Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Полихеталы анелидтің жағы
Jaw of a polychaete annelid
Сколекодонт – полихеталы анелидтің жағы, омыртқасыз палеонтологияда пайдалы сегменттелген құрттардың қазба қалдықтарының кең таралған түрі. Сколекодонттар – кембрий кезеңінен (шамамен жарты миллиард жыл бұрын, Палеозой дәуірінің басында) қазіргі уақытқа дейінгі кең таралған және әртүрлі микроқазбалар. Олар ордовик кезеңінде өте көп түрленді және Палеозой дәуірінің ордовик, силур және девон теңіз шөгінділерінде ең көп кездеседі. Бұған байланысты, құрт тәрізді, анықтау қиын қалдықтар тіпті ескі, Оңтүстік Австралияның Эдиакаран төбелерінде неопротерозой дәуіріндегі және Британдық Колумбиядағы Бурджесс тақтасының орта кембрий шөгінділерінде де сипатталған. Аннелидтердің басқа кластарының (әсіресе, құрттар мен қандасқалардың) қатты бөліктері болмағандықтан, тек теңізде тіршілік ететін полихеттер ғана қазба деректерінде жиі кездеседі. Полихеттердің хитинді тістері және берік кальциттен (кальций карбонаты), қатайған шырыштан (пергамент) және/немесе хитин тәрізді цементтен жасалған тұрақтырақ түтіктері болғандықтан, олар жиі қазбаланған.
A scolecodont is the jaw of a polychaete annelid, a common type of fossil producing segmented worm useful in invertebrate paleontology. Scolecodonts are common and diverse microfossils, which range from the Cambrian period (around half a billion years ago at the start of the Paleozoic era) to the present. They diversified profusely in the Ordovician, and are most common in the Ordovician, Silurian and Devonian marine deposits of the Paleozoic era. Relatedly, more problematic worm like fossils have been described in even older, Neoproterozoic era deposits in the Ediacaran Hills of southern Australia and in mid Cambrian deposits of Burgess shale in British Columbia. Since the other classes of annelids (specifically, the earthworms and leeches) lack hard parts, only the sea dwelling polychaetes are frequently represented in the fossil record. Polychaetes are commonly fossilized due to their chitinous teeth and their dwelling tubes made of durable calcite (a calcium carbonate), hardened mucus (a. k. a. parchment), and/or chitin like cement.
Таксономия
Атрактоприониделер, Хадоприониделер, Каллоприониделер, Мохтиеллиделер, Паулиниделер, Полихетаспиделер, Рамфоприониделер, Ритиприониделер, Скаленоприониделер, Симметроприониделер, Ксаниоприониделер және қазіргі күнге дейін сақталған (тірі) Оенониделер (оның ішінде Арабеллиделер) тұқымдастарына жататын сколекодонттар Шотландиядағы силурийлік тау жыныстарынан табылған. Қазіргі Onuphidae және Dorvilleidae тұқымдастарын көрсететін сколекодонттар алғаш рет мезозой дәуірінің шөгінділерінде пайда болды.
Scolecodonts belonging to the extinct families Atraktoprionidae, Hadoprionidae, Kalloprionidae, Mochtyellidae, Paulinitidae, Polychaetaspidae, Ramphoprionidae, Rhytiprionidae, Skalenoprionidae, Symmetroprionidae, Xanioprionidae, and the still extant (living) family Oenonidae (which includes the Arabellidae) are known from Silurian rocks in Scotland. Scolecodonts representing the present day families Onuphidae and Dorvilleidae first appeared in Mesozoic era deposits.
Тарих
Полихета құртының қазба жақ сегменттері алғаш рет 1854 жылы Эстонияның Сааремаа аралындағы силурлік қабаттарынан табылды, бірақ олар балық тістері деп жаңылыстырылды. Бір жыл өткен соң, Италияның третиялық шөгінділерінен жақтары нашар сақталған тұтас полихета құрттарының іздері сипатталды. Кейіннен, полихеталарға маманданған Э. Элерс оларды Германияның Бавариясындағы юралық Соленхофен тасынан анықтап, олардың туыстығын көрсетіп, Eunicites және Lumbriconereites деген туыс атауларын ұсынды. 19 ғасырдың соңында Джордж Дж. Хинде Англия, Уэльс, Канада және Швециядан алынған материалдарды кеңінен зерттеулер жүргізіп, ол аннелидтердің жақтарының жекелеген бөліктері деп есептеген нәрселердің номенклатурасы үшін негіз жасады. Бірақ одан кейін оларды зерттеуге шамамен 50 жылға дейін үзіліс болды.
Segments of the fossil jaw of a polychaete worm were first reported from Silurian strata on the Estonian island of Saaremaa in 1854, but they were misinterpreted as fish teeth. A year later, impressions of whole polychaete worms with poorly preserved jaws were described from Italian Tertiary deposits. Subsequently, E. Ehlers, a specialist on recent polychaetes, recorded them from the Jurassic Solenhofen Stone of Bavaria, Germany, demonstrating their affinity and proposing the generic names Eunicites and Lumbriconereites. Extensive studies in the late 19th century by George J. Hinde of material from England, Wales, Canada and Sweden established a basis for the nomenclature of what he regarded as isolated components of annelid jaws; but study of them lapsed thereafter for almost 50 years.