Кіріспе

Құстың түрі

Бурк қасқырқұйрығы (Neopsephotus bourkii, бұрын Neophema bourkii деп белгіленген), сонымен қатар көк қанаты бар қасқырқұйрық, күн батқандағы қасқырқұйрық, қызғылт ішті қасқырқұйрық, Бурк қасқырқұйрығы, Бурк немесе "Бурки" деп те аталады, Австралияда таралған және Neopsephotus туысының жалғыз түрі болып табылады. Оның ұзындығы шамамен 19 см, салмағы 45 грамм шамасында. Ол 1831-1837 жылдар аралығында Жаңа Оңтүстік Уэльстің губернаторы болған генерал сэр Ричард Бурк құрметіне аталған.

Сипаттама

Бүркі тотығы салыстырмалы түрде кішкентай түр. Олардың дене ұзындығы 18 см мен 23 см аралығында, ал құйрығының ұзындығы шамамен 9 см. Аналықтары аталықтарынан сәл кішкентай болады: аталықтарының салмағы 47 г мен 49 г аралығында, ал аналықтарының салмағы 41 г мен 49 г аралығында. Екі жыныстың да сыртқы пішіні тоғыз айға дейін өте ұқсас, содан кейін толық түстес болады. Табиғатта Бүркі попугайларының түсі жалпы қоңыр, іштері қызғылт, кеудесі қызғылттым және қылтығы көгілдір болады. Аяқтары қара қоңыр, екі-екіден орналасқан саусақтары бар. Мұңғығы сарғыш қоңыр түсті. Ересектеген аталықтарының маңдайы көк, ал ересектеген аналықтарының маңдайында көк түс аз немесе мүлдем жоқ. Бүркі тотығының қауырсындары құрғақ жерлердегі қызғылт топыраққа жасыруға көмектеседі. Оның дауысы «жұмсақ сайрау» деп сипатталған. Бүркі попугайлары «чу ве», «чирп чирп» немесе қорқып қалғанда «кик кик кик» деп дыбыстайды.

Таксономия және атау беру

Бұл құсты 1835 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте көрген Томас Митчелл есімді ғалымның құрметіне аталған. Митчелл түрге сол кездегі штат губернаторы сэр Ричард Бурк есімін берді. 1841 жылы орнитолог Джон Гулд Бурк тотығының алғашқы ғылыми сипаттамасын жасады. Гулд бастапқыда түрді Euphema bourkii деп жіктеді, бірақ кейіннен ол толығымен шөптік попугайлардан тұратын Neophema туысына жатқызылды. 90-жылдардың ортасында Бурк тотығы өз туысына, Neopsephotus-қа қайта жіктелді. Бұл, оның Neophema туысының қалған бөлігімен будандаса алатынына дәлелдің болмауына байланысты жасалды; олар түсімен ерекшеленеді және Австралияның шөлейтті аймақтарында көшпелі өмір сүреді. Дегенмен, Бурк тотығы әлі де шөптік попугайдың бір түрі ретінде танылады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бёрк-тың попугайы Австралияға тән. Су және тамақ көздерін іздеп көшіп-қонып жүретін түр ретінде, оның кең таралған ареалы бар. Бёрк-тың попугайы көбінесе сирек қоныстанған аймақтарда кездеседі, алайда олар қалалық жерлерде де тіршілік етеді. Бұл попугайлар Квинслендтің оңтүстік-батыс бөлігінен бастап, Батыс Жаңа Оңтүстік Уэльс арқылы, Орталық Австралияның барлық аймақтарынан, Оңтүстік Австралияның солтүстік бөлігіне және Батыс Австралияның бір бөлігіне дейін таралған. Бёрк-тың попугайының негізгі мекендеу ортасы – акация түрлері, әсіресе мульга және спинифекс далалары басым аймақтар. Бұл түрдің жүздеген санды ірі топтары құрғақшылық шаруасында жиі кездеседі. Олардың ұялары көбінесе мульга ағашының немесе басқа акация түрлерінің қуыс бұтақтарында, жерден 1-3 метр биіктікте орналасқан. Жұмыртқалар әдетте ағаш қуысының түбіндегі шіріген ағаштан жасалған төсекке салынады. Бёрк-тың попугайы 3-6 жұмыртқадан тұратын жұмыртқалайды, оларды аналығы 18-19 күндей күтеді. Осы кезеңде аналығы аталықтан тамақтанады, тек су іздеу үшін немесе зәр-нәжіс шығару үшін ұядан шығады. Балапандар шыққаннан кейін екі ата-анасы да оларды тамақтандырады. Жастар шамамен 4 аптада ұшуға бастайды және тағы 8-10 күннен кейін толық тәуелсіз болады.

Диета

Бүркі тотықтары шөп пен тұқымды іздеп жерде және бұталарда тамақтанады, ең белсенді тамақтану кезі – көшпенділер мен таң. Көптеген басқа тотықтардан айырмашылығы, Бүркі тотығы өрмелемейді, оның орнына биікке секіріп немесе ұшып жетеді. Бұл түр тұтқында 10-15 жыл өмір сүреді, бірақ кейбір жекелемелер одан да ұзақ өмір сүруі мүмкін. Роза мутациясы әсіресе құс шаруашылығында көп кездеседі, сондықтан оны "Рози Бүркі" деп атайды. Сонымен қатар, түсі өзгермеген Бүркі тұяққұйрықтарын көзбен анықтау оңай, ал түсі өзгергендерінде еркек екенін немесе әйел екенін анықтау қиын. Бүркі тотықтарының қызыл кеуделі тотықтармен (Neophema splendida) будандасқан жағдайлары тіркелген.

Қауіптер

Бүрк тотығы IUCN-нің қорғалатын түрлер тізіміне енбеген. Осы түрге ең басты қауіп – Еуропадан әкелінген қызыл түлкілер (Vulpes vulpes) мен жабайы мысықтардың (Felis silvestris) шабуылдары. Құрғақшылық және су қоймаларын жою популяцияға елеулі әсер етіп, зиян келтіруі мүмкін. Дегенмен, олардың саны айқын түрде азаймаған, керісінше, тұрақты түрде артып келеді. Бұған себеп – олардың мекендеу ортасының тым кеңінен таралуы және басқа попугай түрлерімен салыстырғанда жыртқыштармен байланысының аздығы болуы мүмкін.