Кіріспе

Химиялық, бактериологиялық және ядролық қауіптерге қарсы қорғаныш костюмі

Қауіпті материалдарға қарсы костюм (hazmat suit) – қауіпті заттардан қорғану үшін киілетін, бүкіл денеге жабысып, өткізбейтін жеке қорғаныш құралы. Мұндай костюмдер көбінесе таза ауамен қамтамасыз ету үшін өздігінен тұратын тыныс алу аппаратымен (SCBA) бірге қолданылады. Қауіпті материалдарға қарсы костюмдерді өрт сөндірушілер, жедел жәрдем қызметкерлері, фельдшерлер, зерттеушілер, уытты заттар төгілген кездегі жағдайға жауап беретін мамандар, ластанған нысандарды тазалаушылар және уытты ортада жұмыс істейтін адамдар пайдаланады.

Тарих

Қауіпсіз костюмнің алғашқы қарапайым түрі бубондық оба эпидемиясы кезінде пайда болды. 16-17 ғасырлардағы еуропалық оба дәрігерлері бубондық обамен ауырғандарды емдеу кезінде құс сияқты мұрынға кигізілетін маскалар мен үлкен пальтолардан тұратын ерекше костюмдер киген. Олардың ойынша, ауру "жаман ауаның" тыныспен ішке тартуынан туындаған (бұл теория миазма теориясы деп аталады), сондықтан құс сияқты маскалар құрғақ шөптер мен гүлдер сияқты хош иісті заттар салынған тыныс алу аппараты ретінде қолданылған. Қазіргі заманғы қауіпсіз костюмнің 1910-1911 жылдардағы Маньчжурия обасынан бастау алғаны есептеледі, онда малайзиялық дәрігер Ву Лин-те пневмониялық обаның таралуын тоқтату үшін жеке қорғаныш құралдарының түрлі нұсқаларын қолдануды ұсынған.

GOST жүйесі

GOST стандарттар жүйесінде EN 943, GOST 12.4.284.2 2014 стандартына балама болады.

Бразилияда

Америка стандарттарына сәйкес, костюмдердің А-дан D-ға дейінгі 4 түрі бар. Бразилия әскері костюмдерді Roupa Protetora Permeável de Combate (Қорғаныш өткізгіш жауынгерлік киім) деп біледі. Бразилия әскерінде бірнеше мамандандырылған қауіпті материалдармен жұмыс жасайтын полктер бар. Аталған полктер 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионаты, 2016 жылғы Рио-де-Жанейрода өткен жазғы Олимпиада ойындары және COVID-19 пандемиясы кезінде жұмылдырылды.

Түрлері

Қауіпті материалдардан қорғайтын костюмдер екі түрге бөлінеді: сұйықтық шашырауынан қорғау және газ өткізбейтін костюмдер. Сұйықтық шашырауынан қорғау костюмдері киген адамның сұйықтыққа тиіп қалуын болдырмау үшін жасалған. Бұл костюмдер газ бен шаңнан қорғамайды. Газ өткізбейтін костюмдер газ бен шаңнан қосымша қорғайды.

Газ/будан қорғау

Мұндай костюмдер (АҚШ-та А деңгейі) газға немесе буға мүлдем өткізбейді, толыққанды оқшаулануды және тікелей және ауа арқылы таралатын химиялық заттарға қарсы ең жоғары деңгейде қорғаныс қамтамасыз етеді. Олар көбінесе костюмнің ішінде орналасқан өздігінен тыныс алу аппаратымен (SCBA) бірге тағылады. Бұл костюмдер әдетте бірнеше қабаттан жасалады және ауа өткізбейтіндіктен, SCBA-дан шығатын ауадан костюмнің ісіп кетіп қалмауы үшін шығару клапанымен жабдықталады. Шығару клапаны костюм ішінде белгілі бір оң қысымды ("артық қысымды") сақтау үшін біршама ауаны ұстап тұрады. Бұған дейін айтқанымыздай, мұндай костюмдерді пайдалану уақыты олардың жылдам тұтынылатын ауа қорымен шектеліп, әдетте 15–20 минутқа созылады.