Джозеф Пиз: Британ теміржолының іргесін қалаушы және парламенттегі алғашқы квакер
Joseph Pease (railway pioneer)
Джозеф Пиз – британдық теміржол пионері (1799-1872). Стоктон-Дарлингтон теміржолын құруға мүсіндеме жасады, парламентке алғашқы квакер ретінде кірді. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жозеф Пиз (1799–1872) – ағылшын теміржол саласындағы пионер (1799 жылдың 22 маусымы – 1872 жылдың 8 ақпаны). Ол әлемдегі алғашқы қоғамдық темір жол жүйелерінің бірі – Стоктон және Дарлингтон темір жол компаниясының британдық қолдаушысы және жақтаушысы болды. Сонымен қатар, Парламентте орын алуға рұқсат алған алғашқы квакер болып танылды.
English railway pioneer (1799–1872)
Joseph Pease (22 June 1799 – 8 February 1872) was a British proponent and supporter of the Stockton and Darlington Railway Company, one of first public railway systems in the world, and was the first Quaker permitted to take his seat in Parliament.
Өмір
Джозеф Пиз әкесі Эдвард пен Пиз отбасының басқа мүшелеріне қосылып, Стоктон және Дарлингтон компаниясын құрды. 1826 жылы ол Норвич қаласының тұрғыны Джозеф Гурнидің кіші қызы Эмма Гурниге үйленді. Олардың он екі баласы болды, олардың ішінде аға ұлы – Джозеф Уитвелл Пиз және төртінші ұлы Артур Пиз (1837-1898) есімді ұлдары болды. Джозефтің бесінші баласы Элизабет Люси Пиз, ауыл шаруашылығы инженері және өнертапқыш Джон Фаулерге тұрмысқа шықты, ол бу күшін ауыл шаруашылығына қолданудың алғашқы қадамдарын жасаған еді. 1829 жылы Пиз әкесінің орнына Стоктон және Дарлингтон темір жолын басқарды. 1830 жылы ол аймақтағы жеткілікті көмір шахталарын сатып алып, Оңтүстік Даремдегі ең ірі шахта иесіне айналды. Сол жылы ол қайын атасы Джозеф Гурни және басқа квакер бизнесмендермен бірге Миддлсброда үлкен жер учаскесін сатып алды, оны көмір экспорттау порты ретінде дамытуды жоспарлады. 1830 жылдың желтоқсанында Стоктон және Дарлингтон темір жолында Миддлсброға қарай жаңа темір жол желісі ашылды, ол жаңа портқа көмір тасымалдауға арналған еді. Пиз көмір шахталарынан бөлек, Дарем және Солтүстік Йоркширдегі карьерлер мен темір кен орындарымен, сондай-ақ мақта және жүн өндірісімен де қызығушылық танытты. Ол білім беру және қайырымдылық істеріне де белсенді қатысты. 1832 жылы Пиз Оңтүстік Дарем округінен Парламент депутаты болып сайланды. Квакер болғандықтан, ол бірден Парламентте отыруға рұқсат алмады, себебі ол қызметке ант беруден бас тартты. Арнайы комиссия мәселені қарастырып, Пизге ант берудің орнына, сол мәнінде серт беруге рұқсат етілді, осылайша ол Парламенттегі орнын алды – бұл Парламентке сайланған алғашқы квакер еді. Ол сондай-ақ ерекшелік танытты, сол кездегі көптеген квакерлер сияқты, ол Парламентке кіргенде де бас киімін шешпеді. Пиз 1835 жылғы Жануарларға қатыгездік жасауға қарсы заң жобасын ұсынды, ол Жануарларға қатыгездік жасауды болдырмау қоғамы комитетінің мүшесі болды. Заңның қабылдануына Қоғамның (1824 жылы құрылған, 1840 жылдан бастап RSPCA) ықпалы зор болды. 1835 жылғы заң бұрынғы заңнамаға толықтырулар енгізіп, бұқаларды, иттерді, аюларды, борсықтарды немесе "басқа жануарларды (үй жануарлары немесе жабайы жануарлар) " аулау мақсатында арнайы үй-жайларды ұстауға тыйым салды. Заң сонымен қатар иттер мен қосымша әтештердің күресін де тыйым салды (бірақ оны толығымен жоюға қол жеткізе алмады).
Joseph Pease joined his father Edward and other members of the Pease family in starting the Stockton and Darlington Company. In 1826 he married Emma Gurney, youngest daughter of Joseph Gurney of Norwich. They had twelve children, amongst whom, were Sir Joseph Whitwell Pease, his eldest son, and Arthur Pease (1837 1898), his fourth son. Joseph's fifth child, Elizabeth Lucy Pease, married the agricultural engineer and inventor John Fowler, a pioneer in the application of steam power to agriculture. In 1829 Pease was managing the Stockton and Darlington Railway in place of his father. In 1830, he bought a sufficient number of the collieries in the area, to become the largest owner of collieries in South Durham. That same year, along with his father in law Joseph Gurney of Norfolk, and other Quaker businessmen, they bought a large tract of land at Middlesbrough, which they projected as a port for exporting coal. In December 1830, a new railway line was opened on the Stockton and Darlington railway, to Middlesbrough, for transporting the coal to the new port. In addition to collieries, he was interested in quarries and ironstone mines in Durham and North Yorkshire, as well as in cotton and woollen manufactures, and he was active in educational and philanthropic work. In 1832, Pease was elected Member of Parliament for South Durham. As a Quaker, he was not immediately allowed to take his seat, because he refused to take the oath of office. A special committee considered the question and decided that Pease could affirm, rather than swear and thus, he was allowed to take his seat in Parliament, the first Quaker so to do. He was also unusual, in that, like most Quakers of the day, he refused to remove his hat, even when he entered the House of Commons. Pease introduced as a bill the Cruelty to Animals Act 1835, being a member of the committee of the Society for the Prevention of Cruelty to Animals. The law was passed in part due to lobbying by the Society (founded 1824, since 1840 the RSPCA). The 1835 Act amended the existing legislation to prohibit the keeping of premises for the purpose of staging the baiting of bulls, dogs, bears, badgers or "other Animal (whether of domestic or wild Nature or Kind)". The Act also banned (but failed to eradicate) dog fighting and cockfighting.