Кіріспе

Компьютерлерді және цифрлық технологияны қолдану дағдысы сауда желісі. Компьютерлік сауаттылық – компьютерлерді және оған байланысты технологияны тиімді пайдалану білімі және қабілеті. Дағды деңгейлері бастапқы қолданудан компьютерлік бағдарламалауға және күрделі мәселелерді шешуге дейін жетеді. Компьютерлік сауаттылық – компьютерлік бағдарламалар мен қолданбаларды пайдаланудағы адамның сезімдік деңгейі де. Маңызды компоненттердің бірі – компьютерлердің қалай жұмыс істейтінін және олардың принциптерін түсіну. Компьютерлік сауаттылық компьютерлік бағдарламалаудан ерекшеленеді, ол компьютерлік бағдарламаларды пайдаланудағы таныс болу мен дағдыға емес, олардың жобалау және кодтау процесіне баса назар аударады. АҚШ және Ұлыбритания сияқты көптеген елдер ұлттық компьютерлік сауаттылық деңгейін арттыруға бағытталған бастамаларды жүзеге асырды.

Өмірбаян

Компьютерлік сауаттылық цифрлық сауаттылықтан ерекшеленеді, ол – цифрлық платформаларда ақпаратты іздеу немесе байланыс құру қабілеті. Ал компьютерлік сауаттылық компьютерлерді пайдалану және олардың жұмыс ілу принципін түсіну деңгейін бағалауға мүмкіндік береді. Адамның компьютерлік сауаттылығы көбінесе сауалнамалар арқылы анықталады, олар мәтін жазу және өңдеу, компьютердегі қарапайым ақауларды жою, сондай-ақ ақпаратты ұйымдастыру және талдау дағдыларын тексереді. Компьютерлік сауаттылықты арттыру үшін компьютер қолданушылары өзін жетілдіргісі келетін дағдыларды анықтап, оларды мақсатты түрде және дұрыс пайдалануды үйренуі керек. Компьютерлік сауаттылық туралы білімді кеңейту арқылы қолданушылар пайдалы компьютерлік мүмкіндіктерді жаңарта алады. Сынып бөлмелерінде компьютерлерді қолдану және осы арқылы компьютерлік сауаттылықты дамыту туралы аргументтер көбінесе кәсіби немесе практикалық сипатта болады. Қазіргі заманғы жұмыс орындарында компьютерлердің маңызы зор.

Тарих

"Компьютерлік сауаттылық" термині көбінесе Дартмут колледжінің физигі Артур Люерманға жатады, ол 1964 жылы BASIC бағдарламалау тілін енгізген Кемени мен Курцтың әріптесі болды. Люерман компьютерлерді оқыту ісінде талмайтын жақтас болды. 1972 жылғы сәуір айында өткен Америкалық ақпаратты өңдеу қоғамдары федерациясының (AFIPS) конференциясында Люерман "Компьютер оқушыны үйретсін бе, әлде керісінше ме?" деген тақырыпта баяндама жасады. Бұл мақаланы онлайн режимінде табуға болады. Онда ол былай деп жазады:

Егер компьютер соншалықты қуатты ресурс болса, оны оқу процесін модельдеу үшін бағдарламалауға болады, онда студенттерімізге осы қуатты интеллектуалды құралды меңгеруді үйретпеуіміз керек пе? Студенттің компьютерлік оқытудың нысаны болуы жеткілікті ме – жаңа технологияның соңғы пайдаланушысы? Әлде оның біліміне (1) үлкен деректер базасынан әлеуметтік ғылымдар саласындағы ақпаратты алу, немесе (2) экологиялық жүйені модельдеу, немесе (3) алгоритмдерді қолданып мәселелерді шешу, немесе (4) зертханалық деректерді жинап, талдау, немесе (5) мәтіндік ақпаратты өңдеу және талдау үшін бейнелеу, немесе (6) музыкалық ақпаратты талдау үшін бейнелеу, немесе (7) графикалық ақпаратты жасау және өңдеу үшін компьютерді пайдалануды үйрену кіруі керек пе? Білім беруде компьютерлерді қолдану студенттерді оның нысандарына ғана емес, компьютерлік техниканың шеберлеріне айналдырады. 1978 жылы Эндрю Молнар АҚШ-тағы Ұлттық ғылым қорының Есептеу қызметтері басқармасының директоры болды. Ұйым құрылғаннан кейін көп ұзамай компьютерлік сауаттылық тақырыбы бірнеше ғылыми мақалаларда талқыланды. 1985 жылы "Жоғарғы білім" журналы компьютерлік сауаттылыққа сөз өңдеу, электрондық кестелерді меңгеру, компьютерде ақпаратты іздеу және оны бөлісу кіретінін мәлімдеді.

Франция

Plan Calcul – 1960 жылдары француз үкіметі ұлттық немесе еуропалық компьютер индустриясын дамыту мақсатымен, бағдарламалау және компьютерлік ғылым саласындағы білім беруді кеңейтумен бірге жүргізген үкіметтік бағдарлама. "Баршаға есептеу" жоспары – 1985 жылы француз үкіметінің елдегі барлық оқушыларға компьютерлерді таныстыру бойынша бастамасы.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында бірқатар белгілі бейне ойын әзірлеушілер пайда болды. 1982 жылы шыққан ZX Spectrum компьютерлерді, бағдарламалау және ойынды Ұлыбритания мен Еуропада кеңінен танымал етуге көмектесті. BBC Micro компьютерін пайдалана отырып, BBC Компьютерлік сауаттылық жобасы 1980 жылдан 1989 жылға дейін жүргізілді. Бұл жоба 1990 жылдардағы жаппай компьютерлердің дамуына дейін мектептерде және үйде бағдарламалауды үйренген бір буынды тәрбиеледі. "Төрт қабырғадағы компьютерлік инновация" 1990 жылдары бизнес пен жеке тұлғаларға бағытталған алғашқы веб-хостинг компанияларының құрылуына әкелді. BBC Computer Literacy Project 2012 жобасы студенттердің нарықтық ақпараттық технология және компьютерлік ғылым дағдыларын дамытуға бағытталған. Компьютерлік бағдарламалау дағдылары 2014 жылы Ұлттық оқу бағдарламасына енгізілді. 2017 жылы шамамен 11,5 миллион Ұлыбритания азаматының компьютерлік сауаттылығының болмауы хабарланды. Оған жауап ретінде Ұлыбритания үкіметі 2017 жылы "цифрлік дағдылар стратегиясын" жариялады. 2012 жылы алғаш рет ұсынылған Raspberry Pi – Ұлыбритания мектептерінде компьютерлік ғылымның негіздерін оқытуды қолдау мақсатында жасалған төмен құнға ие, бір тақталы компьютерлер сериясы. Кейіннен олар күткеннен гөрі әлдеқайда танымал болды және көптеген салаларда қолданылды. Raspberry Pi Foundation Ұлыбритания мектептерінде және дамып келе жатқан елдерде компьютерлік ғылымды оқытуды қолдайды.

Америка Құрама Штаттары

1978 жылы Ұлттық ғылым қоры жастарды компьютерлік бағдарламалауға үйрету туралы шақыру жасады. Оқушыларды компьютермен таныстыру мақсатында АҚШ үкіметі, жекелеген қорлар және университеттер бірігіп, орта мектеп оқушылары үшін жазғы бағдарламаларды қаржыландырып, кадрлық құрамды дайындады. Планшеттік компьютерлер кішкентай өлшемдері мен сенсорлық экранының арқасында басымдыққа ие. Планшеттік компьютердің сенсорлық интерфейсі жас балалардың жетілмеген моторлық дағдыларына оңай қолжетімді. Кішкентай балаларды тәрбиелеуші педагогтар оқушыларға планшеттік компьютердегі түрлі іс-әрекеттерді орындауға көмектесу үшін оқушыға бағытталған оқыту әдісін қолданады. Бұл көбінесе интернетке кіру және қосымшаларды пайдалануды қамтиды, бұл жас оқушыны компьютерлік біліктіліктің негізгі деңгейімен таныстырады. Per Scholas сияқты коммерциялық емес ұйымдар Нью-Йорк штатының Оңтүстік Бронкс, Флорида штатының Майами және Огайо штатының Колумбус қалаларындағы нашар қамтылған аймақтардағы балалар мен олардың отбасыларына тегін немесе қолжетімді бағада компьютерлер ұсынып, теңсіздікті азайтуға тырысады.

Дүниежүзілік компьютерлік сауаттылық деңгейі

2020 жылы Дүниежүзілік экономикалық форум анықтағандай, компьютерлік сауаттылық бойынша әлемдік орташа көрсеткіштер ОЭСР елдерінің күтілгендей компьютерлік сауаттылық деңгейінде еместігін көрсетті. Халықтың шамамен төрттен бірі компьютерді пайдалануды білмейді. Кем дегенде 45% нашар деңгейде сауатты деп бағаланды, ал тек 30% орташа немесе жоғары компьютерлік сауаттылық деңгейіне ие болды.