Кіріспе
Франц Шуберттің "Der Doppelgänger" әні, оның Schwanengesang цикліндегі алты әннің бірі. Бұл ән Генрих Хайне сөздеріне фортепиано мен тенорге арналған. Ол 1828 жылы, Шуберт қайтыс болған жылы жазылған.
the film
"Der Doppelgänger" is one of the six songs from Franz Schubert's Schwanengesang that sets words by Heinrich Heine for piano and tenor voice. It was written in 1828, the year of Schubert's death.
Контекст
Хайненің "Ән кітабы" бес бөлімге бөлінген; "Швангесанг" жинағындағы барлық өлеңдер үшінші бөлімнен, "Отанына оралу" ("Die Heimkehr") бөлімінен алынған. "Швангесанг" жинағында бұл ән Хайне әндерінің соңында келсе де, Хайненің түпкі реті басқаша, және әндер "Ән кітабында" пайда болған ретімен орындалғанда драматургиялық тұрғыдан әлдеқайда әсерлі болады деген пікір бар. Бұл әннің мәнін түсіну үшін Доппельгенгер мифологиясы туралы білу қажет. Аталған мифологияда өз өзіңнің көлеңкесін (Доппельгенгерін) көру – өлім жақын дегеннің белгісі, сондықтан әншінің бейтаныс адамның өзінің көлеңкесі екенін сезінуі шығарманың кульминациялық нүктесі болып табылады. Одан кейін әнші соғыстан қайтып келмегенін қабылдап, ән тыныш тонға еніп, аяқталады.
Музыка
"Der Doppelgänger" сквозь композиция құрылған; әр шумақтың музыкалық безендірілуі әртүрлі, бірақ толығымен емес: ән фортепиано бөлімінің алғашқы төрт тактысінің тақырыбына негіделген пассакалияның бір түрі. Бұл екіұшты гармониялық жүріс бір нотасы жетіспейтін аккордтардан тұрады, сондықтан гармония қандай екені белгісіз. Бірінші аккордта үшінші нотасы жоқ, демек ол B мажор немесе B минор болуы мүмкін. Екіншісі тек үшінші интервалдан тұрады, сондықтан ол D-диез минорының бірінші инверсиясы, әлде F-диез мажорының екінші инверсиясы ма – белгісіз. Бұл екіұштылық тек дауыс кірген кезде шешіледі, сол кезде B миноры және оның доминантасы F-диез мажорының гармониясы орнатылады. Әннің негізінен блок аккордтарынан тұратын фортепиано бөлігі әнге үстемдік етеді және оған өрескелдік сезімін сыйлайды, ал оның қысқаша үзілісі (күшейе түсетін диссонанстық аккордтар тізбегімен ығыстырылып) әннің кульминациялық нүктесінде ақынның зәулім қорқынышын көрсетеді. Осы сәтте бастапқы екіұшты гармония қайта оралады, D-диез минорына модуляция жасап, «Was äffst du nach mein Liebesleid» (47-ші такт) сөздерімен үйлеседі. Әннің ұзындығы 63 такт, орташа орындалу мерзімі 4-5 минутты құрайды. Ол B минорында жазылған, Шуберттің аяқталмаған симфониясы сияқты.