Кіріспе

Солтүстік-шығыс Англиядағы темір жол желісі

Дархам жағалау желісі – Ньюкасл мен Солтүстік-шығыс Англия арасында шамамен 39,5 миль (64 км) қашықтықты қамтитын темір жол желісі. Желінің бойымен жолаушылар тасымалын, негізінен «Солтүстік пойыздары» және кейбір жүк тасымалы жүзеге асырылады; Шығыс жағалау магистральдық желісі жабық болған кезде маңызды балама бағыт қызметін атқарады. Тайн және Уэр метросының Жасыл желісіне қарасты жеңіл темір жол қызметтері де Сандерленд станциясының оңтүстігіндегі бір тораптан басталып, Пелау торабына (Пелав метро станциясының шығысына қарай) дейін созылған дәл осы рельстер арқылы жүреді. Бұл желі 19 ғасырдың бірінші жартысында құрылған бірнеше шағын, бәсекелес тәуелсіз темір жол компанияларынан пайда болды, олар кейін Солтүстік-Шығыс темір жолының бақылауына көшті. Олардың басшылығымен бұл желілер біртіндеп біріктіріліп, 1905 жылы Дархам жағалау желісі құрылды.

Шығу тегі

Қазіргі Дарем жағалау желісінің бағыты Солтүстік-Шығыс Англиядағы ең алғашқы локомотивпен жұмыс істейтін теміржолдардың бастауында тұр. Бүгінде қолданыстағы желінің ең көне бөлігі – Норт-Шор айырымы мен Нортон-Саут айырымы арасындағы, Кларенс теміржолымен салынған учаске. Көптеген ерте теміржолдар сияқты, бұл желі де негізінен Дархам көмір алабының батыс және орталық аймақтарынан Тиз өзеніне, Солтүстік жағалауға (Стоктон) және Порт-Кларенске көмір тасымалдау үшін салынған. Қаржылық қиындықтарға қарамастан, желі 1833 жылы минералды тасымалдар үшін ашылды, бірақ 1835 жылдың шілдесіне дейін жолаушыларды тасымалдамады. Осы кезде Стоктон (Кларенс) арасында қызмет енгізілді. Алайда, басқа теміржолдардың бәсекелестігі H&DR магистралінің тек соңғы станцияға дейін жеткеніне және көптеген тармақтары толыққанды салынбағанына немесе қысқартылғанына себеп болды. 1835 жылдың 23 қарашасында минералды тасымалдар үшін ашылған қысқартылған желі HD&R-мен тікелей бәсекелесіп, көмір тасымалы үшін. және Стоктон & Хартлпул теміржолы Кларенс станциясынан бастап, 1841 жылдың 10 ақпанында Батыс Хартлпул доктарына жаңа терминал ашты. 1852 жылдың 15 мамырында ашылған Лидс Солтүстік теміржолы тікелей Кларенспен байланысты, осылайша бағытқа оңтүстікке қарай жол ашты. 1846 жылы D&SR сатып алынды. Ұлы Солтүстік Англия теміржолымен біріккеннен кейін Ньюкасл және Дарлингтон түйіспелі теміржолы Йорк және Ньюкасл теміржолы болып өзгерді және HD&R-ге жалға берілді. Сол жылы Хартлпулда бұрынғы HD&R және Стоктон & Хартлпул теміржолдары арасында тікелей байланыс құрылды, ол доктардың батыс жағынан өтіп, олар арқылы ұзақ айналымды жолды алмастырды. Бұл байланыс Ryhope Grange айырымындағы бұрынғы D&SR желісін Monkwearmouth-тағы бұрынғы BJR желісімен қосты. Бұл жаңа жағалау желісі Хоторн, Касл-Эден және Кримдон далаларын кесіп өтуге тиіс болды, олардың әрқайсысы айтарлықтай виадукты қажет етті. Олардың ең әсерлісі – Касл-Эден даласын басып өтетін Хорден виадугы, жерден рельс деңгейіне дейін 141 фут (43 метр) биіктікте, 60 фут (18 метр) арақашықтығы бар 10 аркадан тұрады. Желі 1905 жылдың 1 сәуірінде ашылды, Блэкхолл-Рокс, және жаңа станциялар салынды, олар жаңа жағалаудағы кен орындарына жұмысшыларды жеткізу үшін құрылған жаңа ауылдарға қызмет ету үшін салынды. NER 1923 жылғы топтастырудың бөлігі ретінде Лондон және Солтүстік-Шығыс теміржолының құрамына кірді. Бұл кезеңдегі тағы бір маңызды жақсарту – 1936 жылы NER құрылысындағы Сеахам-Харт желісінде қосымша станциялар ашылуы болды. Солтүстік-Шығыс аймағы кейіннен 1967 жылдың 2 қаңтарында BR-дің Шығыс аймағына біріктірілді. Басқа жерлерде Ньюкасл-Пелау-Саут-Шилдс бағыты 1963 жылдың қаңтарында электрлендірілмей қалды, ал кейіннен осы бағыттағы жолаушылар қызметі және Сандерлендтен солтүстікке қарайғы DCL-дің кеңейтілген бөлігі төлемдік қызметтерге төмендетілді, нәтижесінде 1969 жылдың 5 қазанынан бастап аралық станцияларсыз қалды. Желідегі жүк тасымалы дамыды, ал желі бойындағы көмір шахталары (және минералды тасымалдар үшін тармақтар ретінде сақталған ескі шығыс-батыс желілерінің бірнеше қысқа бөлімдері) әлі де жұмыс істеді. Жағалаудағы кен орындары салыстырмалы түрде жақында дамығандықтан, олардың көпшілігі 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басына дейін сақталды. Дегенмен, британдық көмір өнеркәсібінің құлдырауы осы тасымалдың да жоғалуына әкелді, ол 1981 жылдың 16 сәуірінде Blackhall Colliery-де кен өндіруді тоқтатудан басталып, 1993 жылдың 24 қарашасында Wearmouth Colliery-де аяқталды. 1980 жылдардың басында Гретам станциясының қызметтері қысқартылды, содан кейін 1991 жылдың 24 қарашасында толық жабылды.

Жақында болған оқиғалар

Феллинг пен Пелаудағы бұрынғы Британдық темір жол станциялары 1979 жылғы 5 қарашада жабылып, Тайн және Уэр метросының пайдалануына берілді. 1981 жылғы қарашада Хеймаркет пен Хьюорт арасындағы метро желісі ашылды, нәтижесінде Гейтсхедтегі Британдық темір жол станциясы бір аптадан кейін жабылды. 1996 жылы HM Rail инспекциясы Pelaw, Сандерленд және Саут Хилтон арасындағы метроны кеңейту жоспарларын мақұлдады, бұл DCL ауыр теміржол қызметтерін бөліскен жолдар бойынша, қаржыландыру табылған жағдайда іске асырылатын шартпен бекітілді. Метро қызметі 2002 жылғы 31 наурыздан бастап Саут Хилтонға дейін ұзартылды, ал кеңейтуді 7 мамырда Елизавета II ресми түрде ашты, бұл оның Алтын мерейтойының аясында болды. Tees Valley Rail стратегиясының 1-кезеңінің бақылауымен DCL 2000 жылдан бастап Ньюкасл мен Хартлпул арасында сағат сайын қызмет көрсетуді қамтамасыз етті. Жарты сағат сайын қызмет көрсету және жаңа станциялар (2-кезең) жоспары стратегиялық темір жол басқармасы құрылғаннан кейін және қаржыландыру тоқтатылғаннан кейін тоқтап қалды. Дарем округі кеңесі көп жылдық дамыту жұмыстарынан кейін 2017 жылғы шілдеде Хорденде жаңа станция ашуға 10,5 миллион фунт стерлинг қаржыны келісімге келтірді. Кейбір кешігулерден кейін жаңа станция 2020 жылғы 29 маусымда ашылды. Durham Coast Line-дағы жылжымалы құрамның басым бөлігі Northern Trains компаниясына тиесілі 156 және 158 класты дизельдік пойыз бірліктерінен тұрады. Бұл автопарктер 1980-ші жылдардың соңында пайдалануға берілді, бірақ қазіргі уақытта Northern компаниясының жаңарту бағдарламасы аясында оларға тегін Wi-Fi, электр розеткалары, жолаушыларға арналған ақпарат дисплейлері және интерьер жаңартылды. 2019 жылдың соңында қызметтен алынғанға дейін Northern Class 142 Pacer DMU пойыздары да осы бағытта жүріп тұрды. Пелау түйісі мен Сандерленд арасындағы желі Тайн және Уэр метросымен ортақ пайдаланылады, 599 класты метрокарлар Саут Хилтоннан Аэропортқа дейінгі Жасыл желіде сағатына 5-ке дейін қалалық пойызбен қамтамасыз етеді. Басқа жылжымалы құрамға Grand Central компаниясына тиесілі 180 класты дизельдік пойыз бірліктері кіреді, олар Сандерленд пен Лондон Кингс-Кросс арасында күніне 5 рет қызмет көрсетеді, сондай-ақ LNER компаниясының 800 класты Azuma пойыздары, бұрын Virgin Trains East Coast компаниясы 2015 жылғы желтоқсанда енгізген Сандерленд пен Лондон Кингс-Кросс арасында күніне бір рет жүзеді. 2004 жылға дейін First TransPennine Express Durham Coast Line-ның солтүстік бөлігінде қызмет көрсетті, олардың Сандерлендтен Ливерпуль Лайм-стритке дейінгі қызметінің бөлігі ретінде 158 класты дизельдік пойыз бірліктерін пайдаланды.

Жүк тасымалы қызметі

Англияның солтүстік-шығысындағы ауыр өнеркәсіптің төмендеуіне қарамастан, Дарем жағалау жолы желіде тұрақты жүк тасымалын сақтап тұр. Болат орамдары Хартлпулдегі Tata Steel зауытына теміржолмен жеткізіледі, ал құбырлар Лейтке және Шотландияның шалқары солтүстігіне Солтүстік теңіздегі газ және мұнай өнеркәсібі үшін жіберіледі. Хартлпул атом электр стансасынан пайдаланылған ядролық отын таяқшалары Селлафилдке қайта өңдеу үшін теміржолмен тасымалданады. Цемент Сихэм доктарына жеткізіледі, ал металл қалдықтары Стоктон-он-Тизден Кардиффтегі Celsa EAF зауытына жіберіледі. Тайн догының Дарем жағалау жолымен екі бағытта да байланысы бар, Брокли Уинс метро станциясының жанында. Сандерленд доктары Network Rail компаниясы тарапынан теміржол қозғалысына оралуы күтіліп, жақында қайта жалғастырылды. 2021 жылдың наурыз айынан бері екі апта сайын металл қалдықтары Кардифф Tidal Complex-ке тасымалданады. Seal Sands-тегі ірі өнеркәсіптік кешендердің көптігіне қарамастан, осы ұйымдардың өте азы көлік құралы ретінде теміржолды пайдаланады.