Кіріспе

Испан кардиналы (1865–1930) Рафаэль Мерри дель Валь и Зулуэта (10 қазан 1865 – 26 ақпан 1930) – испандық католик епископы, Ватикан шенеунігі және кардинал. Кардинал болудан бұрын ол 1903 жылғы папалық конклавтың хатшысы болды, ол папа Пий X-ті сайлаған кезде, Мерри дель Вальдің ынталандыруымен сайлануға келіскен делінеді. Пий X кейіннен оны Мемлекеттік хатшы кардиналы етіп тағайындады. Мерри дель Вальдің жазбалары мен өнегесі кішіпейілділік литаниясын кеңінен танымал етуге ықпал етті, бұл литания бірнеше онжылдық бойы дұрыс емес түрде оған жатқызылды. Ол испандық елдерге жеңілдіктер беруде маңызды рөл атқарды, олар оны қасиетті кеңсеге жеке қол қойып, олардың өтініштерін орындау арқылы дамытқан діни сенімдері мен дәстүрлі амалдары үшін құрметтейді. 1953 жылы папа Пий XII-нің бұйрығымен оны қасиеттілікке жатқызу ісі басталды. Қазір ол Құдайдың қызметшісі атағын иеленеді.

Ерте өмір

Ол Испанияның Лондондағы елшілігінде Рафаэль Мария Хосе Педро Франсиско Боржа Доминго Герардо де ла Сантисима Тринидад Мерри дель Валь и Зулуэта болып дүниеге келді, аристократ Рафаэль Карлос Мерри дель Вальдің, Лондондағы испан елшілігінің хатшысының төрт ұлының екіншісі. Оның анасы София Жозефа де Зулуэта (1925 жылы қайтыс болды), Лондон банкінің графы Педро Хосе де Зулуэтаның үлкен қызы және оның әйелі, ағылшын тегінен шыққан София Энн Уилкокс болды. Меррилер бастапқыда ирландтық католик отбасы (Коннахт графтығының О’Хулахан отбасы) болған, бірақ ағылшындардың римдік католиктерді қудалауынан сақтану үшін өздерінің атын Мерри деп өзгертіп, ағылшыншалады. Рафаэль тегін жалғастырған О’Хулахан тармағы 18 ғасырда Уотерфорд графтығына қоныстанған ирланд саудагерлері болды, кейін Севильяға көшіп келді. Испанияда Рафаэль Мерри (Оның әкесінің әкесі) Арагон аристократиясынан шыққан Мария Тринидад дель Валь и Гомес де Севильяға үйленді. Кардиналдың әжесі Мария Тринидад көп ұзамай күйеуін жоғалтып, королева Изабелла II-нің күтімшісі ретінде Мадридке көшіп барды. Оның әкесі, сондай-ақ Рафаэль, дипломатиялық қызметке кірмес бұрын заңгерлік білім алған. Оның алғашқы қызметтерінің бірі Екінші француз империясы кезінде Париждегі испан елшілігі болды, сол кезде ол өзі де испандық болған императрица Евгения де Монтихомен жақын дос болды. Осы кезеңде ол Torre Díaz графтарының ұлы, өзінің Zulueta & Co. банкірлік фирмасын құрған Педро Хосе де Зулуэта и Мадариягамен де танысты. Жас Рафаэль 1863 жылдың 3 ақпанында Мадридте Педро Хосе де Зулуэтаның қызы Жозефина де Зулуэта и Уиллкоксқа үйленді. Рафаэльді дипломатиялық миссиямен Лондонға жіберді. Осылайша, жұбайлар Жозефинаның әкесінің 21 Devonshire Place мекенжайындағы үйіне көшіп келді, онда олардың бес баласы дүниеге келді: Альфонсо, сонымен қатар дипломат; Рафаэль, римдік католик кардиналы және Киелі Пий X-тің Мемлекеттік хатшысы; Педро, Мария және Доминго. Оның үлкен ағасы Альфонсо Мерри-дель-Валдың бірінші маркизі (1864 жылы туған) және 1913-1931 жылдар аралығында Ұлыбританиядағы Испания елшісі болды.

Білім

Мерри дель Валь 1878 жылға дейін Англияда өмір сүрді. Оның анасының туыстары Боурнмут қаласының маңындағы Боскомбеде үлкен виллаға ие болды. Ол иезуиттер дайындық мектебінде оқыды, сол кезде Қоғам бес аудандық шіркеу мен мектеп ашуға кірісті. Ол Ричмонд Хиллдегі Sacred Heart шіркеуінде алғашқы қасиетті тамақтанды және кейін Солтүстік Англиядағы Дарем графтығындағы Ушоу колледжі семинариясына түсті. 1888 жылдың 30 желтоқсанында Рим Папасы Григориан университетінде философия докторы дәрежесін алғаннан кейін ол дін қызметкеріне тоғыстырылды. Кейіннен ол теология докторы және канондық құқық бойынша лицензиат атағын алды.

Ішкі прелат, архиепископ және кардинал

1891 жылы ол паптық отбасының мүшесі және жеке кеңесші болды, бұрын нунциатураларда хатшы болып қызмет еткен. Лео XIII-тен англикандық диқандықтардың жарамдылығы туралы мәселені алған ол, 1896 жылдың қыркүйегінде Apostolicae curae бұйрығымен Киелі Тақты теріс жауапқа жеткізді, және оның басты авторы болды. Осы бұйрық негізінде Лео XIII Англия шіркеуінің епископтарының апостолдық мұрагерлігін жоққа шығарып, «Англикандық тәртіппен орындалған» диқандықтардың «жарамсыздығын» растады. Дипломатиялық қызметте және Рим Куриясындағы қызметін жалғастыра отырып, 1897 жылы ол Канадаға апостолдық делегат және ішкі прелат, ал 1899 жылы Паптық шіркеулік ақсүйектер академиясының президенті (Рим Куриясына байланысты мекеме, Киелі Тақтың дипломатиялық корпусында қызмет ететін дін қызметкерлерін даярлауға жауапты) болып тағайындалды. 19 сәуірде ол Никеяның титулды архиепископы болып тағайындалды және Рим Папасы Лео XIII-нің мемлекеттік хатшысы Мариано Рамполла дель Тиндаро оны епископқа бағыштады. 1902 жылы ол Эдуард VII мен Александраның тәж кию рәсімінде Папаның өкілі болды, оған Эудженио Пачелли де қатысты. Ол 1903 жылы Папа Пий X сайланған конклавтың хатшысы болды. Сәйкес келіп, Қасиетті консисториялық конгрегацияның хатшысы, сонымен қатар Кардиналдар коллегиясының және демек конклавтың хатшысы Лео XIII-пен бірдей уақытта қайтыс болды. Кардиналдар үш жыл бұрын ғана епископқа бағышталған Мерри дель Вальді із кесіп таңдады. Үш кандидаттың ішінен іріктелді. Бас тартылған екі үміткер – Мемлекеттік хатшылықтың жалпы істер жөніндегі орынбасары Джакомо Делла Кьеза және сол кездегі ерекше шіркеу істері жөніндегі хатшы Пиетро Гаспарри болды. Үшіншісінің арасындағы ең жас және тәжірибесі аз адамға басымдық берілуі Рамполла коалициясының алғашқы жеңілісі ретінде қабылданып, конклавта болатын оқиғалардың көрінісі болды. Пузина Сикстин капелласында жиналған кардиналдардың куәлігінде вето жариялады. Кардиналдар коллегиясы ашуға іш толды. Мерри дель Вальдің сөзіне сүйенсек, Рамполла ветодан кейін дауыстар жинады. Бірақ кейін Мерри дель Валь тарихшы Людвиг фон Пасторға Рамполла вето жарияланбағанда да сайлануға мүмкіндік болмас еді деп мәлімдеді, себебі кардиналдар Папа Лев XIII-нің понтификатынан кейін жаңа бағыт іздеді, ал Рамполла осы понтификатпен тығыз байланысты болды. Сайланғаннан кейін жаңа Папа Пий X конклавқа қысым көрсетуге тырысқан немесе вето құралын қолданған кез келген адамды автоматты түрде анафемаға ұшырату туралы жарлық шығарды.

Мемлекеттік кардинал

Екі айлық сынақ мерзімінен кейін, Пий X Мерри дель Вальді Мемлекеттік хатшы етіп тағайындады. Сол қарашада ол Папаның алғашқы кардиналы атанды (конклав хатшысына дәстүрлі сыйлық), Санта-Прасседе шіркеуінің кардинал-қасиетті діни қызметкері және Мемлекеттік хатшы болып, Рэмполланың орнына, ол Киелі кеңсе хатшысы лауазымына ауыстырылды. Мерри дель Валь 1903 жылғы 11 қарашада кардиналдық шапанды алған күні Пападан алған мақтау мынадай болды: «Мырза кардинал, сіз таратып жүрген Мәсіхтің иісі, тіпті уақытша тұратын жеріңізде де, және сіздің діни қызметіңізде үнемі арналып келген көптеген қайырымдылық істері, әсіресе біздің Рим қаласында, сізге жалпы құрметпен, зор құрмет сыйлады». Мерри дель Вальдің дипломатиялық жетістіктерінің бірі – Сербиямен конкордатқа қол қою. Бұл 1914 жылғы 28 маусымда Сараевода Австрия мұрагері Франц Фердинандтың қазасынан кейін Еуропаны Бірінші дүниежүзілік соғысқа итермеледі. Мерри дель Валь Белградпен қиын келіссөздердегі «жетістікке» Қасиетті Жүрек мерекесінде қол жеткізілгенін жазды. Папа мен оның Мемлекеттік хатшысы кардинал соғыстың жақындап келе жатқанын жақсы білді. Пий X бір жыл бұрын Бразилияның елшісіне Еуропа үлкен апатсыз «1914 жылдан өтпейтінін» ескерткен еді. Мерри дель Валь Пий X-тің понтификаты бойы Мемлекеттік хатшы болып қалды, бірақ Рамполланың бұрынғы әріптесі XV Бенедикт 1914 жылғы конклавта сайланғанда, Мерри дель Валь қайта тағайындалмады. XV Бенедикт іс жүзінде Доменико Ферратаны өзінің Мемлекеттік хатшысы етіп тағайындады, ол көп ұзамай қайтыс болды, содан кейін Пьетро Гаспарри. Осылайша, шіркеудің басында екі епископ – делла Кьеза (қазіргі Папа XV Бенедикт) және Гаспарри 1903 жылғы конклав алдында Мерри дель Вальден оза сырған еді. Бірақ XV Бенедикт 1914 жылғы 14 қазанда Мерри дель Вальді Киелі Офистің Жоғары қасиетті кеңесінің хатшысы етіп тағайындады. Мемлекеттік хатшы болған жас жігіт үшін кеңес кішірек (бірақ маңызды) міндет деп есептелді. Папа Мерри дель Вальді префект етіп тағайындамады, өйткені сол кезде Папалар өздері Киелі Офистің префектілері болды. Ол кезде хатшы лауазымы Дикастериядағы ең жоғары лауазым саналды. Мерри дель Валь хатшы ретінде Киелі Офистің күнделікті істерін басқаруға жауапты болды, осы қызметінде ол Теодор Герцльге Папаның «нон-поссумус» саясатын және жаңадан пайда болған сионизм қозғалысын түсіндіргендігі хабарланды, яғни еврейлер Мәсіхтің құдайлығын мойындамағанша, шіркеу олардың пайдасына жариялама жасамайды. Британдық католик дипломаты Марк Сайкс осы мәселе бойынша Мерри дель Вальге келгенде, кардинал оған көбірек қолдау көрсетті. Ол Сайкске Киелі Тақ жобаға жақсы қарайтынын айтты. XV Бенедикт (1922 жылғы 22 қаңтарда) қайтыс болғаннан кейін Мерри дель Вальді Пий XI Киелі Офистің хатшысы қызметінде қалдырды. Ол бұл лауазымда 1930 жылғы 26 ақпанға дейін болды, сол күні 64 жасында Ватикан қаласында апендицитке байланысты операция кезінде күтпеген жерден қайтыс болды. Қоштасу рәсімі 1930 жылғы 3 наурызда Санкт-Петер базиликасында өтті, ал кардинал склепке жерленді. 1931 жылғы 31 шілдеде Испания үкіметінің сыйлығы болған жаңа мазарды болашақ Папа XII Пий кардинал Эухенио Пачелли бағыштады.

Құрмет

Мерри дель Вальдің қасиеттілікке қабылданғаны туралы іс 1953 жылғы 26 ақпанда Папа Пий XII басшылығымен басталды. Осылайша, оған "Құдайдың қызметшісі" деген құрметті атақ берілді.

Құрметтер

(1906) Леопольд орденінің үлкен кордоны.