Кіріспе

Пермь крайы (Ресейдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі) – Шығыс Еуропада орналасқан Ресей Федерациясының құрамындағы край. Әкімшілік орталығы – Пермь қаласы. 2021 жылғы халық санауы бойынша крайда 2 532 405 адам тұрады. Край 2005 жылдың 1 желтоқсанында 2004 жылғы референдум нәтижесінде Пермь облысы мен Коми-Пермяк автономиялық округінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Коми-Пермяк округі 2006-2008 жылдар аралығындағы кезеңдік мерзімде Пермь крайының құрамында автономия мәртебесін сақтап тұрды. Бұл округ сондай-ақ барлық федералдық трансферттерді сақтай отырып, крайдан бөлек бюджетке ие болды. 2009 жылдан бастап Коми-Пермяк округінің бюджеті Пермь крайының бюджет заңнамасына бағына бастады. Кезеңдік мерзімнің енгізілуінің себебі Коми-Пермяк округінің федералдық субсидияларға үлкен тәуелділікте болуы және күрт қысқарту оның экономикасына зиян келтіруі мүмкін болды.

Климат

Пермь өлкесінде континенттік климат. Қыстары ұзақ және қарлы, қаңтар айындағы орташа температура өлкенің солтүстік-шығыс бөлігінде ...-ден оңтүстік-батыс бөлігінде ...-ге дейін ауыспайды. Ең төменгі тіркелген температура ... (солтүстікте) болды.

Минералдар

Пермь өлкесінде пайдалы қазбалар көптеп кездеседі. Мұнай, табиғи газ, алтын, алмаз, хромит, торф, әк тас және құрылыс материалдары – осы өңірде өндірілетін көптеген табиғи ресурстардың арасында. Мұнай алғаш рет 1929 жылы Верхнечусовские Городки поселкесінің жанында табылды. Қазіргі таңда 180-нен астам мұнай және газ кен орындары белгілі. Олардың ішінде 89 мұнай, 2 газ және 18 мұнай-газ кен орындары бар. Көбісі кішкентай және өлкеңің орталық және оңтүстік аудандарында орналасқан. Солтүстік кен орындары нашар дамыған, себебі мұнай тұз қабаттарының тереңінен табылады. Пермь өлкесінде 200 жылдан бері көмір өндіріліп келеді. Ұзақ жылдар бойы ол аймақтағы отын және энергия балансында маңызды рөл атқарды. Ең көп өндіріс 1960 жылы болды, ол 12 миллион тоннаға жетті. Кейін өндіріс азайды және жаңа кен орындарын іздеу жұмыстары тоқтатылды. Верхнекамск калий тұздарының кен орны әлемдегі ең ірілерінің бірі болып саналады. Оның ауданы шамамен , ал тұз қабаттарының қалыңдығы 514 метрге жетеді. 1841 жылы геологиялық перм кезеңі осы аймақта табылған сол кездің тау жыныстарының қабаттарының құрметіне аталды.

Флора мен фауна

Пермь өлкесінің аумағының шамамен 71% орманмен жабылған. Қылқан жапырақты орман аймақтары басым, ал жапырақты орман оңтүстікте көбірек кездеседі. Өлкеде 62 түрлі сүтқоректі, 270-нен астам түрлі құс, 39 түрлі балық, 6 түрлі жорғалаушы және 9 түрлі қосмекенді тіршілік етеді. Пермь өлкесінде үш табиғат қорығы орналасқан: Басеги, Вишера, Предуралье.

Саясат

Кеңес дәуірінде облыстағы жоғары билік үш адам арасында бөлісті: Пермь КПСС комитетінің бірінші хатшысы (іс жүзінде ең көп билікке ие болған), облыстық Совет төрағасы (заң шығару билігі) және облыстық Атқару комитетінің төрағасы (атқару билігі). 1991 жылдан бастап КПСС барлық билігін жоғалтты, ал облыс әкімшілігінің басшысы, соңында губернатор сайланған аймақтық парламентпен бірге тағайындалды/сайланды. Пермь крайының хартасы – аймақтың негізгі заңы. Пермь крайының Заң шығару жиналысы – провинцияның тұрақты заң шығарушы (өкілдік) органы. Заң шығару жиналысы өкілеттіктерін заңдар, қаулылар және басқа да құқықтық актілерді қабылдау арқылы, сондай-ақ қабылдаған заңдары мен басқа да құқықтық актілердің орындалуын және сақталуын қадағалау арқылы жүзеге асырады. Жоғары атқарушы орган – облыстық үкімет, оның құрамына аудандық әкімшіліктер, комитеттер және комиссиялар сияқты аумақтық атқарушы органдар кіреді, олар провинцияның дамуына көмектеседі және күнделікті мәселелерді шешеді. Облыс әкімшілігі губернатордың қызметін қолдайды, ол – жоғары лауазымды тұлға және Ресей Конституциясына сәйкес облыс хартасының сақталуына кепілдік береді.

Құқық қорғау органдары

Пермь өлкесі Ішкі істер министрлігінің бас басқармасы (ГУ МВД России по Пермскому краю) немесе Пермь полициясы (Полиция Перми) – Ресей Федерациясы Пермь өлкесі үкіметінің басты құқық қорғау органы. Ол аймақтық ІІМ және Пермь өлкесінің губернаторына бағынышты. Полиция бастығы – Юрий Валяев.

Әкімшілік бөлімшелер

Әкімшілік тұрғысынан, край отыз үш ауданға, он төрт облыстық маңызы бар қалаға және бір жабық әкімшілік-аумақтық құрылымға бөлінеді. Алты әкімшілік аудан Коми-Пермяк округіне біріктірілген, ол Пермь облысы мен Коми-Пермяк автономиялық округінің 2005 жылы бірігуі нәтижесінде Пермь крайының құрамында құрылған, ерекше мәртебесі бар әкімшілік бірлік. Бұрынғы екі субъекті де федерация құрамындағы дербес бірліктер болатын. Муниципалдық деңгейде барлық әкімшілік аудандардың және облыстық маңызы бар тоғыз қаланың аумақтары муниципалдық аудандар ретінде біріктірілген. Қалған бес қала қалалық округтер ретінде ұйымдастырылған.

Экономика

Түсті металлургия негізі – магний және сирек металдар кездесетін Верхнекамск калий кен орнын өңдеу. Зауыттар Березникиде (Титан-магний зауыты корпорациясы VSMPO) және Соликамскте (АҚ «Соликамск магний зауыты») орналасқан. Инженерлік саласында әскери өндіріс маңызды рөл атқарады. Ең ірі инженерлік орталық – Пермь қаласы; ұшақ және зымыран қозғалтқыштары, мұнай және кен өндіру жабдықтары, бензинмен жұмыс істейтін аралар, байланыс құралдары, кемелер, кабель және басқа да өнімдер шығарылады. Ірі кәсіпорындар – «Мотовилиха» зауыттары және «Пермь моторлары». Ағаш кешені Прикамье аймағының ең бай орман ресурстарын пайдалануға негізделген. Орман шаруашылығы кәсіпорындары негізінен аймақтың солтүстігінде орналасқан.

Демография

2021 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша Пермь өлкесінің халқы 2 532 405 адамды құрайды. Бұл көрсеткіш 2010 жылғы халық санауында тіркелген 2 635 276 адамнан кем, ал 1989 жылғы халық санауында тіркелген 3 099 994 адамнан одан да кем.

Этностық топтар

+ Пермь өлкесіндегі этникалық топтар 2021 жылы Этнос Халық саны Пайыздық үлес Ресейліктер 2,030,442 89,4% Татарлар 92,472 4,1% Коми-пермяктар 50,163 2,2% Башқұрттар 16,105 0,7% Украиндықтар 11,808 0,5% Басқа этникалық топтар 69,877 3,1% Этностық белгісі көрсетілмеген 261,538 –

2007 жылғы демографиялық мәліметтер

Пермь облысы2,718,22732,74742,68012.0515.70 0.37%Большесосновский14,29221926815.3218.75 0.34%Верещагинский43,41071074416.3617.14 0.08%Горнозаводский27,88539658214.2020.87 0.65%Еловский12,29917622914.3118.62 0.43%Кочевский12,35618119614.6515.86 0.12%Ильинский20,31127840813.6920.09 0.64%Карагайский23,90736038115.0615.94 0.08%Кишертский14,57815828010.8419.21 0.83%Красновишерский26,28733545512.7417.31 0.45%Куединский30,57644648914.5915.99 0.14%Кунгурский46,37072772015.6815.530.01%Кудымкарский27,92242967615.3624.21 0.88%Нитвенский45,55265685814.4018.84 0.44%Октябрьский34,78948158513.8316.82 0.30%Ординский16,18524724115.2614.890.04%Осинский32,07441055012.7817.15 0.44%Оханский17,18020235911.7620.90 0.91%Очерский24,65136645514.8518.46 0.36%Пермский87,3421,2751,38314.6015.83 0.12%Сивинский16,79729726617.6815.840.18%Соликамский17,63720326511.5115.03 0.35%Суксунский20,92529434914.0516.68 0.26%Уинский12,63118021214.2516.78 0.25%Усольский13,78817629912.7621.69 0.88%Частинский14,45020725414.3317.58 0.33%Чердынский32,52234254210.5216.67 0.61%Гайнский16,10621426813.2916.64 0.33%Чернушинский52,23181163815.5312.210.33%Пермь987,24610,09413,16710.2213.34 0.31%Александровский34,55442766212.3619.16 0.68%Березники165,9501,8222,48410.9814.97 0.40%Гремячинский15,07517836711.8124.34 1.25%Губахинский40,08644882611.1820.61 0.92%Добрянский61,36579295012.9115.48 0.26%Кизельский30,83738182712.3626.82 1.43%Краснокамский40,3938161,26420.2031.29 0.64%Кунгур68,07487298112.8114.41 0.16%Лысьвенский82,9211,0161,59812.2519.27 0.70%Соликамск97,2691,1651,46411.9815.05 0.30%Чайковский108,6171,3741,33212.6512.260.04%Чусовской73,3148791,53111.9920.88 0.89%Юрлинский11,04620025318.1122.90 0.48%Косинский7,71613016016.8520.74 0.38%Юсьвинский22,62628847512.7320.99 0.82%Кудымкар30,96438551112.4316.50 0.40%Бардымский27,52936153713.1119.51 0.64%Берёзовский17,90123028112.8515.70 0.28%

Дін

2012 жылғы сауалнама бойынша Пермь крайының халқының 43% орыс православие шіркеуіне жатады, 5% өзін дінге жатпайтын христиан деп жариялайды, 4% мұсылман, 2% родноверлер (славян халықтық діні), 1% ескі нанымдылар, 1% шіркеуге қатыспайтын немесе орыс православие шіркеуінің мүшесі емес православие христиандары, 8% басқа дінді ұстанады немесе сауалнамаға жауап берген жоқ. Бұдан өзге, халықтың 24% өзін "рухани, бірақ діни емес" деп санайды, ал 14% атеист немесе дінсіз екенін мәлімдейді.