Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Баллистикадағы бұрыш
Angle in ballistics
Баллистикада, көтерілу бұрышы – мылтық, миномет немесе ауыр артиллерияның қанатының көлденең жазықтықпен және осьтік бағыты арасындағы бұрыш. Алғашқыда, көтерілу бұрышы – снарядтың құлауын өтеу үшін және белгілі бір қашықтықтағы нысананы соғу үшін атысшылардың мылтықтың тұмсығын қаншалықты жоғары көтеруі керектігін көрсететін сызықтық өлшем болған.
In ballistics, the elevation is the angle between the horizontal plane and the axial direction of the barrel of a gun, mortar or heavy artillery. Originally, elevation was a linear measure of how high the gunners had to physically lift the muzzle of a gun up from the gun carriage to compensate for projectile drop and hit targets at a certain distance.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін
ХХ ғасырдың басында атыс қаруын оңай атуға болса, артиллерияны ату қиын болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және оның кезінде артиллерияны тиімді пайдаланудың жалғыз жолы – жазықтықта нүктелерді белгілеу еді. Көптеген артиллерия бөлімдері өз қаруларын сирек, шамалы санда қолданды. Артиллерияны нақты нысанаға бағыттап атудың орнына, олар "әсерге ату" деп аталатын көне әдісті, яғни артиллерияны көптеп пайдалануды қолданды. Бұл тактиканы бұрынғы армиялар да сәтті қолданған. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарай, үлкен бұрышпен алысқа да жеткілікті дәлдікпен артиллериялық оқтарды ату мүмкін болды. Дегенмен, бұрынғы соғыстарда қолданылған артиллериялық тактика сақталды және үлкен дәлдік қажет болмайтын жағдайларда бұрынғыдай нәтиже берді. Ірі соғыс кемелері, мысалы, линкорлар, үлкен калибрлі қару-жарақтармен жабдықталған, оларды алыс қашықтықтағы кіші нысаналарды дәл ату үшін тікелей бағыттан жоғары көтеру қажет болды.
Though early 20th century firearms were relatively easy to fire, artillery was not. Before and during World War I, the only way to effectively fire artillery was plotting points on a plane. Most artillery units seldom employed their guns in small numbers. Instead of using pin point artillery firing they used old means of "fire for effect" using artillery en masse. This tactic was employed successfully by past armies. By World War I, reasonably accurate artillery fire was possible even at long range requiring significant elevation. However, artillery tactics used in previous wars were carried on, and still had similar success where great accuracy was not required. Large warships such as battleships carried large caliber guns that needed to be elevated above the direct point of aim for firing accurately at small targets at long range.
Екінші дүниежүзілік соғыстан
Уақыт өте келе, әртүрлі өлшемдегі, дәлдігі жоғары артиллериялық қарулар жасалды. Кейбір кішкентай артиллериялық құралдар биік бұрыштарда минометтер ретінде қолданылды, орташа өлшемді қарулар танктерде де, бекітілген позицияларда да қолданылды, ал ең ірі қарулар ұзақ қашықтықтағы құрлықтағы артиллериялық батареялар мен соғыс кемелерінің қарулануына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыста жақсырақ танктар пайда болғаннан кейін, танк атышылары нысанаға алу кезінде биіктікті ескеруге мәжбүр болды, олар оқшының қосымша көздері (GAS) немесе тіпті қарапайым көздер арқылы мақсатқа бағытталды. Ұзындығы аз қашықтықта танк және басқа да оқ-дәрілердің жоғары жылдамдығы биіктік мәселесін азайта түсті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде артиллериялық атысты басқару жүйелері (FCS) енгізілді, бұл артиллерия атысының тиімділігін арттырды. XXI ғасырдағы жетістіктердің арқасында, қарудың нысанаға тию үшін қанша биіктікте болу керектігін анықтау оңай болды. Лазерлік қашықтық өлшегіш және компьютерлік FCS қаруды жоғары дәлдікке ие етеді.
As time passed on, more accurate artillery guns were developed in a range of sizes. Some small artillery pieces were used at high elevations as mortars, medium sized guns were used on tanks as well as fixed positions, and the largest guns became long range land batteries and battleship armaments. With the introduction of better tanks in World War II, elevation had to be taken into account by tank gunners, which had to aim through the Gunner's Auxiliary Sights (GAS) or even through iron sights. At shorter ranges the high velocity of tank and other munitions made elevation less of an issue. During World War II artillery fire control systems (FCS) were introduced, improving the effectiveness of artillery fire. With advances in the 21st century, it has become easy to determine how much elevation a gun needed to hit a target. The laser rangefinder and computer based FCS make guns highly accurate.
Жоғары деңгей
MANPADS сияқты зымыранды ұшақ нысанасына ату кезінде суперэлевация – зымыранға гравитацияның әсерін түзететін, нысанаға бағытталған бұрыштан асып түсетін қосымша көтерілу бұрышы.
When firing a missile such as a MANPADS at an aircraft target, superelevation is an additional angle of elevation above the angle sighted on which corrects for the effect of gravity on the missile.