Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Coton de Tuléar – Мадагаскардағы Тулеар (Толиара деп те аталады) қаласының атымен аталған кішкентай ит тұқымы. Бұл тұқымның кеме апатынан кейін Мадагаскар бұғазын жүзіп кешіп өткен кішкентай ақ иттер тобынан пайда болғаны саналады. Мақтаға ұқсас түктемесімен танымал Coton de Tuléar көбінесе одан аспайды, ақ түсті болады, кейде сұр, қоңыр, қара немесе үш түсті белгілері кездеседі. Котон-де-Тюлеар күні 26 қарашада тойланады.
The Coton de Tuléar is a breed of small dog named for the city of Tuléar (also known as Toliara) in Madagascar. This breed is thought to have originated from a group of small white dogs that swam across the Malagasy channel following a shipwreck. Known for its cotton like coat, the Coton de Tuléar typically grows to no more than , and are white, sometimes with grey, tan, black, or tri colored markings. The Coton de Tuléar Day is celebrated on November 26.
Сыртқы келбеті
Түрлі стандарттарға ие бірнеше тіркелімдер Котон де Тулеарды сипаттайды, бірақ оның жалпы алғанда өте жұмсақ, көлемді түктері (жүнге қарағанда), мақтаға ұқсас (содан француз тілінде оның аты "coton" – мақта сөзінен шыққан), айқын қара мұрыны, үлкен, көзді көздері (көбінесе шашымен жабылған) және біршама қысқа аяқтары болады. Котон де Тулеардың құйрығы арқасына иіліп түсуі керек.
Multiple registries with differing standards describe the Coton de Tuléar, but it generally has very soft voluptuous hair (as opposed to fur), comparable to a cotton ball (hence its name in French, coton meaning cotton), a prominent black nose, large expressive eyes (usually covered by bangs), and somewhat short legs. The Coton de Tuléar's tail should curl over its back.
Түйіні мен түсі
Котон де Тулеардың майы емес, шашы деп саналатын мақта тәрізді шашы орташадан ұзын, түкті. Котон де Тулеар үш қабылданған түсте болады: ақ (кейде қоңыр белгілермен; көгалдандырушылар толығымен ақ түсті жақсы көреді); қара және ақ; және үш түсті. Дегенмен, қоңыр және ақ түстер толығымен ақ болуы мүмкін, қара түстер көбінесе сұр немесе ақ түске айналады, ал шөпшектердегі түк түсі өзгеруі мүмкін. Бұл тұқымда түстің өте қараңғы болған кезде, шаш ұзарған сайын түбінде ақ түске айналатын «солттыру» гені де бар; сондықтан Шампан немесе Шампан Тедди Бэр Котон ересек шашы келгенде ақ түске айналады. Халықаралық кинологиялық федерация стандарты Котонның түсінің ақ болуын, бірақ құлақтарында және денесінде қоңыр немесе «лимон» түсі болуын қарастырады. Алайда, түсі негізінен ақ болуы керек және қара түк болмауы тиіс. АҚШ-тағы Американың Котон де Тулеар клубы үш түрлі, бірақ бірдей жағымды түстерге рұқсат береді: ақ, қара және ақ, және үш түсті, соның ішінде «бал аюы». Ақ түс – шамалы ақ түс, кейде құлақтарында, бетінде немесе арқасында қоңыр немесе шампан түсімен. Қара және ақ түс – басында және денесінде айқын қара дақтары бар таза ақ түс (ақ және қара арақатынасы көрсетілмеген немесе ерекшелік берілмеген). Үш түсті түс – көбінесе ақ түс, кейбіреулерінде қоңыр белгілермен және денесі мен басында қара шаңмен. «Бал аюы» үш түсті түсі – қара ұштары бар ашық қоңыр түс, ол біртіндеп ақ немесе лимон түсіне дейін өседі. Үш түсті түс басқа түс нұсқаларының ішінде ең көп түсін жоғалтады, әдетте толығымен ақ түске айналады, мүмкін шампан белгілерімен және құлақтарында және/немесе денесіндегі қара түкті шаңмен.
The Coton de Tuléar has a medium to long, fluffy, cotton like coat that is considered hair rather than fur. The Coton de Tuléar comes in three accepted colors: white (sometimes with tan markings; all white is preferred by show breeders); black and white; and tricolor. However, the tan and white may become all white, the blacks will often fade to grey or white, and fur will most likely change throughout puppyhood. The breed even has a fade gene that causes the colors, which are very dark when a puppy, to fade and turn white at the base of the hair as it lengthens; that is why the Champagne or Champagne Teddy Bear Coton eventually turns white when the adult hair comes in.) The Fédération Cynologique Internationale standard specifies that the Coton's coat should be white but may also have tan or "lemon" color on their ears and body. The coat, however, must be primarily white with no black hair. The US based Coton de Tuléar Club of America allows for three different but equally favorable colorings: white, black and white, and tri color, including "honey bear". White is described as nearly all white, sometimes with tan or champagne coloring on the ears, face, or back. Black and white is defined as pure white with prominent black patches on the head and body (no white to black ratio is specified or favored). Tri color is described as mostly white with some brown markings and dustings of black on the body and head. A honey bear tri color has light brown with black tips that gradually fades to an off white or lemon color. The tri color loses the most color of any of the color varieties, usually becoming mostly white with possibly some champagne markings and a dusting of black hairs on the ears and/or body.
Өлшемі
Халықаралық кинология федерациясының стандарты бойынша, Котонның салмағы еркектер үшін және ұрғашылар үшін болады. Котонның бойы (қабылданатын ауытқумен) еркектер үшін және ұрғашылар үшін шамалы. Американың Coton de Tuléar клубының стандарты салмақтың ең көп дегенде болуын, ал орташа салмақтың аралығында болуын көрсетеді. Стандартты бойы , бірақ сирек кездесетін "Талл Котон" үшін бойы болады. Ұзын аяқты "Талл Котон" барлық үш түсте де кездеседі және тиісті гендерді тасымалдайтын қалыпты өлшемдегі ата-аналардан тууы мүмкін.
The Fédération Cynologique Internationale standard gives the Coton's weight as for males and for females. The Coton's height (including tolerance) is tall for males and for females. The Coton de Tuléar Club of America standard specifies the weight as no more than , with the average being between The standard height is , except for the rare Tall Coton, which is tall. The long limbed Tall Coton shows up in all three color varieties and can be born to a litter with normal sized parents that carry the appropriate genes.
Толық сипаттамасы
Мұрын Американың Котон де Тюлеар клубы стандартында қара түсті болуы керек. Алайда, Fédération Cynologique Internationale стандарты да қара мұрынды жақсы көреді, бірақ қоңыр түс те қабылданады. Екі стандарттың ешқайсысы да қызғылт немесе жартылай қызғылт мұрынды қабылдамайды. Стандартқа сәйкес, еріндер тартымды және мұрынмен бірдей түсті болуы тиіс, әсіресе Американың Котон де Тюлеар клубы стандартында қара. Котон де Тюлеардың тістері қайшы немесе қысқыш тісте болуы мүмкін. Көздері әдетте дөңгелек, қара және кең аралықта орналасқан. Дәстүр бойынша, көрінісі көңілді, епті, жарқын және шатты болуы керек. Әдетте, Котон де Тюлеардың құлақтары үшбұрышты және жоғары орналасқан. Құлақтың терісі көбінесе жұқа, ал мойны күшті, әдетте мойын қаттыздығы болмайды және сәл иілген. Кеудесі әдетте жақсы жетілген және (FCI Standard N° 283 / 04. 02. 2000 / GB) шынтаққа дейін жетеді. Котон де Тюлеардың аяқтары кішкентай және иілісқан, ал арқасы әдетте күшті және сәл иілген. Аяқ табандары көбінесе қара түсті болады. Денесі орташа ұзындықта және әдетте орташа көтеріңкі болады. Дәстүр бойынша, бел бұлшықетті және тым ұзын емес. Артқы аяқтары әдетте күшті және тік болады. Артқы аяқтары алдыңғы аяқтарына ұқсас. Тарихта шұбар құйрықтарды алып тастаған, бірақ қазір көптеген адамдар бұл қажетсіз және қатыгез процедураға қарсы. Құйрығы дәстүрлі түрде төмен орналасқан және қозғалғанда немесе қозғанда арқаға қарай көтеріледі, ал қалған уақытта бос жатады.
The nose is black in colour in the Coton de Tuléar Club of America standard. However, the Fédération Cynologique Internationale standard, which also favors a black nose, states that brown is tolerable as well. A pink or partly pink nose is not accepted in either standard. The standard advocates that the lips should preferably be tight and of the same colour as the nose, specifically black in the Coton de Tuléar Club of America standard. A Coton de Tuléar's teeth can be either in a scissor bite or pincer bite. Its eyes are normally round, dark in colour, and wide set. Traditionally, the expression is lively, intelligent, bright, and merry. Typically, the Coton de Tuléar's ears are triangular and set high. The leather of the ear is often thin, and the neck is strong, favoured to be without a dewlap, and slightly arched. The chest is typically well developed and reaches to (FCI Standard N° 283 / 04. 02. 2000 / GB) the elbows. A Coton de Tuléar's feet are small and arched, and its back is normally strong and slightly arched. The pads of the feet are usually black. The body is of moderate length and typically has a moderate tuck up. Traditionally, the loin is muscular and not overly long. The hind legs are normally strong and straight. The hind feet are similar to the front feet. Throughout history, the dewclaws have been removed; however, many would now oppose this arguably unnecessary and cruel procedure. The tail is traditionally low set and tapering, carried over the back when in motion or excited, but relaxed otherwise.
Тендерлік
Котон – ойнақы, мейірімді, епті тұқым. Әдетте тыныш болғанымен, қызыққанда ыңғырасып, қабақтап, әртүрлі дыбыстар шығару арқылы өте әңгімекөй болып кетеді. Котондықтың адамдарды қуанту үшін артқы аяқтарына тұрып секіру әдеті бар. Көптеген котондар жаңа адамдармен танысуды жақсы көреді және жаңа жағдайларға қызығушылық танытады. Олардың жағымпаз болуы оларды оңай оқытуға мүмкіндік береді. Котондықтың жүзуді, шабуды және ойнауды ұнатуы белгілі. Олар кез келген тұрмыс жағдайына оңай бейімделеді. Котон-де-Тюлеардың мінез-құлқының ерекшелігі – кешкі уақытта белсенді болуы.
The Coton is a playful, affectionate, intelligent breed. Although generally quiet, it can become very vocal—grunting, barking, and making other noises when having fun. Cotons are known to have a habit of jumping up and walking on their hind legs to please people. Most Cotons love meeting new people and are very curious about new situations. Cotons are easy to train as they are very eager to please. Cotons love to swim, run, and play. They adapt well to any kind of living environment. A common trait of the Coton de Tuléar behaviour is to come alive in the evening.
Қамқорлық
Котонның әдемі түгін сақтау үшін оны күнде шашпен жуып, күтім жасау керек, және аптасына шамамен бір рет мою қажет. Котон суға түсуді өте жақсы көреді; бассейні бар иелеріне котонға бассейнде қадағалаумен ойнауға рұқсат ету ұсынылады. Пудльдер сияқты, олар "түсірмейді", яғни жиһазға, кілемге сияқты жерлерге түк таратпайды. Бірақ олар шаштарын жоғалтады; олардың түгінің құрылымы түскен шаштың ішінде қалып қоюына себеп болады. Егер осы тұқымды күнде шашпен жуып, күтім жасамаса, оның түгі тез торығып, қырқу қажет болуы мүмкін. Котонға күнде серуендеу арқылы жаттығу қажет, бірақ олар мүмкіндігінше жиі ойнауды ұнатады және ұзақ саяхатқа шыдауға қабілетті. Котон басқа иттермен ойнағанды жақсы көреді және балалармен жақсы тіл табысады.
The Coton has a coat that requires brushing and combing almost daily and bathing about once per week to maintain its beauty. Cotons love swimming; owners who have pools are recommended to let their Cotons play in the pool with supervision. Like poodles, they do not "shed", meaning they don't drop hair on furniture, carpeting, etc. They do lose hair; their coat's texture causes the shed hair to be trapped in the coat. If not brushed and combed daily, this breed's fur will mat up quickly and may require shaving. Cotons need a walk every day for exercise but will appreciate a play session as often as possible and have the endurance to go on a long hike. Cotons love to play with other dogs, and they are great with kids.
Денсаулық
Ұлыбританияда 2024 жылы жүргізілген зерттеуде осы тұқымның 44 иттің үлгісінен алынған деректер бойынша өмір сүру ұзақтығы 14,2 жылды құрады, ал таза тұқымды иттер үшін бұл көрсеткіш орташа есеппен 12,7 жыл, ал будандастырылған иттер үшін – 12 жыл болды.
A 2024 UK study found a life expectancy of 14.2 years from a sample size of 44 dogs for the breed compared to an average of 12.7 for purebreeds and 12 for crossbreeds.
Тарих
Котон де Тулеар Мадагаскар аралында пайда болды және әлі күнге дейін аралдың ұлттық иті болып табылады. Тенерифе иті Мадагаскарға әкелініп, аралдағы итпен шағылыстырылып, күтпеген нәтиже берген деп саналады. Котонның ата-тегі 16-17 ғасырларда қарақшылар кемелерімен Мадагаскарға жеткізілген болуы мүмкін. Мадагаскар қарақшыларға бейімделген орын болды, тіпті олардың зираттары да қазірге дейін сақталған. Қарақшылар Мадагаскардың Сент-Мэри аралында база құрды, соның ішінде кейбіреулері малагаси әйелдеріне үйленді. Иттер кемедегі кеміргіштерді бақылау үшін, ұзақ сапарларда серік ретінде немесе басқа кемелерден олжа ретінде алынған-алынбағаны белгісіз. Тулеар қазір Толиара деп аталатын порты. Котон – бишон тектес иттердің бірі, ең жақын туысқандары – бишон теньрифе және теньрифе терьері. Соңғы жылдары Котонның тарихына қатысты көптеген әңгімелер тарады, бірақ олардың көпшілігі шындықтан алыс. Котон де Тулеар Мадагаскарда жабайы өмір сүрген емес. Ол жолбарыс немесе қолтырауын аулауға қабілетсіз, себебі оның дене бітімі, күші және мінезі мұны жоққа шығарады. Бұл ит Мадагаскардағы мерина тайпасының (билеуші тайпа) серігі болған. Оның аң аулауға құштарлығы жоқ, ол аң аулайтын ит емес. Мақта тәрізді түк жабыны бір геннің мутациясынан пайда болған болуы мүмкін. Бұл кішкентай, достық ит Мадагаскар патшалығының назарын аударды, сондықтан оларды ұстауға тек патшалық отбасының ғана құқығы болды. 1973 жылы доктор Роберт Джей Расселл Мадагаскарда осы тұқымды кездестіріп, алғашқыларын Америкаға әкелгенде, оны «Мадагаскардың патшалық иті» деп атады, және бұл ат қалыптасты. Олар француз отаршылдарымен Францияға да әкелінді, бірақ 1970 жылдарға дейін Еуропаға ресми түрде әкелінбеді. 1974 жылы Мадагаскар Котонның суреті бар марка шығарды, осылайша оның елдің «патшалық иті» мәртебесін бекітті. Котон де Тулеар тұқымы алғаш рет 1970 жылы Societe Centrale Canine (Францияның ұлттық кеннел клубы) тарапынан ресми түрде танылды және 1972 жылы тұқым стандартын жариялаған Fédération Cynologique Internationale қабылдады. Америка Құрама Штаттарындағы Америка Кеннел Клубының ата-ана клубы – Coton de Tuléar Club.
The Coton de Tuléar developed on the island of Madagascar and is still the island's national dog. It is believed that the Tenerife dog was brought to Madagascar and mated with a dog on the island, creating an unexpected result. The Coton's ancestors were possibly brought to Madagascar in the 16th and 17th centuries aboard pirate ships. Madagascar was a haven for pirates, and pirate graveyards can still be seen there. Pirates established a base on St. Mary's Island, Madagascar and some of them took Malagasy wives. Whether the dogs were brought along to control rats on the ships, as companions for long voyages, or were confiscated from other ships as booty, no one knows. Tuléar is a port now also known as Toliara. The Coton is of the Bichon dog type, linked most closely to the Bichon Tenerife and the Tenerife Terrier. There have been many stories circulating about the history of the Coton in recent years, most of them untrue. The Coton de Tuléar was never feral on Madagascar. It did not hunt wild boar or crocodiles, as its size, strength, and demeanor can disprove easily. It was a companion dog of the Merina (the ruling tribe) in Madagascar. It has a very little prey drive and is not a hunting dog. The cottony coat may be the result of a single gene mutation. This small, friendly dog caught the fancy of the Malagasy royalty, and they became the only people allowed to keep Cotons. When Dr. Robert Jay Russell encountered the breed in Madagascar in 1973 and brought the first ones to America, he coined the phrase the Royal Dog of Madagascar, and the name stuck. They were also imported occasionally into France by returning French colonists but were not officially imported to Europe until the 1970s. In 1974, Madagascar released a stamp with the image of the Coton, affirming their status as the nation's "royal dog". The Coton de Tuléar was first formally recognised as a breed by the Societe Centrale Canine (the French national kennel club) in 1970 and was accepted by the Fédération Cynologique Internationale, which published the breed standard in 1972. The American Kennel Club Parent Club for the breed in the United States of America Coton de Tuléar Club.