Кіріспе

Үлкен Аркананың Таро картасы

Сиқыршы (I), сондай-ақ Маг немесе Жонглер деп те аталады, көптеген дәстүрлі Таро колодаларындағы бірінші козыр немесе Үлкен Аркана картасы болып табылады. Ол ойын ойнау және болжау үшін қолданылады; ағылшын тілді елдерде болжау мағынасы көбірек танымал. Карта ойындары контекстінде, оған тең келетін Пагат – ең төменгі козыр, сондай-ақ ату немесе құрмет картасы. Оккульттік контексте козырлар Үлкен Аркана ретінде қайта қарастырылып, күрделі эзотерикалық мағынаға ие болады. Осы контексте Сиқыршы – Үлкен Аркананың бірінші нөмірленген және екінші жалпы картасы болып есептеледі, ол нөмірленбеген немесе 0 деп белгіленген Ақымақтан кейін келеді. Оккульттік зерттеу нысаны ретінде Сиқыршы – күштің, потенциалдың және физикалық және рухани әлемдердің бірігуінің символы ретінде түсіндіріледі.

Иконография

Француз тілінде Le Bateleur, "көшпенді әртіс" немесе "алақанмен жұмыс істейтін шебер" – сахналық әдемілік өнердің шебері. Италиялық дәстүрде оны Il Bagatto немесе Il Bagatello деп атайды. Магқа ұқсас келетін Мантенья Тарокки суреті Artixano, Шебер деп белгіленген; ол сериядағы екінші төмен дәрежелі, тек қана кедейден жоғары тұрады. 18 ғасырғы ағаш өрнектері ертедегі бейнелерді көрсетеді және оларды 15 ғасырда Висконти және Сфорца отбасылары үшін қолмен боялған тароның еркін көркемдік бейнелерімен салыстыруға болады. Бонифасио Бембоға жатқызылатын боялған карталарда сиқыршы тостағандар мен доптармен ойнап жатқандай көрінеді. Эзотерикалық колодаларда, Освальд Вирттен бастап оккультистер Le Bateleur-ді көшпенді әртістен магқа айналдырды. Марсель суретіндегі сиқыршының қалпағының қисықтары эзотерикалық колоданың математикалық шексіздік белгісіне ұқсас. Сол сияқты, басқа да символдар қосылды. Ең бастысы – сиқыршы сыртта уақытша үстел құрып, Кіші Аркананың белгілерін көрсететін заттарды қояды: тостағандар, монеталар, қылыштар (пышақтар ретінде). Төртіншісі – оның қолында ұстаған таяқ. Кейіннен бұл таяқ нағыз сиқыршының таяғын бейнелеу үшін пайдаланылды.

Таро ойынында

Тароның көпшілігінде Багато ең төменгі дәрежелі козыр картасы болып табылады, бірақ көп ұпайға ие. Сондықтан көптеген ойыншылар осы картасы ойналғанда ұтысқа ие болуға тырысады. Италиядан тыс жерлерде ойналатын көптеген ойындарда, осы картамен соңғы ұтысты алу бонус ұпайларын береді. Тарочкиниде Бегато әлі де ең төменгі козыр картасы болып табылады, бірақ оның қосымша мүмкіндігі бар. Ұпай санау кезінде ол және Ақымақ «санаушылар» (контатори) деп аталатын шектеулі жокерлер ретінде қолданылуы мүмкін. Олар комбинациялардағы жетіспейтін бөліктерді толтыру үшін жеке немесе бірге пайдаланылуы мүмкін, бірақ тізбектелген комбинациялардағы екі қатарынан кеткен бөліктерді толтыруға немесе ең жоғары козырды немесе патшаларды алмастыруға болмайды. Екі картаны да кез келген тізбекте қолдануға болады, бірақ Ақымақты ұстап алуға болмайды, ал Сиқыршыны ұстап алуға болады, сондықтан Сиқыршыны ұстап тұрған ойыншы оны тек қана сақтықпен пайдалануға тырысады. Сицилия тароккисінде Багато екінші ең төменгі козыр картасы болып табылады және маңызды емес, нөмірі жоқ Мизерия козыр картасынан жоғары тұрады.

Жүргізуші: Уэйт

Сиқыршы бір қолымен көкке, екіншісімен жерге қарай бағытталған, бұл кеңінен "көктегідей, жерде де солай" – рухани және материалдық әлемдердің байланысын көрсетеді. Оның алдындағы үстелде Кіші Аркандардың төрт символы – таяқ, бесбұрыш, қылыш және тостаған орналасқан. Сиқыршының алдында Шарон гүлінің және май гүлдерінің бағы бар. Waite оларды flos campi және lilium convallium деп атаған, бұл Киелі кітаптағы Сүлейменнің әніне сілтеме жасаған сияқты.

Марсель

Rider-Waite Таро палубасы оккульттік контекстте ең көп қолданылса да, Марсель Таросы сияқты, көбінесе ойын ойнау үшін пайдаланылатын басқа палубалар да символдық тұрғыдан қарастырылады. Алехандро Ходоровскийдің Сиқыршыны Le Bateleur ретінде түсіндіруі Марсель картасының жеке ерекшеліктеріне, мысалы, саусақтарына, үстелге және өсімдіктердің бейнесіне назар аударады, сондай-ақ Rider-Waite және Марсель палубалары арасындағы ортақ элементтерге тоқталады. Марсель палубасындағы Сиқыршы сол қолында алты саусақпен бейнеленген. Марсель палубасында Сиқыршы таяғын сол қолында ұстайды, ал Rider-Waite палубасында – оң қолында. Ходоровский мұны шындықты манипуляциялау және қайта құру символы ретінде интерпретациялайды. Сонымен қатар, оның артындағы үстелдің төрт емес, үш аяғы бар; төртінші аяқ картадан тыс жерде деп түсіндіріледі, бұл метафикциялық тұжырымдама: «Сиқыршы өзінің жағдайын нақты бейнелеу үшін мүмкіндіктер сатысынан шығып, іс-қимыл мен таңдаудың нақтылығына енгенде ғана оны іске асыра алады». Гүлдердің орнына Марсель палубасындағы Сиқыршының аяқтары арасында кішкентай өсімдік бейнеленген. Өсімдік ион тәрізді көрінеді және жеке ананың немесе Абстракті Табиғат Ананың символы ретінде интерпретацияланады. Таро сарапшылары Сиқыршыны одан тікелей алдын ала тұратын Ақымақпен байланыстырады; Рейчел Поллак бұл картаны «алдамшы сиқыршының бейнесі» деп сипаттайды. Rider-Waite палубасындағы картаның визуалды символизмінің маңызды аспектісі – Сиқыршының қолы, бірі аспанға, екіншісі жерге бағытталған. Поллак және басқа авторлар мұны «жоғарыда – төменде» деген герметикалық принциптің көрінісі ретінде түсіндіреді, онда макрокосмос (тірі организм ретінде түсінілетін ғаламның толық бөлігі) және микрокосмос (ғалам ретінде түсінілетін адам) бір-бірімен тығыз байланысты. Поллак үшін Сиқыршы – макрокосмостық энергияны микрокосмосқа бағыттайтын метафизикалық найзағай. 1910 жылы А.Е. Уэйттің «Тароның бейнелі кілті» атты кітабында айтылғандай, Сиқыршы картасы адамның бойындағы құдайлық ниетпен байланысты. Уэйт Сиқыршыны гностикалық тұрғысынан қарастырады, картаның сегіз санымен (шешімсіздік символымен визуалды байланысы бар) және гностикалық Огдоад тұжырымымен, жасырын сегізінші аспан әлеміне рухани қайта туумен байланыстырады. Сиқыршының басының үстіндегі шексіздік символы сондай-ақ Киелі Рухтың, яғни Үштіктің пайғамбарлық және теофаниялық аспектісінің символы ретінде интерпретацияланады. Басқа Таро карталары сияқты, Сиқыршының символизмі картаның тік немесе кері орналасуына байланысты әртүрлі түсіндіріледі. Тік Сиқыршы потенциалды және өз қабілеттерін пайдалануды білдірсе, кері Сиқыршының потенциалы мен қабілеттері назарсыз және іске аспаған болады. Кері Сиқыршының ерекше маңызды интерпретациясы архаикалық қоғамдарда шаманизм ретінде танылған тәжірибелер мен технологиялық қоғамдарда шизофрения ретінде танылған тәжірибелер арасындағы байланысқа қатысты; кері Сиқыршы осы тәжірибелер мен қабілеттердің танылмауы мен басылу дәрежесін бейнелейді деп саналады, ал мақсат – картаны «тік» етіп бұру, яғни осы тәжірибелерді оң жаққа бағыттап, оларды жақсарту.

Өнер саласында

Сюрреалист (Le surréaliste) – Виктор Браунердің 1947 жылғы суреті. "Жонглер" Браунерге өз автопортреті үшін маңызды үлгі болды: сюрреалисттің үлкен шляпасы, ортағасырлық киімі және оның қолдарының орны – бұл бейнеден алынған, ол, Браунердің суреті сияқты, пышақ, кесе және монеталар қойылған үстелдің артында тұр.

Медиада

JoJo's Bizarre Adventure-да Мұхаммед Авдол кейіпкері Сиқыршының атымен аталған пирокинетикалық стендті қолданады, Сиқыршының қызылы. Persona ойындарында Сиқыршы төрт кейіпкермен бейнеленеді: Макото Юкидің сыныптастары Кенджи Томочика мен Джунпей Иори Persona 3-де, Ю Нарукамидің сыныптасы Йосуке Ханамура Persona 4-де және Рен Амамияның мысық серігі Моргана Persona 5-де. Төртіншісі, қарым-қатынасын арттыру арқылы, ойыншыға лабиринттерді шарлағанда көбірек заттар жасауға, сондай-ақ жақын шайқас арқылы жаулардан заттар ұрлауға мүмкіндік береді. The House of the Dead ойынындағы негізгі серияның әр боссы Үлкен Аркана Таро карталарымен аталған (Ібіліс картасынан басқа). Бірінші бөлімнің соңғы боссы Сиқыршы картасымен аталған, ол екінші бөлімде, төртінші бөлімнің «Арнайы» нұсқасында және оның жаңадан жасалған нұсқасында қайта пайда болды. Ол ойынның ең қиын бостарының бірі болғандықтан, есімдерімізде қалды. Balatro ойынында Үлкен Аркана карталарын қолдану арқылы ойынды күшейтуге болады. Сиқыршы ойыншының карталарының бірін сәтті картаға айналдыру үшін пайдаланылуы мүмкін.