by many European Union countries with little or no modification.

Мүліктің немесе қызметтің сипаты

Салыстырмалылық ең жақсысы бірдей заттарды салыстырғанда қол жеткізіледі. Дегенмен, кейбір жағдайларда, заттардың ерекшеліктері немесе сапасы сияқты айырмашылықтарын ескере отырып, сенімді түзетулер жасау мүмкін. Мысалы, алтын бағасы алтынның нақты салмағына қарай түзетілуі мүмкін (10 каратты алтынның бір унциясы 20 каратты алтынның бір унциясынан екі есе арзан болады).

Сату шарттары

Сату әдісі мен шарттары бағаға маңызды әсер ете алады. Мысалы, сатып алушылар төлеуді кейінге шегере алса және кішкентай көлемде сатып алса, олар көбірек төлейді. Бағаға әсер ететін шарттар төлем мерзімі, кепілдік, көлемдік жеңілдіктер, өнімді пайдалану құқығының мерзімі, төлем нысаны және т.б. кіре алады.

Нарық деңгейі, экономикалық жағдайлар және география

Тауарлар, қызметтер немесе мүлік сатып алушылардың немесе пайдаланушылардың әртүрлі деңгейлеріне ұсынылуы мүмкін: өндірушіден көтерме саудагерге, көтерме саудагерден көтерме саудагерге, көтерме саудагерден бөлшек саудагерге немесе соңғы тұтынуға. Нарықтық жағдайлар, демек бағалар, осы деңгейлерде күрт өзгереді. Сонымен қатар, бағалар әртүрлі экономикалар мен географиялық аймақтарда айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, гүлдесте капустаның бағасы Токиодағыдан ауылдық, электр қуаты жоқ Үндістанда мүлдем басқаша болады. Сатып алушылар мен сатушылардың нарықтағы үлесі әртүрлі болуы мүмкін, бұл оларға көлемдік жеңілдіктер алуға немесе бағаны төмендету үшін екінші тарапқа жеткілікті ықпал етуге мүмкіндік береді. Бағаларды салыстыру қажет болған жағдайда, салыстырылатын бағалар бірдей нарық деңгейінде, бірдей немесе ұқсас экономикалық және географиялық ортада, сондай-ақ бірдей немесе ұқсас жағдайларда болуы керек.

Бағаларды тексеру

Салық органдары, әдетте, байланысты тараптар арасындағы нақты есептелген бағаларды түзетулер қажет екенін анықтау үшін тексереді. Мұндай тексеру осы бағаларды байланысты емес тараптар арасындағы салыстырмалы бағалармен салыстыру (тестілеу) арқылы жүзеге асырылады. Мұндай тестілеу салық органының салық декларацияларын тексеру кезінде ғана жүргізілуі мүмкін, немесе салық төлеушілер салық декларацияларын ұсыну алдында осындай тестілеуді өздері жүргізуге міндетті болуы мүмкін. Мұндай тестілеуді жүргізу үшін, тестілеуді қалай жүргізу керектігін анықтау қажет, бұл трансферттік бағалау әдісі деп аталады.

Ең жақсы әдіс ережесі

Кейбір жүйелер бағаны тексерудің нақты бір әдісіне басымдық береді. Бірақ, ЭЫДҰ және АҚШ жүйелерінде байланысты тараптардың бағаларының дұрыстығын тексеру үшін қолданылатын әдіс – нарықтық бағаға ең жақын нәтижені беретін әдіс болуы тиіс деп көзделген. Бұл көбінесе "ең жақсы әдіс" қағидасы деп аталады. Назарға алынатын факторларға тексерілетін және тәуелсіз объектілердің салыстырылатындығы, қолда бар деректер мен әдіс бойынша жасалған болжамдардың сенімділігі, сондай-ақ әдістің нәтижелерін басқа әдістермен растау кіреді.

Салыстырмалы бақылаусыз баға (CUP) әдісі

Салыстырмалы бақылаусыз баға (CUP) әдісі – байланысты емес тараптар арасындағы салыстырмалы мәмілелерде қолданылатын бағаларды пайдалана отырып, тәуелсіз бағаны анықтайтын транзакциялық әдіс. Принцип бойынша, ҰЭҰ және ҰЭҰ ережелерін ұстанатын көптеген елдер CUP әдісін ең тікелей әдіс деп санайды, егер бақыланатын және бақыланбайтын мәмілелер арасындағы кез келген айырмашылықтар бағаға маңызды әсер етпесе немесе олардың әсерін бағалауға және сәйкес баға түзетулерін жасауға болады. Бақыланатын және бақыланбайтын мәмілелер тек көлем немесе шарттар бойынша ерекшеленетін жағдайларда түзетулер қажет болуы мүмкін; мысалы, төлем мерзімі бойынша айырмашылық болған жағдайда пайыздық түзетулер қолданылуы мүмкін (мысалы, 30 күнге қарағанда 60 күн). Тауарлар сияқты біртекті емес өнімдер үшін екі немесе одан көп байланысты емес тараптар арасындағы тәуелсіз мәмілелердің ("сыртқы салыстырмалылар") баға деректері қолжетімді болуы мүмкін. Басқа мәмілелер үшін басқа да байланысты емес тараптармен салыстырмалы мәмілелерді ("ішкі салыстырмалылар") пайдалану мүмкін. CUP әдісін сенімді қолдану критерийлерін лицензиялар және бірегей зиятжеңіл мүліктерді қамтитын мәмілелер үшін орындау көбінесе мүмкін емес, сондықтан пайданы болжауға негізделген бағалау әдістерін қолдану қажет.

Пайдаға негізделген әдістер

Бағаларды тексерудің кейбір әдістері нақты мәмілелерге сүйенбейді. Транзакциялық әдістер үшін сенімді деректердің жетіспеуіне байланысты осы әдістерді қолдану қажет болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда транзакциялық емес әдістер транзакциялық әдістерге қарағанда сенімдірек болуы мүмкін, себебі транзакцияларға қатысты нарықтық және экономикалық түзетулер сенімді болмауы мүмкін. Бұл әдістерге мыналар жатуы мүмкін: Салыстырмалы пайда әдісі (CPM): ұқсас салалардағы ұқсас компаниялардың пайда деңгейлері тиісті сынақтан өткен тараппен салыстырылады. Төмендегі АҚШ ережелерін қараңыз. Транзакциялық таза маржа әдісі (TNMM): транзакциялық әдіс деп аталғанымен, сынақ ұқсас бизнес кірістілігіне негізделген. Төмендегі ЭЫДҰ нұсқауларын қараңыз. Пайданы бөлу әдісі: кәсіпорынның жалпы пайдасы эконометриялық талдауларға негізделген формула бойынша бөлінеді. CPM және TNMM іске асырудың қарапайымдығы тұрғысынан практикалық артықшылықтарға ие. Екі әдіс те нақты мәмілелерге емес, деректердің микроэкономикалық талдауына сүйенеді. Бұл әдістер АҚШ және ЭЫДҰ жүйелеріне қатысты одан әрі талқыланады. Пайданы бөлу үшін екі әдіс қарастырылады: салыстырмалы пайданы бөлу және қалдық пайданы бөлу. Біріншісі, пайданы бөлуді тексерілетін операциялар мен қызметке ұқсас операциялар мен қызметпен бақыланбайтын салық төлеушілердің біріктірілген операциялық табысынан алуды талап етеді. Қалдық пайданы бөлу әдісі екі кезеңді қамтиды: біріншіден, пайда әдеттегі операцияларға бөлінеді, содан кейін қалған пайда тараптардың ерекше үлесіне негізделген түрде бөлінеді. Қалған үлестіру сыртқы нарықтық көрсеткіштерге немесе капиталдандырылған шығындарға негізделген бағалауға негізделуі мүмкін.

Сыналған тарап пен пайда деңгейінің көрсеткіші

Егер бағаны тексеру таза транзакциялық негізде емес, CPM немесе TNMM сияқты басқа тәсілдермен жүргізілсе, екі байланысты тараптың қайсысын тексеру керектігін анықтау қажет болуы мүмкін. Тексеру ең сенімді нәтиже беретін тарапты тексеру арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Әдетте, бұл тексерілетін тараптың функциялары мен тәуекелдерін салыстыру оңайырақ болатын тарап екенін білдіреді. Тексерілетін тараптың нәтижелерін салыстырмалы тараптардың нәтижелерімен салыстыру үшін, тексерілетін тараптың немесе салыстырмалы тараптардың қор деңгейі немесе дебиторлық қарызы сияқты факторлар бойынша нәтижелерін түзету қажет болуы мүмкін. Тексеру, қандай пайдалылық индикаторы қолданылуы керектігін анықтауды талап етеді. Бұл транзакциядан алынған таза пайда, қолданылған активтерге шаққандағы табыс немесе басқа да өлшем болуы мүмкін. TNMM және CPM үшін сенімділікті арттыру үшін нәтижелердің диапазоны мен көп жылдық деректерді пайдалану әдетте тиімді. Бұл тиісті елдердің жағдайларына байланысты.

Материалдық емес мүлік мәселелері

Бағалы материалдық емес мүлік көбінесе бірегей болады. Ондай салыстыруға болатын заттар жиі кездеспейді. Материалдық емес мүлікті пайдаланудан туындаған қосымша құн тауарлар мен қызметтер бағасында немесе материалдық емес мүлікті пайдалану үшін төленетін жарнама ақысы (роялти) арқылы көрініс табуы мүмкін. Сондықтан, материалдық емес мүлікті лицензиялау сынақ жүргізу үшін салыстыруға болатын элементтерді анықтауда қиындықтар тудырады. Бірақ, егер осы мүлік тәуелсіз тараптарға лицензияланған болса, онда мұндай лицензия салыстыруға болатын транзакциялық бағаны ұсынуы мүмкін. Пайданы бөлісу әдісі материалдық емес мүліктің құнын ескеруге бағытталған.

Қызметтер

Кәсіпорындар қажетті қызметтерді ұсыну үшін байланысты немесе байланысты емес тараптарды тарта алады. Қажетті қызметтер көпұлтты топта қолжетімді болған жағдайда, топтың құрамдас бөліктері осы қызметтерді орындауы бүкіл кәсіпорын үшін маңызды артықшылықтар әкелуі мүмкін. Байланысты тараптар арасындағы қызметтерге төлемдер бойынша екі мәселе туындайды: төлемді негіздеуге жеткілікті қызметтердің нақты орындалғандығы және осындай қызметтер үшін алынған баға. Көптеген ірі елдердің салық органдары осы сұрақтарды байланысты тараптарға көрсетілген қызметтерді тексеруге ресми немесе практикалық тұрғыдан енгізді. Егер бір топ мүшесі екіншісіне қызметтер үшін төлем жасаса, тіпті төлемді қабылдаған мүше ешқандай пайда алмаса да, топ үшін салықтық артықшылықтар пайда болуы мүмкін. Бұған қарсы күресу үшін көптеген жүйелердің ережелері салық органдарына көрсетілген қызметтердің төленген мүшеге нақты пайда әкелгенін күдік тудыруға мүмкіндік береді. Тексеру қызметтердің нақты орындалғандығына және қызметтерден кім пайдаланғандығына бағытталуы мүмкін. Осы мақсатта кейбір ережелер басқарушылық қызметтерді басқа қызметтерден ажыратады. Басқарушылық қызметтер дегеніміз инвестор өз инвестицияларын басқару үшін өз пайдасына жұмсайтын қызметтер. Мұндай қызметтер үшін инвестиция алған ұйымға төлем жасау әдетте орынсыз. Егер қызметтер орындалмаса немесе байланысты тарап төлемді қабылдап, тікелей пайда алмаса, салық органдары төлемді толығымен қабылдамауы мүмкін. Егер қызметтер орындалса және байланысты тарапқа пайда әкелсе, салық ережелері алынған бағаны түзетуге мүмкіндік береді. Қызметтер бағасын тексеру қағидалары тауарлар бағасын тексеру қағидаларынан қызметтер көрсету мен тауарларды сату арасындағы айырмашылықтарға байланысты өзгеше болуы мүмкін. ЭЫДҰ нұсқаулықтарында тауарларға қатысты ережелерді шағын өзгерістер мен қосымша ескертулермен қолдану ұсынылады. АҚШ-та қызметтер үшін бағаны тексерудің басқа әдістері де қарастырылған. Екі жағдайда да тауарлар мен қызметтерге қатысты салыстыру стандарттары және басқа да мәселелер қолданылады. Кәсіпорындар өздеріне (немесе олардың құрамдас бөліктеріне) негізгі қызметтерін қолдайтын қызметтерді орындауы жиі кездеседі. Мысалға, мұндай қызметтерді ұсынумен айналыспайтын кәсіпорындар үшін есеп, құқықтық және компьютерлік қызметтерді қарастыруға болады. Трансферттік баға ережелері кәсіпорынның бір бөлігі басқа бөлігіне мұндай қызметтерді орындағанда пайда табуы орынсыз болуы мүмкін екенін мойындайды. Мұндай жағдайда алынған бағаны тексеру үшін қызмет құны немесе қызмет көрсету құны әдісі қолданылуы мүмкін. Бұл әдісті қолдану кейбір елдердің ережелерімен шектелуі мүмкін және кейбір елдерде, мысалы, Канадада міндетті болып табылады. Егер көрсетілген қызметтер кәсіпорынның (немесе орындаушы немесе қабылдаушы бөлімнің) қызметінің маңызды бөлігі болса, ЭЫДҰ және АҚШ ережелері қызметті орындаушы бөлімге белгілі бір деңгейде пайда табуға мүмкіндік беруді қарастырады. Канаданың ережелері мұндай пайдаға жол бермейді. Мұндай жағдайларда бағаны тексеру әдетте тауарлар үшін жоғарыда сипатталған әдістердің біреуін қолданады. Әсіресе, салық органдары мен салық төлеушілер әкімшілік қарапайымдығы үшін "құн плюс" әдісін қолдауы мүмкін.

Enterprises may engage related or unrelated parties to provide services they need. Where the required services are available within a multinational group, there may be significant advantages to the enterprise as a whole for components of the group to perform those services. Two issues exist with respect to charges between related parties for services: whether services were actually performed which warrant payment, and the price charged for such services. Tax authorities in most major countries have, either formally or in practice, incorporated these queries into their examination of related party services transactions. There may be tax advantages obtained for the group if one member charges another member for services, even where the member bearing the charge derives no benefit. To combat this, the rules of most systems allow the tax authorities to challenge whether the services allegedly performed actually benefit the member charged. The inquiry may focus on whether services were indeed performed as well as who benefited from the services. For this purpose, some rules differentiate stewardship services from other services. Stewardship services are generally those that an investor would incur for its own benefit in managing its investments. Charges to the investee for such services are generally inappropriate. Where services were not performed or where the related party bearing the charge derived no direct benefit, tax authorities may disallow the charge altogether. Where the services were performed and provided benefit for the related party bearing a charge for such services, tax rules also permit adjustment to the price charged. Rules for testing prices of services may differ somewhat from rules for testing prices charged for goods due to the inherent differences between provision of services and sale of goods. The OECD Guidelines provide that the provisions relating to goods should be applied with minor modifications and additional considerations. In the U. S., a different set of price testing methods is provided for services. In both cases, standards of comparability and other matters apply to both goods and services. It is common for enterprises to perform services for themselves (or for their components) that support their primary business. Examples include accounting, legal, and computer services for those enterprises not engaged in the business of providing such services. Transfer pricing rules recognize that it may be inappropriate for a component of an enterprise performing such services for another component to earn a profit on such services. Testing of prices charged in such case may be referred to a cost of services or services cost method. Application of this method may be limited under the rules of certain countries, and is required in some countries e. g. Canada. Where services performed are of a nature performed by the enterprise (or the performing or receiving component) as a key aspect of its business, OECD and U. S. rules provide that some level of profit is appropriate to the service performing component. Canada's rules do not permit such profit. Testing of prices in such cases generally follows one of the methods described above for goods. The cost plus method, in particular, may be favored by tax authorities and taxpayers due to ease of administration.

Шығындарды бөлу

Көп құрамды кәсіпорындар белгілі бір активтерді, әсіресе материалдық емес активтерді дамыту немесе сатып алу шығындарын бөлісу арқылы маңызды бизнес артықшылықтарына ие болуы мүмкін. АҚШ-тың егжей-тегжейлі ережелері топ мүшелерінің материалдық емес активтерді дамытудан туындайтын шығындар мен пайдаларға қатысты шығындарды бөлу туралы келісімге (CSA) түсуіне мүмкіндік береді. ЕЭЫДҰ нұсқаулары салық органдарына әртүрлі активтерді сатып алуға қатысты шығындарға үлеспеу келісімдерін (CCA) орындау бойынша жалпы ұсыныстар ұсынады. Екі жиын ереже де шығындарды тиісті күтілетін пайдаға сәйкес мүшелер арасында бөлуді көздейді. Осылайша, әрбір мүше бөлінген шығындардың тек өз үлесін ғана көтереді. Бөлуді болашақ оқиғаларға қатысты күтулер негізінде жүргізу қажет болғандықтан, бөлу механизмі алдын ала болжамдардың дұрыс еместігі анықталған жағдайда болашақта түзетулер жасауға мүмкіндік беруі керек. Алайда, екі жиын ереже де бөліп беру кезінде өткен оқиғаларды ескеруге тыйым салады. Материалдық емес активтерді дамыту шығындарына қатысты түзетулерді шектеудің басты шарты – мүшелер арасында жазбаша келісімнің болуы. Салық ережелері CSA немесе CCA қатысушыларына қосымша келісімшарттық, құжаттамалық, есептік және есеп беру талаптарын қоюы мүмкін, олар ел бойынша әртүрлі болады. Жалпы, CSA немесе CCA бойынша әрбір қатысушы мүше келісімге сәйкес дамыған құқықтардың бір бөлігін қосымша төлемсіз пайдалануға құқылы болуы керек. Осылайша, CCA қатысушысы CCA аясында әзірленген процесті роялти төлеместен пайдалануға құқылы. Құқықтардың меншік құқығы қатысушыларға міндетті түрде берілмейді. Құқықтарды бөлу, әдетте, географиялық сияқты байқалатын өлшемдерге негізделеді. CSA және CCA қатысушылары активтерді дамыту үшін қолда бар активтерді немесе құқықтарды үлестеуі мүмкін. Мұндай үлесті платформалық үлес деп атауға болады. Мұндай үлес әдетте үлес салған мүше жасаған төлем ретінде қарастырылады және трансферттік бағалау ережелеріне немесе арнайы CSA ережелеріне бағынады. CSA немесе CCA үшін маңызды мәселе – келісімге қандай даму немесе сатып алу шығындары жатады. Бұл келісімде нақтылануы мүмкін, бірақ салық органдарымен түзетулерге де жатады. Қатысушылар болашақ оқиғаларды болжауға мәжбүр. Мұндай болжамдар өзінен-өзі белгісіздікке толы. Сонымен қатар, мұндай пайданы қалай өлшеу керек екендігіне қатысты да белгісіздік болуы мүмкін. Мұндай күтілетін пайданы анықтаудың бір жолы – қатысушылардың ортақ валютада өлшенген сатуларын немесе жалпы маржаларын немесе бірліктердегі сатуларын болжау. Екі жиын ереже де қатысушылардың CSA немесе CCA-ға кіруі немесе одан шығуы мүмкін екенін мойындайды. Мұндай жағдайларда ереже мүшелердің сатып алу немесе шығу төлемдерін жасауын талап етеді. Мұндай төлемдер қазіргі даму деңгейінің нарықтық құнын көрсетуі немесе шығындарды қалпына келтіру немесе нарықтық капиталдандыру модельдері бойынша есептелуі мүмкін.

Multi component enterprises may find significant business advantage to sharing the costs of developing or acquiring certain assets, particularly intangible assets. Detailed U. S. rules provide that members of a group may enter into a cost sharing agreement (CSA) with respect to costs and benefits from the development of intangible assets. OECD Guidelines provide more generalized suggestions to tax authorities for enforcement related to cost contribution agreements (CCAs) with respect to acquisition of various types of assets. Both sets of rules generally provide that costs should be allocated among members based on respective anticipated benefits. Inter member charges should then be made so that each member bears only its share of such allocated costs. Since the allocations must inherently be made based on expectations of future events, the mechanism for allocation must provide for prospective adjustments where prior projections of events have proved incorrect. However, both sets of rules generally prohibit applying hindsight in making allocations. A key requirement to limit adjustments related to costs of developing intangible assets is that there must be a written agreement in place among the members. Tax rules may impose additional contractual, documentation, accounting, and reporting requirements on participants of a CSA or CCA, which vary by country. Generally, under a CSA or CCA, each participating member must be entitled to use of some portion rights developed pursuant to the agreement without further payments. Thus, a CCA participant should be entitled to use a process developed under the CCA without payment of royalties. Ownership of the rights need not be transferred to the participants. The division of rights is generally to be based on some observable measure, such as by geography. Participants in CSAs and CCAs may contribute pre existing assets or rights for use in the development of assets. Such contribution may be referred to as a platform contribution. Such contribution is generally considered a deemed payment by the contributing member, and is itself subject to transfer pricing rules or special CSA rules. A key consideration in a CSA or CCA is what costs development or acquisition costs should be subject to the agreement. This may be specified under the agreement, but is also subject to adjustment by tax authorities. In determining reasonably anticipated benefits, participants are forced to make projections of future events. Such projections are inherently uncertain. Further, there may exist uncertainty as to how such benefits should be measured. One manner of determining such anticipated benefits is to project respective sales or gross margins of participants, measured in a common currency, or sales in units. Both sets of rules recognize that participants may enter or leave a CSA or CCA. Upon such events, the rules require that members make buy in or buy out payments. Such payments may be required to represent the market value of the existing state of development, or may be computed under cost recovery or market capitalization models.

Жазалар мен құжаттама

Кейбір юрисдикциялар салық органдарымен трансферттік бағаларды түзетуге байланысты маңызды айыппұлдар салады. Бұл айыппұлдар айыппұл салудың бастапқы шегінен басталуы мүмкін, ал айыппұл мөлшері басқа шектерде артуы мүмкін. Мысалы, АҚШ ережелері түзету сомасы 5 миллион АҚШ долларынан асып кетсе, 20% айыппұл салады, ал түзету 20 миллион АҚШ долларынан асып кетсе, қосымша салықтың 40% дейін көтеріледі. Көптеген елдердің ережелері салық төлеушілерден белгіленген бағалар трансферттік бағалау ережелерінде рұқсат етілген бағалар шегінде екенін құжаттауды талап етеді. Мұндай құжаттама уақтылы дайындалмаса, жоғарыда айтылғандай айыппұлдар салынуы мүмкін. Осы айыппұлдардан сақтану үшін салық декларациясын тапсыру алдында құжаттаманы дайындау қажет болуы мүмкін. Салық төлеуші ұсынған құжаттамаға бағаны түзетуге рұқсат беретін кез келген юрисдикцияда салық органы міндетті түрде сүйенуі керек емес. Кейбір жүйелер салық органына салық төлеушілер уақтылы ұсынбаған ақпаратты, соның ішінде алдын ала ұсынылған құжаттарды ескермеуге мүмкіндік береді. Үндістан заңнамасы декларацияны тапсыру алдында құжаттама ғана емес, сонымен қатар компанияның декларациясын дайындаған тікелей есепшінің құжаттаманы куәландыруын талап етеді.

АҚШ-тың салықтық ережелері

АҚШ-тың трансферттік баға ережелері көлемді. Олар жоғарыда аталған барлық қағидаларды қамтиды және TNMM орнына CPM (төменде қараңыз) қолданады. АҚШ ережелері салық төлеушінің салықтан қашу немесе салықтан жалтармау ниеті Ішкі Кірістер Қызметінің түзету жасауының шарты емес екенін, сондай-ақ салықтан босату ережелері де осыған қатысты емес екенін нақты көрсетеді. АҚШ ережелері бағаларды тексерудің ешқандай әдісіне басымдық бермейді, керісінше, ең жақсы әдісті анықтау үшін нақты талдау жүргізуді талап етеді. АҚШ-тың салыстыру стандарттары бағаларды тексеру кезінде бизнес стратегияларын түзетуді анықталған нарық үлесі стратегияларымен шектейді, бірақ орналасудан туындаған үнемді шектеулі түрде қарастыруға рұқсат береді.

Салыстырмалы пайда әдісі

Салыстырмалы пайда әдісі (CPM) 1992 жылғы ұсынылған ережелерде енгізілді және содан бері IRS трансферттік бағалау тәжірибесінің маңызды бөлігі болып табылады. CPM бойынша, сынақтан өткен тараптың жалпы нәтижелері, оның мәмілелері емес, сенімді деректерге ие ұқсас жағдайдағы кәсіпорындардың жалпы нәтижелерімен салыстырылады. Салыстырулар бизнес түрі үшін тиімділікті ең сенімді көрсететін пайда деңгейінің көрсеткіші бойынша жүргізіледі. Мысалы, сату компаниясының тиімділігі сатудан түскен пайда ретінде (салықтан бұрынғы пайданың сатудан пайыздық қатынасы) ең сенімді түрде өлшенуі мүмкін. CPM тауарлар мен қызметтер сипаты бойынша салыстырмалылықтың төменгі деңгейін қажет етеді. Бұдан әрі, CPM үшін қолданылатын деректерді АҚШ-та және көптеген елдерде салыстырмалы кәсіпорындардың жарияланған мәліметтері арқылы оңай алуға болады. Сыналған тараптың немесе салыстырмалы кәсіпорындардың нәтижелерін салыстырмалылыққа жеткізу үшін түзету қажет болуы мүмкін. Мұндай түзетулер клиенттерді қаржыландыру немесе қарыз деңгейі үшін тиімді пайыздық түзетулерді, қор түзетулерді және т.б. қамтуы мүмкін.

Құны қосылған және қайта сату бағасы мәселелері

АҚШ ережелері тауарларға қатысты қайта сату бағасы әдісі мен өндіріс шығынына қосымша әдісін қатаң түрде транзакциялық негізде қолданады. Осылайша, осы әдістерді қолдану үшін барлық тексерілген мәмілелерге сәйкес келетін транзакциялар табылуы тиіс. Өнеркәсіптік орташа көрсеткіштерге немесе статистикалық өлшемдерге жол берілмейді. Егер өндіруші мекеме байланысты және байланыссыз тараптар үшін де келісімшарт бойынша өндіріс жүргізсе, оған салыстырмалы транзакциялар туралы сенімді деректер оңай қолжетімді болуы мүмкін. Дегенмен, мұндай ішкі салыстырмалы деректердің болмауы жағдайында, өндіріс шығынына қосымша әдісін қолдану үшін сенімді деректерді алу көбінесе қиынға соғады. Қызметтерге қатысты ережелер өндіріс шығынына қосымша әдісін кеңейтеді, бұл деректердің жетіспеушілігін азайтуға қосымша мүмкіндік береді. Сыналған тараптың немесе байланысты тараптар тобының негізгі қызметіне жатпайтын қызметтер үшін байланысты тараптардан алынатын төлемдер, егер құнға нөлдік қосымша есептелсе (қызмет құны әдісі), тең қол принципі бойынша қарастырылады. Мұндай қызметтерге арнайы операциялар (мысалы, клиенттерге мұндай қызметтерді ұсынбайтын топтар үшін бухгалтерлік және деректерді өңдеу қызметтері), өнімді сынау немесе басқа да мұндай интегралды емес қызметтер кіруі мүмкін. Бұл әдіс өндіріс, қайта сату және әдетте кәсіптің ажырамас бөлігі болып табылатын басқа да қызметтер үшін рұқсат етілмейді. АҚШ ережелері ортақ қызметтер туралы келісімдерге де рұқсат береді. Мұндай келісімдер бойынша топтың әртүрлі мүшелері бірнеше мүшеге пайда әкелетін қызметтерді орындай алады. Егер шығындар мүшелер арасында күтілетін пайдаға негізделген біркелкі түрде бөлінсе, алынған бағалар тең қол принципі бойынша қарастырылады. Мысалы, ортақ қызметтерге байланысты шығындар мүшелер арасында күтілетін немесе нақты сатуды немесе факторлардың комбинациясын қамтитын формула негізінде бөлінуі мүмкін.

Тараптар арасындағы шарттар

АҚШ ережелері бойынша тараптардың нақты іс-әрекеттері келісімшарт шарттарынан артық маңызға ие. Егер тараптардың мінез-құлқы келісімшарт шарттарынан өзгеше болса, IRS нақты іс-әрекеттерге мүмкіндік беру үшін қажетті шарттарды анықтай алады.

Түзетулер

АҚШ ережелері IRS-ке нарықтық баға диапазонында есептелген бағаларды өзгертуге тыйым салады. Бұл айыптан қана салық төлеушіде уақтылы құжаттама болған жағдайда және ол құжаттаманы IRS сұрағаннан кейін 30 күн ішінде IRS-ке ұсынған жағдайда ғана құтылуға болады. Егер құжаттама мүлдем ұсынылмаса, IRS қолда бар кез келген ақпарат негізінде түзетулер жасай алады. Уақтылы құжаттама дегеніміз – салық төлеушінің салық декларациясын тапсырған күнінен бастап 30 күн ішінде жасалған құжаттама. Құжаттама талаптары өте нақты, әдетте ең тиімді әдіс талдауын және осы бағаны тексеру үшін қолданылған баға белгілеу мен әдістемеге қатысты толыққанды дәлелдемелерді талап етеді. Құжаттама салықты есептеу үшін қолданылған бағаларды негіздеуге жеткілікті болуы керек.

Табыс стандартына сәйкес келетін

АҚШ салық заңнамасы бойынша, материалдық емес мүліктің (патенттер, технологиялар, тауарлық белгілер, ноу-хау, т.б.) шетелдік алушысы/пайдаланушысы, материалдық емес мүлікті пайдаланудан түскен табысқа пропорционал авторлық төлемді бақылаушы берушіге/әзірлеушіге төлегені деп есептеледі. Мұндай авторлық төлем нақты төленгеніне қарамастан, бұл талап күшінде болады. Бұл талап АҚШ-та материалдық емес мүлікті пайдалану үшін есептелген төлемдерге салық ұстап алуға себеп болуы мүмкін.

ЭЫДҰ-ның салықтық ерекше ережелері

ЭЫДҰ нұсқаулары мүше елдер үшін міндетті емес. Кейбір елдер бұл нұсқауларды көбінесе өзгеріссіз қабылдады. Нұсқауларды қабылдаған елдер арасында терминология әртүрлі болуы мүмкін, сондай-ақ жоғарыда қолданылғаннан да өзгеше болуы мүмкін. ЭЫДҰ нұсқаулары салыстырмалылықты анықтаудың "ең тікелей жолы" деп сипатталатын транзакциялық әдістерге басымдық береді. Транзакциялық таза маржа әдісі және пайданы бөлу әдістері, егер дәстүрлі транзакциялық әдістерді сенімді қолдану мүмкін болмаса немесе соңғы шара ретінде қолданылады. ЭЫДҰ нұсқауларында CUP транзакциялық әдістер арасында басымдыққа ие емес. Нұсқауларда былай делінген: "Тәуелсіз кәсіпорындар арасындағы операцияны табу қиын болуы мүмкін, ол бақылаудағы операцияға орай ұқсас, сондықтан ешқандай айырмашылық бағаға маңызды әсер етпейді". Осылайша, сынақтан өткен бағаларға немесе бақылаусыз процестерге түзетулер жиі қажет болады.

Салыстырмалылық стандарттары

ЭЫДҰ ережелері нәтижелер мен мәмілелердің салыстырмалы екенін анықтауда бизнес-стратегияларды ескеруге рұқсат береді. Мұндай стратегияларға нарыққа ену, нарық үлесін кеңейту, шығындарды немесе орналасуды үнемдеу сияқтылар жатады.

Транзакциялық таза маржа әдісі

Транзакциялық таза маржа әдісі (TNMM) бір транзакцияның немесе транзакциялар тобының немесе жиынтығының таза пайдалылығын басқа транзакцияның, топтың немесе жиынтықтың пайдалылығымен салыстырады. TNMM бойынша, нақты, расталатын транзакцияларды қолдануға басымдық беріледі. Дегенмен, практикада TNMM компания деңгейіндегі транзакциялардың жиынтығы бойынша есептеулер жасауға рұқсат береді. Осылайша, TNMM кейбір жағдайларда АҚШ-тың CPM әдісіне ұқсас болуы мүмкін.

Шарттары

Келісімшарт шарттары мен тараптар арасындағы мәмілелер ЭЫДҰ қағидаларына сәйкес құрметтелуі керек, егер мәмілелердің мазмұны осы шарттардан маңызды жағынан айырмашылығы болмаса және осы шарттарды орындау салық әкімшілігінің жұмысына кедергі келтірмесе.

Түзетулер

ЭЫДҰ ережелері көбінесе салық органдарына байланысты тараптар арасындағы бағалар нарықтық диапазон шегінде болған жағдайда түзетулер жасауға рұқсат бермейді. Егер бағалар осы диапазоннан шығып кетсе, олар ең орынды деңгейге дейін түзетілуі мүмкін. Түзетудің дұрыстығын дәлелдеу жүгі, әдетте, салық органының міндеті болып табылады.

Құжаттамалық

ЭЫДҰ нұсқаулары салық төлеушілердің құжаттамасының мазмұнына қатысты нақты ережелерді қамтымайды. Бұл мәселелер әрбір мүше елдің өз құзырында болады.

Еуропалық Одақ

2002 жылы Еуропалық Одақ Еуроодақтың трансферттік бағалар жөніндегі бірлескен форумын құрды. "Салық және даму – салық мәселелерінде жақсы басқаруды ілгерілетуде дамушы елдермен ынтымақтастық" деген хабарлама, COM (2010) 163 final, салық салудағы жақсы басқару принциптеріне сәйкес дамушы елдердің ішкі ресурстарын жұмылдыру қабілетін қолдау қажеттігін көрсетті. Осы контексте PwC компаниясы "Трансферттік баға және дамушы елдер" есебін дайындады. Көптеген ЕО елдері қазіргі уақытта ЭЫДҰ трансферттік бағалар жөніндегі нұсқауларын іске асыруда. Соңғы қабылдаған ел – Кипр, ол 2017 жылы қаржылық мәмілелер бойынша шешім шығарды.

Құжаттамалық

2009 жылғы айналымға сәйкес салық төлеушілер салық декларациясын ұсынғанда байланысты тараптармен жасалған мәмілелерді ашуға міндетті. Бұдан бөлек, айналымның жиынтық сомасына байланысты үш деңгейлі құжаттама және есеп беру стандарттары қарастырылған. Жыл ішінде 20 миллион юаньдан кем компаниялар арасындағы мәмілелер жасаған салық төлеушілер есеп беру, құжаттама ұсыну және айыппұл төлеуден босатылды. 200 миллион юаньдан асатын мәмілелері бар салық төлеушілер салық декларациясын ұсынар алдында трансферттік бағалау туралы зерттеулерді аяқтауы тиіс. Ең жоғары деңгейдегі салық төлеушілер үшін құжаттамаға салыстыру талдауы және таңдалған трансферттік бағалау әдісін негіздеу кіруі керек. 2015 жылғы жоба трансферттік бағалау құжаттамасына үш деңгейлі стандартталған жаңа тәсілді енгізді. Деңгейлер құжаттама мазмұны бойынша өзгеше және негізгі файл, жергілікті файл және ел бойынша есептен тұрады. Жоба сондай-ақ байланысты тараптармен қызмет көрсету мәмілелерімен, шығындарды бөлісу келісімдерімен немесе жеткіліксіз капиталдандырылған компаниялармен айналысатын компаниялардан "Арнайы файл" деп аталатын құжатты ұсынуды талап етеді. Айналымды тексерушілерге салық төлеушілердің салыстыру және әдіс талдауларын қарау нұсқау берілді. Салыстыруды талдау әдісі және қандай факторларды қарастыру керек, трансферттік бағалау талдау әдісінің түріне байланысты сәл өзгеше болуы мүмкін. CUP бойынша нұсқаулықтарда әр түрлі мәмілелер үшін (тауарлар, жалға алу, лицензиялау, қаржыландыру және қызметтер) талдауға жататын нақты функциялар мен тәуекелдер көрсетілген. Қайта сату бағасы, қосылған құн, транзакциялық таза маржа әдісі және пайданы бөлу бойынша нұсқаулықтар қысқа және өте жалпы сипатта болады.

Шығындарды бөлу

Қытай ережелері шығындарды бөлісу келісімдері үшін жалпы негізгі құрылымды ұсынады. Оған келісімдердің негізгі үлгісі, тиімді сомаларға негізделген келісімге қосылу және одан шығу төлемдері, кемінде 20 жылдық жұмыс мерзімі және келісім жасалғаннан кейін 30 күн ішінде Салық басқармасына (SAT) міндетті түрде хабарлау қарастырылған.

Салық төлеушілер мен үкіметтер арасындағы келісімдер және дауларды шешу

Көптеген ірі елдердің салық органдары салық төлеушілер мен басқа үкіметтер арасында байланысты тараптардың бағаларын белгілеу немесе тексеру туралы бір жақты немесе көп жақты келісімдер жасады. Бұл келісімдер алдын ала бағалау келісімдері (APA) деп аталады. APA аясында салық төлеуші мен бір немесе бірнеше үкімет бағаларды тексеруге қолданылатын әдістеме туралы келіседі. APA әдетте салық төлеуші дайындаған және үкіметке ұсынған трансферттік бағалау құжаттамасына негізделген. Көпжақты келісімдерге үкіметтердің өзара келіссөздері қажет, олар өздерінің тағайындаған өкілетті органдары арқылы жүргізіледі. Келісімдер әдетте бірнеше жылға жасалады және кері күшін тудыруы мүмкін. Мұндай келісімдердің көпшілігі жария ету талаптарына бағынбады. Салық төлеушінің немесе салық органының APA рәсімдерін қалай және қашан бастауға құқығы бар екенін реттейтін ережелер әр юрисдикция бойынша өзгеше болады.

Экономикалық теория

Бұл бөлімде талқылау оптималды трансферттік баға белгілеудің негізгі экономикалық теориясын түсіндіреді, мұнда оптималды трансферттік баға белгілеу – салықтар, капитал тәуекелі, даму тәуекелі, сыртқы факторлар немесе нақты әлемде кездесетін басқа да шектеулер жоқ, фирманың жалпы табысын барынша арттыратын трансферттік баға белгілеу ретінде анықталады. Іс жүзінде, көпұлтты корпорациялар қолданатын трансферттік бағаларға көптеген факторлар әсер етеді, оның ішінде көрсеткіштерді өлшеу, есеп жүйелерінің мүмкіндіктері, импорт квоталары, кедендік баждар, қосымша құн салығы, табыс салығы және (көп жағдайда) баға белгілеуге тиісті назар бермеу. Маргиналды бағаны анықтау теориясына сәйкес, өндіріс көлемінің ең тиімді деңгейі – маргиналды шығын мен маргиналды кірістің теңесуі. Яғни, фирма қосымша сатудан түсетін маргиналды кіріс маргиналды шығыннан жоғары болған жағдайда ғана өндіріс көлемін арттыруы керек. Келесі суретте бұл тепе-теңдік А нүктесімен көрсетілген, ол B нүктесіндегі сұранысты ескере отырып, P* бағасын береді. Егер фирма өнімдерін тек өзіне ғана сатса (яғни, осы тауарға сыртқы нарық болмаса), жағдай күрделене түседі, бірақ нәтиже өзгермейді. Сұраныс қисығы өзгеріссіз қалады. Ең тиімді баға мен көлем сол күйінде сақталады. Бірақ өндірістің маргиналды шығындарын фирманың жалпы маргиналды шығындарынан бөліп қарастыруға болады. Сол сияқты, өндіріс бөліміне байланысты маргиналды кірісті фирманың жалпы маргиналды кірісінен бөліп қарастыруға болады. Бұл өндірістегі таза маргиналды кіріс (ТМК) деп аталады және ол фирманың маргиналды кірісінен таратудың маргиналды шығындарын алып тастау арқылы есептеледі. Алгебралық тұрғыдан, фирманың маргиналды шығын қисығы мен маргиналды кіріс қисығының (А нүктесі) қиылысуы, өндіріс бөлімінің маргиналды шығын қисығы мен өндірістен түсетін таза маргиналды кіріс қисығының (С нүктесі) қиылысуымен бірдей көлемде болуы керек екендігін көрсетуге болады. Егер өндіріс бөлімі трансферттік тауарды бәсекелестік нарықта (ішкі нарықтан бөлек) сата алса, онда екеуі де пайданы барынша арттыру үшін маргиналды шығындарын маргиналды кіріске теңестіруі керек. Сыртқы нарық бәсекелестік болғандықтан, фирма бағаны қабылдауға мәжбүр және нарық күштерімен анықталған трансферттік бағаны қабылдануы керек (трансферттен түсетін маргиналды кіріс және трансферттік өнімдерге сұраныс трансферттік бағаға айналады). Егер нарықтық баға салыстырмалы түрде жоғары болса (келесі суретте Ptr1 көрсетілгендей), онда фирма ішкі артық өнімді (ішкі ұсыныстың артық бөлігін) Qt1 мен Qf1 арасындағы айырмашылыққа тең болады. Нақты маргиналды шығын қисығы А, С, D нүктелерімен анықталады. Егер фирма өзінің трансферттік тауарларын жетілмеген нарықта сата алса, онда ол бағаны қабылдауға міндетті емес. Әрқайсысының өз бағасы бар екі нарық бар (келесі суретте Pf және Pt). Жалпы нарық осы екі нарықтың біріктірілуінен құралады. Яғни, С нүктесі А және B нүктелерінің (сондай-ақ таза маргиналды кіріс қисығының барлық басқа нүктелері үшін) көлденең қосындысы болып табылады. Жалпы тиімді көлем (Q) – Qf және Qt қосындысының сомасы.

The discussion in this section explains an economic theory behind optimal transfer pricing with optimal defined as transfer pricing that maximizes overall firm profits in a non realistic world with no taxes, no capital risk, no development risk, no externalities or any other frictions which exist in the real world. In practice a great many factors influence the transfer prices that are used by multinational corporations, including performance measurement, capabilities of accounting systems, import quotas, customs duties, VAT, taxes on profits, and (in many cases) simple lack of attention to the pricing. From marginal price determination theory, the optimum level of output is that where marginal cost equals marginal revenue. That is to say, a firm should expand its output as long as the marginal revenue from additional sales is greater than their marginal costs. In the diagram that follows, this intersection is represented by point A, which will yield a price of P*, given the demand at point B. When a firm is selling some of its product to itself, and only to itself (i. e. there is no external market for that particular transfer good), then the picture gets more complicated, but the outcome remains the same. The demand curve remains the same. The optimum price and quantity remain the same. But marginal cost of production can be separated from the firm's total marginal costs. Likewise, the marginal revenue associated with the production division can be separated from the marginal revenue for the total firm. This is referred to as the net marginal revenue in production (NMR) and is calculated as the marginal revenue from the firm minus the marginal costs of distribution. It can be shown algebraically that the intersection of the firm's marginal cost curve and marginal revenue curve (point A) must occur at the same quantity as the intersection of the production division's marginal cost curve with the net marginal revenue from production (point C). If the production division is able to sell the transfer good in a competitive market (as well as internally), then again both must operate where their marginal costs equal their marginal revenue, for profit maximization. Because the external market is competitive, the firm is a price taker and must accept the transfer price determined by market forces (their marginal revenue from transfer and demand for transfer products becomes the transfer price). If the market price is relatively high (as in Ptr1 in the next diagram), then the firm will experience an internal surplus (excess internal supply) equal to the amount Qt1 minus Qf1. The actual marginal cost curve is defined by points A,C,D. If the firm is able to sell its transfer goods in an imperfect market, then it need not be a price taker. There are two markets each with its own price (Pf and Pt in the next diagram). The aggregate market is constructed from the first two. That is, point C is a horizontal summation of points A and B (and likewise for all other points on the net marginal revenue curve (NMRa)). The total optimum quantity (Q) is the sum of Qf plus Qt.

Пайданы бөлудің баламалы тәсілдері

Корпоративтік пайданы сату, қызметкерлер немесе негізгі құралдар сияқты объективті көрсеткіштерге сәйкес бөлуді қарастыратын формальды үлестіру әдісі, трансферттік бағалау қағидаларына негіделген ережелерге жиі ұсынылатын балама болып табылады. Кейбір елдер (Канада мен АҚШ сияқты) өздерінің саяси бөлімшелері арасында салық салу құқығын осылай бөледі, ал Еуропалық комиссия оны Еуропалық Одақта қолдануды ұсынды. Аляска, Монтана, Нью-Гэмпшир және Орегон штаттарының бас прокурорлары Калифорния штатын қолдап, АҚШ Жоғарғы Сотының "Barclays Bank PLC v. Franchise Tax Board" ісі бойынша ұсынған amicus curiae құжатында формальды үлестіру әдісі, унитарлық үлестіру әдісі ретінде де белгілі, көп юрисдикциялық бизнеске қатысты жеке есеп жүйесіне қарағанда кем дегенде үш маңызды артықшылыққа ие. Біріншіден, унитарлық әдіс көпмемлекеттік және көпұлттық корпорациялардың функционалдық интеграциясы, басқаруды орталықтандыру және масштабтық экономия арқылы туындайтын өзара экономикалық тәуелділігінен туындаған қосымша байлық пен құндылықты қамтиды. Бірыңғай бизнес өз құрамындағы бөліктері арасында ортақ пайдаланатын бедел, игі ниет, клиенттер және басқа да бизнес қатынастар сияқты материалдық емес құндылықтардан да пайда көреді. Мысалы, Mobil, 445 U. S. 438–40; Container, 463 U. S. 164–65 қараңыз. Жеке есеп жүргізу, жалпы бизнестің тек бір мемлекеттен алынған табысын бөліп қарауымен, бизнестің интеграцияланған сипатына байланысты құндылықты ескермейді. Дегенмен, әлемдегі ірі көпұлттық кәсіпорындардың байлығы, билігі және табысы олардың біріккен, унитарлық бизнес екендігінің нәтижесінде туындайды. Hellerstein Treatise, P8.03 at 8 32. n9 Бір сарапшы түсіндіргендей: Көпұлттық корпорациялардың ұқсас бизнес аймағында жұмыс істейтін тәуелсіз корпорациялардан артықшылықтары жоқ деп есептеу – көпұлттық алыптардың экономикалық және саяси күшін елемеумен тең. Шын мәнінде, унитарлық бизнесті дербес субъектілер ретінде қарастыруға тырысу арқылы жеке есеп жүргізу "алдану әлемінде жұмыс істейді; "Әлисаның ғажайыптар еліндегідей", ол шындықты қиялға айналдырып, содан кейін оны нақты әлем деп көрсетуге тырысады". Елдер әртүрлі корпоративтік салық ставкалары қолданатындықтан, жалпы салықтарды азайтуды көздеген корпорация әлемдік табыстың көбісін төмен салық ставкалары бар елдерге бөлу үшін трансферттік бағаларды белгілейді. Көптеген елдер корпорацияларға, егер олар салық салынатын табыстан айырылып жатыр деп есептесе, айыппұл салуға тырысады. Алайда, қатысушы елдер егемендік мемлекеттер болғандықтан, салықтан жалтаруды шектеу үшін деректер алу және мағыналы шаралар қабылдау қиын. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) жарияланымдарында былай делінген: "Трансферттік бағалар салық төлеушілер де, салық әкімшілігі де үшін маңызды, өйткені олар әртүрлі салық юрисдикцияларындағы байланысты кәсіпорындардың кірісі мен шығыстарын, демек салық салынатын табысын анықтайды".

A frequently proposed alternative to arm's length principle based transfer pricing rules is formulary apportionment, under which corporate profits are allocated according to objective metrics of activity such as sales, employees, or fixed assets. Some countries (including Canada and the United States) allocate taxing rights among their political subdivisions in this way, and it has recommended by the European Commission for use within the European Union. According to the amicus curiae brief, filed by the attorneys general of Alaska, Montana, New Hampshire, and Oregon in support of the state of California in the U. S. Supreme Court case of Barclays Bank PLC v. Franchise Tax Board, the formulary apportionment method, which is also known as the unitary apportionment method, has at least three major advantages over the separate accounting system when applied to multi jurisdictional businesses. First, the unitary method captures the added wealth and value resulting from economic interdependencies of multistate and multinational corporations through their functional integration, centralization of management, and economies of scale. A unitary business also benefits from more intangible values shared among its constituent parts, such as reputation, good will, customers and other business relationships. See, e. g., Mobil, 445 U. S. at 438–40; Container, 463 U. S. at 164–65. Separate accounting, with its emphasis on carving out of the overall business only income from sources within a single state, ignores the value attributable to the integrated nature of the business. Yet, to a large degree, the wealth, power, and profits of the world's large multinational enterprises are attributable to the very fact that they are integrated, unitary businesses. Hellerstein Treatise, P8.03 at 8 32. n9 As one commentator has explained: To believe that multinational corporations do not maintain an advantage over independent corporations operating within a similar business sphere is to ignore the economic and political strength of the multinational giants. By attempting to treat those businesses which are in fact unitary as independent entities, separate accounting "operates in a universe of pretense; as in Alice in Wonderland, it turns reality into fancy and then pretends it is the real world". Because countries impose different corporate tax rates, a corporation that has a goal of minimizing the overall taxes to be paid will set transfer prices to allocate more of the worldwide profit to lower tax countries. Many countries attempt to impose penalties on corporations if the countries consider that they are being deprived of taxes on otherwise taxable profit. However, since the participating countries are sovereign entities, obtaining data and initiating meaningful actions to limit tax avoidance is hard. A publication of the Organisation for Economic Co operation and Development (OECD) states, "Transfer prices are significant for both taxpayers and tax administrations because they determine in large part the income and expenses, and therefore taxable profits, of associated enterprises in different tax jurisdictions."