Ли Чин Сён: Сингапур саяхатшысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Сингапурлық саясаткер (1933–1996)

Лим Чин Сыонг (; 28 ақпан 1933 – 5 ақпан 1996) – Сингапурлық саясаткер және 1950-1960 жылдары Сингапурда белсенді болған кәсіподақ жетекшісі. Ол тәуелсіздік алғаннан бері елде үздіксіз билік жүргізіп келе жатқан Халықтық әрекет партиясының (ХАП) негізін қалаушылардың бірі болды. Лим өзінің танымалдығын көптеген кәсіподақтарды ХАП-ты қолдауға жұмылдыру үшін пайдаланды. Лим Сингапурдың сайланған ең жас Ассамблея мүшесі болды. Дегенмен, Лимнің саяси мансабы коммунист деп айыпталып, сотсыз екі рет қамауға алынуымен тоқтатылды. Бірінші рет 1956-1959 жылдары Лейбористік фронт үкіметі оны тұтқындап, қамауға алды. Екінші рет 1963-1969 жылдары «Суық дүкен» операциясы кезінде тұтқындалып, ХАП үкіметімен қамауға алынды. Түрмеде өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін, ол 1969 жылы саясаттан мәңгілік қалысқандығы туралы шартпен босатылды.

Ерте өмір

Лим 1933 жылы Сингапурда, Телок Айер көшесі бойында Лим Тенг Гек пен Анг Ки Нео отбасында дүниеге келді. Ол отбасында екінші бала болды. Ұлы депрессия әлемдік экономикаға, тіпті Сингапурға да зор әсер етті. Лим үш жасында жақсы өмір іздеп, Малайя түбегіне көшіп кетуге мәжбүр болды. Лим отбасымен бірге балалық шағын өткізетін Джохор штатының Понтиан Кечил қаласында қоныстанды. 1939 жылы Понтиандағы Пей Чун бастауыш мектебінде оқыды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін көптеген оқиғалар елімізде де, бүкіл әлемде де болып жатқан кез еді. Марко Поло көпірі оқиғасы 1937 жылы екі жыл бұрын ғана болған, ал Лим қайтыс болғаннан кейін жарияланған қолжазбада әкесінің жалғыз ағасы, меценат Тан Ках Кидің қарулы шақыруын тыңдап, Қытайдағы жапондарға қарсы күресуге еріктілік көрсеткенін еске алды: АБЛ қолдауымен және сыныптасы және кейінірек саяси серіктесі Фонг Суэ Суанмен (1931–2017; c=方水双) бірге Лим 1951 жылы Қытайдың кіші орта мектептері емтихандарын сәтті бойкотқа шақырды. Емтихандар негізінен Қытайда білім алуды қалайтын студенттер үшін жасалғандықтан, олар мәнсіз деп саналды, тіпті Қытай Халық Республикасы құрылғаннан бері барлық университеттер малайзиялықтар үшін жабық болған. Бұл туралы арнайы бөлімнің қызметкерлері біліп, оны бір апта бойы қамауға алды. Бостандыққа шыққан соң, Қытай орта мектебінен шығарылды. 1955 жылы 27 сәуірде Хок Ли жұмысшылары ереуілге шықты, полиция оларға күш қолданды, 15 адам жарақат алды. Қытай газеттерінде Фонг Суэ Суанның, Лимнің Қытай орта мектебіндегі бұрынғы сыныптасы, қазір автобус жұмысшыларының кәсіподағының жетекшісі және ПАП мүшесі, "революцияда қан төгуге тура келетінін" айтқан. Қытай орта мектептерінің оқушылары да моральдық қолдау көрсету үшін ереуілге қосылды. Бас хатшы Уильям Гуд PAP-тың қантөгіс талап етуі зорлық-зомбылықтың себебі болды деп болжады. Бас министр Дэвид Маршалл Заң шығарушы Ассамблеяда PAP-тің "коммунистерден тазалануын" талап етті, ол тәртіпсіздіктер үшін кінәлі деп тапты. Лим талқылау барысында ұзақ пікір білдіруден бас тартты, тек британдықтардың пікірін қолдамайтынын айтты. Ли Куан Ю Лимнің кінәсіз екенін ашық айтпады, ал талқылау барысында ұзақ сөйлеген сөзінде көтерілістер жұмысшыларға жасалған жағдайға байланысты ғана қозғалуы мүмкін екенін және бір уақытта отаршылдар мен коммунистермен күресу мүмкін емес екенін айтты. Маршалдың ойын білген британдықтар делегациядағы басқа басшыларға, әсіресе Лим Ю Хок пен Ли Куан Юға, олармен жақсы жұмыс істей аламыз деп ойлады. Үш аптадан кейін келіссөздер сәтсіз аяқталып, Маршалл бас министрлік лауазымын Лим Ю Хокке тапсырып, отставкаға кетті.

Lim was born in 1933 to Lim Teng Geok and Ang Kee Neo in Singapore, along Telok Ayer Street, and was the second child in a family that would eventually have 13 children, although one child did not survive the Japanese occupation of Singapore. The Great Depression had a profound impact on the global economy, even in Singapore. The Lims were forced to move to peninsular Malaya in search of a better life when Lim was three years old. Lim and his family eventually settled in Pontian Kechil, Johor, where Lim would spend his childhood. Lim enrolled in Pei Chun Primary School in Pontian in 1939. It was a time when numerous events leading up to World War II were happening both at home and globally. The Marco Polo Bridge incident had only happened two years ago in 1937, while Lim also recalled in a manuscript that was published posthumously that his father's only brother, heeding the philanthropist Tan Kah Kee's call to arms, had volunteered to fight against the Japanese in China:

With the support of the ABL, and with his classmate and later political partner, Fong Swee Suan (1931–2017; c=方水双), Lim organised a successful boycott of the Chinese junior middle school examinations in 1951. The examinations were deemed pointless as it was primarily meant for students who wanted to further their studies in China, even though all universities were closed to Malayans since the People's Republic of China was established. This attracted the attention of the Special Branch, who held him in custody for a week. When he was released, he was expelled by The Chinese High School. Hock Lee workers were on strike on 27 April 1955 when the police used force on them, injuring 15 people. In response, Fong Swee Suan, Lim's former classmate at The Chinese High School, and now the leader of the Bus Workers' Union and a PAP member, was quoted in the Chinese newspapers that "there was bound to be bloodshed in a revolution". Students from the Chinese medium schools also joined the strikes in droves to provide moral support. Chief Secretary William Goode had suggested that the demand for bloodshed by the PAP was the cause of the violence. Chief Minister David Marshall demanded in the Legislative Assembly that the PAP "purge themselves of the communists", whom he placed at fault for the riots. Lim refrained from commenting at length during the debate, except to state that he would not support the view that was put forth by the British. Lee Kuan Yew also did not state outright that Lim was not culpable, and in a long speech during the debate said that the riots could only have been incited because of the way the workers were treated, and that it was not possible to fight both the colonial masters and communists at the same time. Knowing Marshall's gambit, the British had already begun to look to other leaders in the delegation, particularly Lim Yew Hock and Lee Kuan Yew, whom they thought they could work with better. After three weeks, the talks failed and Marshall resigned, handing over the office of Chief Minister to Lim Yew Hock.

1956 жылғы қытайлық мектептегі тәртіпсіздіктер

Маршаллдан өзгеше, күш қолдануға өте тартынған Лим Ю Хок қатал болды және Сингапурдағы кез келген бұзылыс тудыратын ықпалды бақылауға алатынын британдықтарға көрсетуге тырысты. 1956 жылдың 18 қыркүйегінде Лим Ю Хок өзіне полицияға ерекше өкілеттік берген Қоғамдық қауіпсіздікті сақтау туралы жарлықты (PPSO) пайдаланып, жеті ұйымды таратып, жеті адамды, көбінесе қытай орта мектептерінен ұстады. Қамауға алуларға байланысты халықтың наразылығы күшейген кезде Лим Чин Сионг және басқалар Сингапурдың алғашқы азаматтық құқық қозғалысы болған Азаматтық құқықтар конвенциясын ұйымдастырды. Бұл британдықтар мен Лим Ю Хокты алаңдатты, өйткені Конвенция сол кездегі барлық топтар мен идеологиялардың жергілікті тұрғындарымен қолдау тапты және нақты күшке айналуға жақын болды. Заң шығарушы жиналыста Білім министрі Чью Суи Ки былай деді: "Букит Тима округінен сайланған депутат Лим Чин Сионгтың сол жиналыста "Мердека" деп айқайлаудың орнына, "па мата" деп айқайлау керектігін айтуы маңызды. Бұл "полицияны ұра тұру" дегенді білдіреді. Нарықтарды кім бастады деген күмәні бар ма?" Ли Чин Сионгтың сөйлеген сөзіне қатысқан Ли Куан Ю бұл пікірге қарсылық көрсетпеді. Арнайқы бөлімнің жақында құпиясы ашылған сөйлеген сөзінің көшірмесінде Лим Чин Сионгтың: "Лим Чин Сионгты тұтқынға алудың тағы бір себебі – оны тұтқынға алуға мүмкіндік болды, Лим Ю Хок пен британдықтар оны тұтқындауға алтын мүмкіндік тапты" деген сөздері тіркелген. 1958 жылдың басында Лим Чин Сионг да орташа қауіпсіздік түрмесіне ауыстырылды. Дәл сол түрмеде Лим Чин Сионгтан "Малайялық социализмнің мақсаты мен құралдары" деген құжатқа қол қою сұралып, тұтқындардың "еркін, демократиялық, социалистік және коммунистік емес Малайяны" құруға бейім екендігін көрсетті. PAP 51 мандаттың 43-ін жеңіп, сенімді жеңіске жетті. Осы жеңістің арқасында 1959 жылдың 4 маусымында Лим Чин Сионг және түрмеде отырған PAP-тің басқа да мүшелері босатылды, бұл ТҮК-тің асығыс өткізілген сайлауынан кейін бірнеше күн өткен соң болды. Бұл Ли Куан Юдың Малайя Коммунистік партиясының (МКП) жетекшісі Фонг Чонг Пикпен құпия келісім жасап, МКП кадрларын қосымша сайлауда PAP-ты қолдауға итермелегеніне қарамастан болды. Алайда Малайя премьер-министрі Тунку Абдул Рахман бұл ұсынысқа ешқашан ықылас танытпады, өйткені Сингапурдың көпшілікті құрайтын қытай халқының саны малайлардың санын басып өтетіні және саяси аренада үстемдік ететінінен қаушады. Сондықтан, PAP-тің көптеген мүшелері мен жұртшылық Тункудың 1961 жылдың мамырында бірігуге оң көзқарас білдіргеніне және Ли мен Гоның сәуір айынан бері онымен жасырын түрде келісімдер жүргізіп жатқанына таң қалды.

Unlike Marshall, who was very reluctant with the use of force, Lim Yew Hock was ruthless and was keen to show the British that he could control any disruptive influences in Singapore. On 18 September 1956, Lim Yew Hock used the Preservation of Public Security Ordinance (PPSO), which allowed him extraordinary police powers, to dissolve seven organisations and detain seven people, mainly from Chinese middle schools. As public anger became so strong over the arrests, Lim Chin Siong and others launched a Civil Rights Convention, which was Singapore's first civil rights movement. This alarmed the British and Lim Yew Hock, as the Convention was supported by locals of all backgrounds and ideologies at the time and was on the verge of becoming a real force. At the Legislative Assembly, Education Minister Chew Swee Kee said, "It is significant to note that the Member for Bukit Timah (Lim Chin Siong) at that meeting said that instead of shouting "Merdeka" the people should now shout, "pah mata", which means "beat the police". Is there any doubt whatsoever as to who sparked off the riots?" Lee, who was present at Lim Chin Siong's speech, did not refute this. A transcript of the speech by the Special Branch, recently declassified, revealed that Lim Chin Siong had said, Another perspective was that Lim Chin Siong was framed, and that Lim Yew Hock and the British had found a golden opportunity to arrest him. In early 1958, Lim Chin Siong was transferred to the Medium Security Prison as well. It was in the prison where Lim Chin Siong was asked to endorse a document called "The Ends and Means of Malayan Socialism", which indicated that the detainees were committed to a "free, democratic, socialist and non communist Malaya". The PAP won convincingly, with 43 out of the 51 seats at the polls. With this victory, Lim Chin Siong and his fellow PAP colleagues who were imprisoned were released on 4 June 1959, just a few days after a hastily held CEC elections. This was despite the fact that Lee Kuan Yew had made a secret alliance with Fong Chong Pik, the leader of the Communist Party of Malaya (CPM), to get the CPM cadres to support the PAP in the by election. However, Tunku Abdul Rahman, the Malayan premier, had never been very keen on the proposal, as he was concerned that Singapore's majority Chinese population would outnumber the number of Malays and would hence dominate the political scene. Hence, many PAP members and the public were shocked that the Tunku had announced that he was favourable to merger in May 1961, and that Lee and Goh had secretly been in discussions with him since April.

Эден Холл шай партиясы және сенімсіздік туралы дауыс беру

Лим саяси күресте жағдай оның пайдасына бұрылып келе жатқанына қарамастан, британдықтардың ПАП-тың "радикалды" қанаты үкіметке келсе, оған ықылас танытпауы мүмкін деп уайымдады. Бұл мәселені шешу үшін Лим және оның әріптестері британдықтардың Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жоғарғы комиссары лорд Селкиркпен кездесіп, британдықтар үкіметпен жұмыс істеуді жалғастыра бере ме, тіпті ол ПАП болмаса да, және конституцияны сақтайтындарына көз жеткізуге тырысты. Ли бұл кездесуді "британдық арыстан мен коммунистік аюлардың" арасындағы кездесу ретінде қабылдады, сондай-ақ бұл партияның бағынбаушылығының көрінісі деп есептеді. Партия мүшелерінің үштен екісі, соның ішінде Лим Чин Сионг та олармен бірге кетіп қалды. PAP радио арқылы Ли Куан Юдың "бірігу үшін күрес" тақырыбында 12 сөз сөйлегенін, оның ұстанымын жеткізіп, Барисанды "коммунистер" деп айыптағанын мәлімдеді. Бірақ Лим Барисанға да бірдей эфир уақыты беруді талап еткенде, оларға бас тартылды. Тұтқындар ұсталғаннан кейін бір айдан астам уақыттан соң ғана адвокатқа жолығып, кеңес ала алды. Ақырында Лим түрмедегі күресін тоқтатып, босатуды сұрады. 1969 жылдың 21 шілдесінде Лим екі хат жазды: біреуін Ли Куан Юға, екіншісін Ли Сиу Чоға. Бұл хаттарда Лим "халықаралық коммунистік қозғалысқа деген сенімін толығымен жоғалтқанын" және "коммунизмнің біз ойлағандай идеалды емес екенін" жазды. Сондай-ақ, Лим Barisan Sosialis партиясынан кетіп, саяси мансабына нүкте қойды.

Кейінгі жылдар

Лим Вонг Чуй Ванмен, оның никелес әйелімен және Орта жол бойындағы Жалпы қызметкерлер одағындағы бұрынғы әріптесімен бірге босатылды. Олар 1970 жылы үйленді және екі ұлдары болды: Лим Зи Куан және Лим Зийи. Англияда ол уақытша жұмыстар істеді (бір кезде Лондонда жеміс сатты) және денсаулығын жақсартуға тырысты. Ол үкіметке қарсы көптеген құпия әрекеттердің бас ұйымдастырушысы болды.

Коммунистік бағыт-бағдар туралы пікірталас

Тарихи мәліметтерге негізделген көптеген қайшылықтар бар. 1950 жылдары британ үкіметі Лимді өз құжаттарында «коммунист» деп белгілеген, бұл құжаттар қазір құпиясы ашылды. Лим өзі Анти-Британ лигасына қосылғанда оның коммунистік байланыстары бар екенін білмегенін айтса да, Арнайы бөлімнің Лимнің қызметі туралы жазбалары оған қайшы келеді, мысалы, Лим өзінің АБЛ бағыныстарына Иосиф Сталиннің қайтысына арналған лекция оқыған. Сингапурдағы жоғары комиссардың орынбасары Филип Мур 1961 жылдың қыркүйегіндегі құпия хат алмасуында Лимді «шынымен шебер Біріккен майдан коммунистік операторы» деп сипаттады. PAP Лимді және оның фракциясын «коммунистер» деп атады. Лорд Селкирк, Лим және Фонг Суэ Суанның кездесуі туралы ресми жазбаларда Лим мен Фонгтан «коммунисттер ме» деп сұрағанда, олар «нақты жауап бере алмады» делінген. Сондай-ақ, Барисан олардың бақылауында емес екені айтылды. 1969 жылы босатылғаннан кейін жазған хаттарынан басқа, Лим өзінің коммунист екенін үнемі жоққа шығарды. Ол соңғы рет 1995 жылы, өмірінің соңында берген сұхбатында: «Сол кезде біреуді коммунист деп айыптау оны түрмеге қамаудың ең оңай және ыңғайлы жолы болды. Әрине, Анти-Британ лигасымен болған қысқа ғана қарым-қатынасым мені коммунист деп айыптауға «пайдалы себеп» болды. Бірақ сол кезде ABL мүшесі болғаным менің қателігім бе, әлде тарихтың қателігі ме?» деді. 2015 жылдың мамырында комикс суретшісі Сонни Лиу Лимнің өмір тарихы мен саяси қарсыласы Ли Куан Ю туралы «Шарли Чан Хок Чье өнері» атты графикалық роман жариялады. Жарияланғаннан кейін Ұлттық өнер кеңесі «графикалық романның Сингапур тарихын қайта баяндауы үкіметтің және оның мемлекеттік институттарының беделін төмендетуі мүмкін» деген себеппен 8000 долларлық грантты кері қайтарып алды. 2015 жылдың шілдесінде актер Бенджамин Чоу Стивен Декстердің режиссерлігімен Адриан Пангтың Ли Куан Ю рөлінде ойнаған «LKY мюзиклінде» Лим рөлін ойнады. The Straits Times газетінің сыншысы Корри Тан «мюзиклдегі анти-батыр Лим Чин Сионг, қуатты сөйлеуімен және қарапайым халықпен байланысымен, жамандыққа ұшыраған кейіпкер ретінде көрсетілмейді» деп атап өтті. Мюзиклдің түсірілімі кезінде актер Чоу жазушылардың Байланыс және ақпарат министрлігінен «көп пікір қабылдағанын» жазған блог жазбасын кейіннен жойды. 2015 жылдың қыркүйегінде Джонатан Лимнің «Chestnuts 50 The UnbelYeevable Jubilee Edition» тікелей эфирдегі пародиалық скетч-шоуында Лим мен Ли арасындағы «броманс» көрсетілді.

There are many contradictions based on historical accounts. The British government in the 1950s had classified Lim as a "communist" in their documents, which have now been declassified. Although Lim claimed that he had not known the Anti British League he joined had communist ties, the Special Branch's notes of Lim's activities contradicted this, such as Lim giving a talk in commemoration of Joseph Stalin's death to his ABL subordinates. Philip Moore, the deputy high commissioner in Singapore, stated in confidential correspondence in September 1961 that Lim "was a really clever United Front Communist operator". The PAP had also labelled Lim and his faction as "communist". Official records of a meeting between Lord Selkirk, Lim and Fong Swee Suan also stated that when Lim and Fong were asked if they were communists, they "failed to give a clear answer". and also said that the Barisan was not controlled by them. Apart from the letters he wrote upon his release in 1969, Lim had also denied consistently that he was a communist. He did so for the last time in 1995, in the final interview he gave before he died:

<blockquote>"To brand someone as communist at that stage was the best and most convenient way to put him in jail Of course, my brief period of association with the Anti British League had become a "useful pretext" to brand me as a communist. But was it my mistake or the mistake of history that I had become a member of the ABL at that time?" In May 2015, comics artist Sonny Liew released the graphic novel The Art of Charlie Chan Hock Chye, featuring Lim, his life story and his political rival Lee Kuan Yew. Upon its release, the National Arts Council withdrew a S$8,000 publishing grant as it found that "the retelling of Singapore's history in the graphic novel potentially undermines the authority of legitimacy of the Government and its public institutions". In July 2015, actor Benjamin Chow played Lim in The LKY Musical opposite Adrian Pang's Lee Kuan Yew, directed by Steven Dexter. The Straits Times''' critic, Corrie Tan noted that "the musical's designated anti hero, Lim Chin Siong, is thankfully not relegated to the ranks of villainy and one note declarations the charismatic left wing leader, with his compelling oratory and rapport with the common man [is portrayed]". During the musical's run, actor Chow published a blog post, later removed, on how the writers had been "extremely open to input" from the Ministry of Communications and Information. In September 2015, Jonathan Lim's Chestnuts 50 The UnbelYeevable Jubilee Edition'' live parody sketch show featured a 'bromance' between Lim and Lee.