Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарих бойында технологиялық өзгерістердің қарқынының артуы
Perceived increase in the rate of technological change throughout history
Болашақ зерттеулері мен технология тарихында үдемелі өзгеріс – бұл соңғы тарихта технологиялық өзгерістердің қарқынының экспоненциалды сипаты, ол болашақта одан да жылдам және терең өзгерістерге нұсқауы мүмкін, сондай-ақ осыған сәйкес әлеуметтік және мәдени өзгерістермен қатар жүруі немесе жүрмеуі де мүмкін.
In futures studies and the history of technology, accelerating change is the observed exponential nature of the rate of technological change in recent history, which may suggest faster and more profound change in the future and may or may not be accompanied by equally profound social and cultural change.
Моравектің ақыл-ойындағы балалар
1974 жылдан 1979 жылға дейін жарияланған мақалалар сериясында, содан кейін 1988 жылы жарық көрген "Mind Children" кітабында компьютер ғалымы және болашақты зерттеуші Ханс Моравек Мур заңын қолданып, жасанды өмірдің болашағы туралы болжамдар жасайды. Мур заңы интегралды жартылай өткізгіш тізбектерінің күрделілігінің экспоненциалды өсуін сипаттайды. Моравек осы заңды интегралды тізбектерге дейінгі және одан кейінгі технологияларға да қатысты қолданады. Моравек 2030-2040 жылдар шамасында роботтардың жасанды түрлердің жаңа буынына айналатын уақыт кестесі мен сценарийін ұсынады. 1998 жылы жарық көрген "Робот: қарапайым машинадан жоғары санаға" атты еңбегінде Моравек роботтардың дамып келе жатқан интеллектынің салдарына тоқталады, Мур заңын интегралды тізбектерге дейінгі технологияларға жалпылайды, сондай-ақ эволюция тарихындағы жануарлар миының есептеу қуатының экспоненциалды өсуін зерттейді. Осы тенденцияларды сараптап, ол Виндж болжаған интеллект жарылысына ұқсас, тез өсіп келе жатқан жоғары интеллекттің – "ойдың жалынының" пайда болатынын болжайды.
In a series of published articles from 1974 to 1979, and then in his 1988 book Mind Children, computer scientist and futurist Hans Moravec generalizes Moore's law to make predictions about the future of artificial life. Moore's law describes an exponential growth pattern in the complexity of integrated semiconductor circuits. Moravec extends this to include technologies from long before the integrated circuit to future forms of technology. Moravec outlines a timeline and a scenario in which robots will evolve into a new series of artificial species, starting around 2030–2040. In Robot: Mere Machine to Transcendent Mind, published in 1998, Moravec further considers the implications of evolving robot intelligence, generalizing Moore's law to technologies predating the integrated circuit, and also plotting the exponentially increasing computational power of the brains of animals in evolutionary history. Extrapolating these trends, he speculates about a coming "mind fire" of rapidly expanding superintelligence similar to the explosion of intelligence predicted by Vinge.
Джеймс Бёрктің байланыстары
"Қосылымдар" (1978) телесериалында, сондай-ақ "Қосылымдар²" (1994) және "Қосылымдар³" (1997) жалғауларында Джеймс Бёрк тарихи прогрестің дәстүрлі, тура сызықты және мақсатты көзқарасын жоққа шығаратын "Өзгеріске қатысты баламалы көзқарас" (сериалдың субтитрі) тақырыбын зерттейді. Бёрк, қазіргі заманның кез келген бір элементінің дамуын жеке қарастыру мүмкін емес деп санайды. Керісінше, қазіргі заманғы әлемнің толық бейнесі – өзара байланысты оқиғалардың желісінің нәтижесі, олардың әрқайсысы өз мақсаттарымен (мысалы, пайда, құмарлық, діни сенім) әрекет ететін жеке адам немесе топтан тұрады, олардың немесе олардың замандастарының іс-қимылдарының болашақтағы заманауи нәтижеге әкелетіні туралы түсінігі жоқ. Осы оқшауланған оқиғалардың өзара әсері тарих пен жаңаруды қозғаушы күш болып табылады, сонымен қатар бұл серияның және оның жалғауларының негізгі тақырыбы болып табылады. Бёрк бастапқы тезисіне байланысты үш қорытындыны да қарастырады. Біріншісі, егер тарих тек қазіргі уақытта белгілі нәрселерге сүйене отырып әрекет ететін адамдармен басқарылатын болса, ал олардың іс-қимылдарының соңы немен аяқталады деген ой болмаса, онда технологиялық прогрестің болашақ бағытын болжау – тек болжам ғана. Сондықтан, егер біз Бёрктің өткен оқиғалар арасындағы байланыстарды табудағы шеберлігіне таң қалсақ, онда бүгінгі оқиғалардың соңы немен аяқталады дегенге де таңғаламыз, әсіресе сол кезде білмейтін оқиғаларға. Екінші және үшінші қорытындылар көбінесе кіріспе және қорытынды бөлімдерде зерттеледі және олар өзара байланысты тарихтың кері жағын көрсетеді. Егер тарих өткен оқиғалар мен жаңарулардың синергиялық өзара әрекеттесуі арқылы дамыса, онда тарихтың дамуымен бірге осы оқиғалар мен жаңарулардың саны артады. Мүмкін болатын байланыстардың көбеюі жаңару процесін ғана емес, оның қарқынын да арттырады. Бёрк, жаңарудың жылдамдығы немесе, ең бастысы, өзінің өзгеруі орташа адам үшін тым көп болғанда не болатынын және бұл жеке билік, бостандық және жеке өмір үшін нені білдіреді деген сұрақ қояды.
In his TV series Connections (1978)—and sequels Connections² (1994) and Connections³ (1997)—James Burke explores an "Alternative View of Change" (the subtitle of the series) that rejects the conventional linear and teleological view of historical progress. Burke contends that one cannot consider the development of any particular piece of the modern world in isolation. Rather, the entire gestalt of the modern world is the result of a web of interconnected events, each one consisting of a person or group acting for reasons of their own motivations (e. g., profit, curiosity, religious) with no concept of the final, modern result to which the actions of either them or their contemporaries would lead. The interplay of the results of these isolated events is what drives history and innovation, and is also the main focus of the series and its sequels. Burke also explores three corollaries to his initial thesis. The first is that, if history is driven by individuals who act only on what they know at the time, and not because of any idea as to where their actions will eventually lead, then predicting the future course of technological progress is merely conjecture. Therefore, if we are astonished by the connections Burke is able to weave among past events, then we will be equally surprised to what the events of today eventually will lead, especially events we were not even aware of at the time. The second and third corollaries are explored most in the introductory and concluding episodes, and they represent the downside of an interconnected history. If history progresses because of the synergistic interaction of past events and innovations, then as history does progress, the number of these events and innovations increases. This increase in possible connections causes the process of innovation to not only continue, but to accelerate. Burke poses the question of what happens when this rate of innovation, or more importantly change itself, becomes too much for the average person to handle, and what this means for individual power, liberty, and privacy.
Джеральд Хокинстің ой-өрісі
Өзінің "Космосқа ақыл-ой қадамдары" (Харперколлинс, 1983 жылдың тамызы) атты кітабында Джеральд С. Хокинс ақыл-ой қадамдары туралы түсінігін, парадигмаларға немесе әлемге көзқарасқа күрт және қайтаруға болмайтын өзгерістерді түсіндірді. Ол адамзат тарихындағы бес ерекше ақыл-ой қадамын және осы "жаңа әлемге көзқарас"пен бірге келген технологияны анықтады: бейнелеу өнері, жазу, математика, баспа, телескоп, ракета, радио, теледидар, компьютер. "Әрқайсысы ұжымдық сананы шындыққа жақындатады, адам мен космос арасындағы байланысты түсінуде бір қадам алға жылжиды." Ол былай деп атап өтті: "Ақыл-ой қадамдары арасындағы уақыт қысқарып келеді. Осы үдеуді байқамау мүмкін емес." Хокинстің эмпирикалық 'ақыл-ой қадамы' теңдеуі мұны сандық тұрғыда бекітіп, болашақ ақыл-ой қадамдарының мерзімін көрсетті. Келесі ақыл-ой қадамының мерзімі (5; тізім 0-ден басталады) 2021 жыл, ал 2045 және 2051 жылдары екі кезеңнен соң, тізімнің лимитіне дейін 2053 жылға дейін жақын ақыл-ой қадамдары болады деп болжады. Оның болжамдары технологиялық шеңберден де асып түсті:
In his book Mindsteps to the Cosmos (HarperCollins, August 1983), Gerald S. Hawkins elucidated his notion of mindsteps, dramatic and irreversible changes to paradigms or world views. He identified five distinct mindsteps in human history, and the technology that accompanied these "new world views": the invention of imagery, writing, mathematics, printing, the telescope, rocket, radio, TV, computer "Each one takes the collective mind closer to reality, one stage further along in its understanding of the relation of humans to the cosmos." He noted: "The waiting period between the mindsteps is getting shorter. One can't help noticing the acceleration." Hawkins' empirical 'mindstep equation' quantified this, and gave dates for (to him) future mindsteps. The date of the next mindstep (5; the series begins at 0) he cited as 2021, with two further, successively closer mindsteps in 2045 and 2051, until the limit of the series in 2053. His speculations ventured beyond the technological:
Вингтің экспоненциалды түрде жылдамдаған өзгеруі
Математик Вернор Виндж технологиялық өзгерістердің экспоненциалды түрде үдеуі туралы идеяларын "Реалдық уақытта қалып қойғандар" (1986) ғылыми-фантастикалық романында танымал етті. Роман, жылдам үдейтін прогресс әлемінде, адам санасымен түсінілмейтін шелге жеткенше, уақыт аралығы қысқара түскен, одан да күрделі технологиялардың пайда болуын көрсетеді. Оның кейіннен Хьюго сыйлығын жеңіп алған "Теңіздің астындағы от" (1992) романы, экспоненциалды түрде үдейтін даму кезеңдерінен өтіп, қарапайым адамдардың түсініксіз санаған трансцендентті, шексіз күшпен аяқталатын суперақылдың эволюциясын көркем суреттеп беруден басталады. Оның бұрын айтылған, 1993 жылғы технологиялық сингулярлық туралы мақаласы негізгі идеяларды айқын түсіндіреді.
The mathematician Vernor Vinge popularized his ideas about exponentially accelerating technological change in the science fiction novel Marooned in Realtime (1986), set in a world of rapidly accelerating progress leading to the emergence of more and more sophisticated technologies separated by shorter and shorter time intervals, until a point beyond human comprehension is reached. His subsequent Hugo award winning novel A Fire Upon the Deep (1992) starts with an imaginative description of the evolution of a superintelligence passing through exponentially accelerating developmental stages ending in a transcendent, almost omnipotent power unfathomable by mere humans. His already mentioned influential 1993 paper on the technological singularity compactly summarizes the basic ideas.
Курцвейлдің қайтаруды жеделдету заңы
1999 жылы жарық көрген "Рухани машиналар дәуірі" атты кітабында Рэй Курцвейл "Кетер өсімнің заңы" деген тұжырымды ұсынды. Оған сәйкес, эволюциялық жүйелердің алуан түрлеріндегі өзгерістердің қарқыны (технологиялардың дамуын қоса алғанда) экспоненциалды түрде артуға бейім. Курцвейл бұл мәселеге 2001 жылы жазылған "Кетер өсімнің заңы" атты мақаласында толығырақ тоқталды. Онда Курцвейл, Моравек еңбектерінен бастау алып, Мур заңының технологиялық прогрестің әртүрлі формаларының экспоненциалды өсуін сипаттау үшін қолданылуын кеңейтті. Курцвейлдің сөзіне қарағанда, технология белгілі бір шектеуге жеткен сайын, осы шектен өтуге мүмкіндік беретін жаңа технология ойлап табылады. Ол өзінің тұжырымын растау үшін көптеген тарихи мысалдар келтіреді. Ол мұндай парадигмалық өзгерістер жиі болатынын және болашақта да жалғаса беретінін болжап, оның нәтижесінде "технологиялық өзгерістер соншалықты жылдам және терең болады, ол адамзат тарихының құрылымын өзгертеді". Курцвейл Кетер өсімнің заңының негізінде технологиялық сингулярлық 21 ғасырдың соңына дейін, шамамен 2045 жылға дейін орын алады деп санайды. Мақала былай басталады:
In his 1999 book The Age of Spiritual Machines, Ray Kurzweil proposed "The Law of Accelerating Returns", according to which the rate of change in a wide variety of evolutionary systems (including but not limited to the growth of technologies) tends to increase exponentially. He gave further focus to this issue in a 2001 essay entitled "The Law of Accelerating Returns". In it, Kurzweil, after Moravec, argued for extending Moore's Law to describe exponential growth of diverse forms of technological progress. Whenever a technology approaches some kind of a barrier, according to Kurzweil, a new technology will be invented to allow us to cross that barrier. He cites numerous past examples of this to substantiate his assertions. He predicts that such paradigm shifts have and will continue to become increasingly common, leading to "technological change so rapid and profound it represents a rupture in the fabric of human history". He believes the Law of Accelerating Returns implies that a technological singularity will occur before the end of the 21st century, around 2045. The essay begins:
Кетер өсімнің заңы көп жағынан Мур заңына қатысты халықтың көзқарасын өзгертті. Көптеген адамдар (бірақ бұл қате түсінік) Мур заңының барлық технология түрлеріне қатысты болжамдар жасайтынына сенеді, ал шындығында ол тек жартылай өткізгіш тізбектерге ғана қатысты. Көптеген болашақ зерттеушілер әлі де "Мур заңы" терминін Моравек, Курцвейл және басқалардың идеяларын сипаттау үшін қолданады. Курцвейлдің пікірінше, эволюцияның бастапқы кезеңдерінен бері күрделі тіршілік формалары экспоненциалды түрде жылдам дамып келеді, жаңа тіршілік формаларының пайда болуы арасындағы уақыт интервалы қысқарып келеді. Мысалы, адамдар, жаңа қасиеттерді (тиімділік үшін қасақана жобалау арқылы) жасауға қабілетті, тиімділік үшін таңдаудың соқыр эволюциялық механизмдерін алмастырады. Сонымен қатар, адамдар арасындағы техникалық прогрестің қарқыны да экспоненциалды түрде өсті: біз нәрселерді жасаудың тиімді жолдарын тапқан сайын, білім алудың тиімді жолдарын да табамыз, мысалы, тіл, сандар, жазба тілі, философия, ғылыми әдіс, бақылау құралдары, есептеу құрылғылары, механикалық калькуляторлар, компьютерлер. Ақпаратты түсіну қабілетіміздегі осы маңызды жетістіктердің әрқайсысы алдыңғы жетістікке жақын уақытта орын алады. Соңғы 60 жылда индустриалды дамыған елдердегі өмір 20 ғасырдың бірінші жартысындағы естеліктерден басқа ештеңеге ұқсамайды. Бұл үрдіс 21 ғасырда көзге көрінбейтін технологиялық прогреске әкеліп соқтырады, нәтижесінде сингулярлық пайда болады. Курцвейл өзінің көзқарастарын "Рухани машиналар дәуірі" және "Сингулярлық жақын" атты кітаптарында кеңінен жазады.
The Law of Accelerating Returns has in many ways altered public perception of Moore's law. It is a common (but mistaken) belief that Moore's law makes predictions regarding all forms of technology, when really it only concerns semiconductor circuits. Many futurists still use the term "Moore's law" to describe ideas like those put forth by Moravec, Kurzweil and others. According to Kurzweil, since the beginning of evolution, more complex life forms have been evolving exponentially faster, with shorter and shorter intervals between the emergence of radically new life forms, such as human beings, who have the capacity to engineer (i. e. intentionally design with efficiency) a new trait which replaces relatively blind evolutionary mechanisms of selection for efficiency. By extension, the rate of technical progress amongst humans has also been exponentially increasing: as we discover more effective ways to do things, we also discover more effective ways to learn, e. g. language, numbers, written language, philosophy, scientific method, instruments of observation, tallying devices, mechanical calculators, computers; each of these major advances in our ability to account for information occurs increasingly close to the previous. Already within the past sixty years, life in the industrialized world has changed almost beyond recognition except for living memories from the first half of the 20th century. This pattern will culminate in unimaginable technological progress in the 21st century, leading to a singularity. Kurzweil elaborates on his views in his books The Age of Spiritual Machines and The Singularity Is Near.
Жылдамдалатын өзгерістердің шектері
Табиғи ғылымдарда бастапқы кезеңдерінде экспоненциалдық үдеумен сипатталатын процестердің қанығу сатысына өтуі жиі кездеседі. Бұл, егер белгілі бір уақыт аралығында үдеумен өсу байқалса, онда бұл процестің шексіз жалғасатынын білдірмейді. Керісінше, көп жағдайда бұл жылдамдық платосына ерте өтуді білдіреді. Табиғи ғылымдағы процестер, байқалатын ғылыми-технологиялық прогрестің үдеуі, қысқа уақыттан кейін (физикалық процестерде әдетте қысқа) баяулаумен және толық тоқтаумен алмастырылады деген тұжырым жасауға мүмкіндік береді. Ғылым мен технология прогресінің үдеуі болжанатын болашақта тоқтауы мүмкін болғанымен, прогресс өзі және оның нәтижесіндегі әлеуметтік өзгерістер тоқтамайды, тіпті баяуламайды – ол қол жеткізген (мүмкін, зор) жылдамдықпен жалғасады, ол жылдамдық тұрақты болып қалады. Үдейтін өзгерістер антропоцен дәуірімен ғана шектелмейді, ол ғаламның жалпы және болжамды даму ерекшелігі болуы мүмкін. Мур заңы сияқты үдеуді тудыратын физикалық процестер – экспоненциалдық немесе суперекспоненциалдық технологиялық өзгерістерге әкелетін оң кері байланыс тізбектері. Бұл динамика кеңістік, уақыт, энергия және материяның (STEM тиімділігі мен тығыздығы немесе STEM «сығуы») тиімділігі мен тығыздығының артуына алып келеді. Физикалық шекте, үдейтін өзгерістің бұл даму процесі қара тесіктің тығыздығына дейін жетеді, бұл тұжырым ғаламдағы есептеудің соңғы физикалық шектерін зерттеу арқылы да расталды. Бұл көзқарасты сыртқы ғарыштағы интеллектіні іздеуге қолдану, дамыған ақылды өмір дамуының өзін қара тесікке түрлендіруі мүмкін деген ойға жетелейді. Мұндай дамыған өмір формалары сыртқы ғарыш пен жұлдызаралық кеңістікке қатысты емес, ішкі кеңістікке қызығушылық танытады. Олар шындықтың өзінен асып түседі, байқауға келмейді және бұл Ферми парадоксының «асылу гипотезасы» деп аталатын шешімі болады. Эволюция мен дамудың бұл динамикасы ғаламды өзін дамып, жетіліп келе жатқан құбылыс ретінде зерттеуге шақырады. Егер ғалам – суперорганизм болса, онда ол табиғи немесе жасанды түрде, ақылды өмірдің қатысуымен көбейе беруі мүмкін.
In the natural sciences, it is typical that processes characterized by exponential acceleration in their initial stages go into the saturation phase. This clearly makes it possible to realize that if an increase with acceleration is observed over a certain period of time, this does not mean an endless continuation of this process. On the contrary, in many cases this means an early exit to the plateau of speed. The processes occurring in natural science allow us to suggest that the observed picture of accelerating scientific and technological progress, after some time (in physical processes, as a rule, is short) will be replaced by a slowdown and a complete stop. Despite the possible termination / attenuation of the acceleration of the progress of science and technology in the foreseeable future, progress itself, and as a result, social transformations, will not stop or even slow down it will continue with the achieved (possibly huge) speed, which has become constant. Accelerating change may not be restricted to the Anthropocene Epoch, but a general and predictable developmental feature of the universe. The physical processes that generate an acceleration such as Moore's law are positive feedback loops giving rise to exponential or superexponential technological change. These dynamics lead to increasingly efficient and dense configurations of Space, Time, Energy, and Matter (STEM efficiency and density, or STEM "compression"). At the physical limit, this developmental process of accelerating change leads to black hole density organizations, a conclusion also reached by studies of the ultimate physical limits of computation in the universe. Applying this vision to the search for extraterrestrial intelligence leads to the idea that advanced intelligent life reconfigures itself into a black hole. Such advanced life forms would be interested in inner space, rather than outer space and interstellar expansion. They would thus in some way transcend reality, not be observable and it would be a solution to Fermi's paradox called the "transcension hypothesis". This dynamics of evolution and development is an invitation to study the universe itself as evolving, developing. If the universe is a kind of superorganism, it may possibly tend to reproduce, naturally or artificially, with intelligent life playing a role.
Басқа бағалаулар
Бұрынғы уақытта экономикалық өсім қарқыны кейбір технологиялық жетістіктерге байланысты күрт өзгерген. Халық санының өсуіне сүйенсек, экономика палеолит дәуірінен неолит революциясына дейін әр 250 000 жылда екі есеге өсті. Жаңа ауыл шаруашылығы экономикасы әр 900 жылда екі есеге өсті, бұл айтарлықтай өсім. Қазіргі заманда, өнеркәсіптік революция басталғаннан бері, әлемдегі экономикалық өнім әр он бес жылда екі есеге, яғни ауыл шаруашылығы дәуіріндегіден алпыс есе жылдам өседі. Егер адамнан асқан интеллектінің пайда болуы осындай революцияны туғызса, Робин Хансонның пікірінше, онда экономика кем дегенде тоқсан сайын, ал мүмкін апта сайын екі есеге көбейеді деп күтуге болады. 1981 жылы жарық көрген «Критикалық жол» атты кітабында футуролог және өнертапқыш Р. Бакминстер Фуллер, егер біз бірінші ғасырға дейін адамзат жинақтаған және жеткізіп отырған білімнің барлығын бір ақпарат бірлігіне тең деп алсақ, онда осы білімнің сол көлемі екі есеге көбеюі үшін шамамен 1500 жыл (немесе он алтыншы ғасырға дейін) қажет болуы мүмкін деп есептейді. Білімді екіден төрт «білім бірлігіне» дейін екі еселеу тек 250 жыл, шамамен 1750 жылға дейін созылды. Ал 1900 жылы, 150 жылдан кейін білім 8 бірлікке дейін өсті. Байқалған ақпараттың екі еселену жылдамдығы үнемі артты. Қазіргі заманда экспоненциалды білімнің дамуы үнемі өсіп келе жатқан қарқынмен өзгереді. Дамуына байланысты, бұл белгілі бір сәтте жарылыс тәрізді өсуге алып келеді. Осы үдемелі өзгерістер құбылысын көрсететін қарапайым экспоненциалдық қисық сызықты екі еселеу функциясы арқылы модельдеуге болады. Білімді екі еселендірудің осы жылдамдығы технологиялық сингулярлық туралы негізгі гипотезаға әкеледі: технологияның даму қарқыны адамның биологиялық эволюциясынан асып түсуі.
Dramatic changes in the rate of economic growth have occurred in the past because of some technological advancement. Based on population growth, the economy doubled every 250,000 years from the Paleolithic era until the Neolithic Revolution. The new agricultural economy doubled every 900 years, a remarkable increase. In the current era, beginning with the Industrial Revolution, the world's economic output doubles every fifteen years, sixty times faster than during the agricultural era. If the rise of superhuman intelligence causes a similar revolution, argues Robin Hanson, then one would expect the economy to double at least quarterly and possibly on a weekly basis. In his 1981 book Critical Path, futurist and inventor R. Buckminster Fuller estimated that if we took all the knowledge that mankind had accumulated and transmitted by the year One CE as equal to one unit of information, it probably took about 1500 years (or until the sixteenth century) for that amount of knowledge to double. The next doubling of knowledge from two to four 'knowledge units' took only 250 years, until about 1750 CE. By 1900, one hundred and fifty years later, knowledge had doubled again to 8 units. The observed speed at which information doubled was getting faster and faster. In modern times, exponential knowledge progressions therefore change at an ever increasing rate. Depending on the progression, this tends to lead toward explosive growth at some point. A simple exponential curve that represents this accelerating change phenomenon could be modeled by a doubling function. This fast rate of knowledge doubling leads up to the basic proposed hypothesis of the technological singularity: the rate at which technology progression surpasses human biological evolution.
Сындар
Теодор Модис және Джонатан Хьюбнер екеуі де – әр түрлі көзқарас тұрғысынан – технологиялық инновациялардың қарқыны көтерілуін тоқтатқанын, тіпті қазір төмендеп бара жатқанын дәлелдеген.
Both Theodore Modis and Jonathan Huebner have argued—each from different perspectives—that the rate of technological innovation has not only ceased to rise, but is actually now declining.