Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пуйдың жұбайы (1909–1953)
Consort of Puyi (1909–1953)
Вэньсиу (20 желтоқсан 1909 – 17 қыркүйек 1953), сондай-ақ Шу (淑妃) және Айлиан (愛蓮) есімдерімен де белгілі, Қытайдың соңғы императоры және Цин әулетінің соңғы билеушісі Пуйдың жұбайы болған. Ол моңғолдық Ердет (額爾德特) руынан шыққан және оның отбасы Сегіз тудың шекаралық сары байрағына қарасты болған.
Wenxiu (20 December 1909 – 17 September 1953), also known as Consort Shu (淑妃) and Ailian (愛蓮), was a consort of Puyi, the last Emperor of China and final ruler of the Qing dynasty. She was from the Mongol Erdet (額爾德特) Clan and her family was under the Bordered Yellow Banner of the Eight Banners.
Ерте өмір
Венсю 1909 жылдың 20 желтоқсанында дүниеге келген. Оның инабатты аты Хуэсин, ал өзі таңдаған псевдонимі – Айлиан. Ол маньчжурлық сары байраққа қарасты, шекарадағы моңғолдық Ердет руынан шыққан. Оның әкесі Дуангонг (1852–1908), анасы – Цзян ханым. Оның Веншан есімді қарындасы да болған. Бала кезінде Венсю мектепке барып, Фу Юфан деген есім алған.
Wenxiu was born on 20 December 1909. Her courtesy name was Huixin and her self chosen pseudonym was Ailian. She belonged to the Mongolian Erdet clan of the Manchu Bordered Yellow Banner. Her father was Duangong (1852–1908), and her mother was Lady Jiang. She also had a sister named Wenshan. During her childhood, Wenxiu attended school, and was given the name Fu Yufang.
Пуйимен неке
1921 жылы Вэньсиу Цин әулетінің император жұбайы лауазымына үміткерлердің бірі ретінде қарастырылды. Бұрынғы дәстүр бойынша оларды императорға көрсетпеді, оның орнына суреттерін түсіріп, Пуйиге ұсынды. Пуйи өзінің Вэньсиуді Ванроңнан гөрі императрица етіп таңдағанын айтады. Бірақ, оның таңдауы императордың бұрынғы әйелдері арасындағы келіспеушіліктерге байланысты мақұлданбады, олар кандидаттардың арасында әртүрлі адамдарды жақсы көретін. Пуйи үйленуге белсенген кезде, Императордың асыл зәулім Дуанканг пен Императордың асыл зәулім Цзиньи кімнің императордың негізгі жұбайы болу керектігін таластырды. Татара ханшайымы Ванроңды, ал Цзиньи Вэньсиуді қолдады. Татара ханшайымы Вэньсиуді императрица болуға жеткіліксіз әдемі деп санады, сондай-ақ оның Ванроңға қарағанда әулеттік жағдайы төмен болды. Осыған қарамастан, Пуйидің бірінші таңдауы Вэньсиу болды, бұл Татара ханшайымын ашуландырды. Ол император сарайындағы басқа ақсүйектермен және шенеуніктермен кеңесіп, Пуйиді Ванроңды императрица етіп таңдауға көндірді, ал Вэньсиуді ішкі әйел ретінде тағайындады. Пуйидің тағы бір әйелге үйленгеніне наразы болған Ванронг, екеуі де Тыйым салынған қалада тұрғанда, Вэньсиуге оны қорлайтын хат жазды.
In 1921, Wenxiu was among the candidates listed as suitable by the Qing court as Empress consort. They were not paraded before the emperor as had previously been the tradition; instead, they had their photographs taken and presented to Puyi, who was encouraged to choose his empress from among them. Puyi himself claims that he in fact chose Wenxiu as his empress rather than Wanrong. However, his choice was not approved of because of a conflict among his predecessor's widows, who had different favorites among the candidates. When the time came for Puyi to marry, Imperial Noble Consort Duankang and Imperial Noble Consort Jingyi had an argument over who should be the empress (the emperor's primary spouse). Lady Tatara favoured Wanrong, while Jingyi preferred Wenxiu. In Lady Tatara's opinion, Wenxiu was not beautiful enough to be empress, and she came from a lesser family background than Wanrong. Despite this, Puyi's first choice was Wenxiu, which frustrated Lady Tatara. She held a discussion with other nobles and officials in the imperial court, who persuaded Puyi to select Wanrong as his empress, naming Wenxiu as a consort. Wanrong, who was unhappy with Puyi having another wife, wrote a letter to Wenxiu deriding her while they both lived in the Forbidden City.
Тяньцзиндегі өмір
1924 жылы Вэньсиу Пуйи мен Императрица Ванронгпен бірге Тыйым салынған қаланы тастап, Тяньцзиньдегі Жапон концессиясындағы Чжан бағына (张园) қоныс аударды. Кейін олар Цзинь бағына көшіп барды. Пуйидің айтуынша, Вэньсиу мен Ванронг осы кезеңде сән-салтанат пен материалдық игіліктерге құмар болған, бұл оның бір жұбайы сыйлық алған кезде, екіншісі де соны алуды талап еткенінде көрінді. Ванронг өзінің күнделігінде 1931 жылдың 14 тамызында Вэньсиудің оны есірткі шегу кезінде терезеден көргенін және (Ванронгқа) былай деп айқай салғанын жазды: "Неге есірткі шегуің керек? Қаныңды жарып тастағансың жақсы болар еді. Неге әлі тірісің, өліп қалмайсың? Неге биік ғимараттан секіріп немесе өзенге түспедің? Неге менің қадамдарыма ілесіп, бірге ішесің? Мен өлімнен көп рет құтылдым, енді ойланып қалдым, енді өзімді-өзім өлтірмеймін. Мен үшін сатудың қажеті жоқ". Ванроңның Вэньсиуге деген сезімдері аралас болды, ол оны сырлы қорлау ретінде қарап, аулаға түкіргені үшін қатты сөгіс пен кінәлауға ұшырады. Вэньсиудің басынан өткен қиын жағдайды көрсететін күнделік жазбасын жазды, сондай-ақ Вэньсиудің қайшымен өзін жарақаттағанын атап өтті. Императрица Пюиге бірге кешкі ас ішуді ұсынып, жағдайды жақсартуға тырысты, ал Пюи оған (ағылшын тілінде) былай деп жауап берді: "Егер сен оны шақыратын болсаң, мен тамақтанбаймын". Пюи көбінесе Ванроңмен бірге шығып, Вэньсиуді үйде қалдыратын. Қарым-қатынастың нашарлауын одан әрі күшейтіп, бірде Вэньсиу оны елемеген евнухты сөгіп тастады. Жақын жерде болған Пюи мұны өзіне жасалған шабуыл деп қате түсініп, Вэньсиудің өзіне зиян келтіруге бейім екенін білгеннен кейін, оған өлім жазасын бұйырды.
Along with Puyi and Empress Wanrong, Wenxiu left the Forbidden City in 1924, and moved to the Zhang Garden (张园) in the Japanese Concession of Tianjin. Later they moved to the Jing Garden. According to Puyi, Wenxiu and Wanrong were during this period both obsessed with luxury and material possessions, specified by the fact that as soon one of his consorts was given a gift, the other one demanded to be given the same. Wanrong noted in her diary that on 14 August 1931, Wenxiu had seen her from a window in the act of smoking opium, and called out (to Wanrong): "Why should you take opium? You'd better stab your belly. Why could you still be alive but not kick the bucket? Why wouldn't you jump from the high building or jump into the river? Why just follow my steps to have a drink? I have survived so many times I have changed my mind and I won't commit suicide any longer. You don't need to sell for me." Wanrong, who had mixed feelings for Wenxiu, having her badly rebuked and scolded for spitting in the courtyard near her, seeing it as a secret insult, wrote a diary entry reflecting the crisis that Wenxiu was going through, noting that Wenxiu had stabbed herself with a pair of scissors. The Empress attempted to improve the situation by suggesting to Puyi that they have dinner together, with Puyi replying (in English): You mustn't, if you call her here, I won't eat. Puyi normally went out with Wanrong often leaving Wenxiu at home. Further deepening the breakdown in relations, on one occasion Wenxiu scolded a eunuch who had ignored her. Puyi, who was nearby, misinterpreted this as an attack on him and put out an edict, knowing she was potentially suicidal, ordering Wenxiu to die.
Ажырасу
Вэньсю Ванронға қарағанда өміріне көбірек наразы болды, және соңында оған мәртебе осы қадар маңызды емес еді. Ол 1931 жылы ажырасуға өтініш беріп, оған келісім берілді, бұл Пуйи мен Ванрон Манжукуоға көшуінен бірнеше ай бұрын болды. Пуйидің сөзіне қарағанда, Вэньсю сот процесі кезінде үлкен батылдық пен жігерлілік танытты, себебі оның тілегіне қарсылық болды. Пуйи Вэньсюдің туысы осы шешімге наразылық білдіріп хат жазғанын айтты.
Wenxiu was more dissatisfied with her life than Wanrong, and ultimately, status was less important to her. She filed for and was granted a divorce in 1931, just months before Puyi and Wanrong moved to Manchukuo. According to Puyi, Wenxiu demonstrated great courage and willpower during the proceedings, as her wish was greatly disapproved of. Puyi claimed that a relative of Wenxiu wrote in distaste of the decision.
Кейінгі өмір және өлім
Вэньсиу 1947 жылы Бейпингте (қазіргі Бейжің) танымал Донгсин павильонында (东兴楼) майор Лю Чжэндунға үйленді. Кейін Лю автокөлік жалға беру бизнесін ашты, бірақ ол көп ұзамай банкротқа ұшырады. Соңынан, олардың үй иесі 1948 жылы Бейпингтің тапсырылуынан кейін (Қытай Азамат соғысының соңында 1949 жылы "Бейжің" деп аталды) қашып кетті. Соғыстан кейін Лю үкіметке олардың бұрынғы мәселесін айтты және тазалау компаниясында жұмысқа орналасты. Олар кедейлікте бір үйде тұрды. Вэньсиу 1953 жылдың 17 қыркүйегінде кешкі сағат 22:00-де (Қытай уақыты бойынша) өз үйінде күйеуінің қасында қайтыс болды. Кейін күйеуі мен оның тазалау компаниясындағы әріптестерінің көмегімен ол Андингменнің сыртында жерленді. 2004 жылы Цин әулетінің ұрпақтары Пуйиге, оның екі әйеліне және екі қосымша әйеліне қайтыс болғаннан кейін атақ берді. Бірақ Вэньсиу Пуйимен ажырасқаннан кейін қарапайым адам деңгейіне түсіп қалғандықтан, қайтыс болғаннан кейін атақ алмады.
Wenxiu married Major Liu Zhendong in 1947 at the well known Dongxing Pavilion (东兴楼) in Beiping (present day Beijing). Liu later ran a car rental business, which soon went into bankruptcy. Later, their landlord fled following the surrender of Beiping in 1948 (which was renamed "Beijing" in 1949 at the end the Chinese Civil War). After the war, Liu confessed to the government regarding their historical issue and found a job in a cleaning services company. They lived in poverty in a house. Wenxiu died with only her husband by her side in their house at 10 p. m. (22:00 China Standard Time) on September 17, 1953. Later, with the help of her husband and his group of cleaning service colleagues, she was buried outside the Andingmen. In 2004, the descendants of the imperial house of the Qing Dynasty granted posthumous titles to Puyi, his two spouses, and his two consorts. However, Wenxiu did not receive a posthumous title because she was considered to have been reduced to the status of a commoner after she divorced Puyi.