Кіріспе
Америка Азаматтық соғысындағы шайқас
Ков-Маунтин шайқасы 1864 жылдың 10 мамырында Америка Азаматтық соғысы кезінде Вирджиния штатының Уайт округінде болды. Бригадир генерал Уильям В. Аверелл басқарған одақтың атқыштар дивизиясы Витвилл маңындағы қорғасын кеніне шабуыл жасауына кедергі келтірді. Бригадир генерал Джон Хант Морган басқарған конфедерациялық күштер, бригадир генерал Уильям Э. "Грамбл" Джонстың басқаруындағы атқыштар бригадасының жасағымен бірге Авереллді Крокет ковы және Ков-Маунтинға жақын Cove Gap-те тоқтатты. Аверелл және бригадир генерал Джордж Крук басқарған үлкен күш конфедерациялық Вирджиния және Теннесси темір жолына зиян келтіру жоспарының бір бөлігі болды. Конфедерация бұл темір жолды әскерлер мен жабдықтарды тасымалдау үшін пайдаланды, сондай-ақ маңызды қорғасын және тұз кен орындарына қызмет етті. Авереллдің міндеті кен орындарына шабуыл жасау еді, бірақ ол қорғасын кеніне жетуге тырысқанда шығанақта тоқтатылды. Түнде таулар арқылы қашып шыққаннан кейін Авереллдің атқыштар дивизиясын бес күн бойы бірнеше конфедерациялық күштер қуып жетеді, содан кейін оның әскері Батыс Вирджиниядағы Юнион қаласында Круктың күштерімен қайта қосылды. Ұлттық саябақтар қызметі бұл шайқастың нәтижесін "белгісіз" деп сипаттады. Конфедерациялық есептерде бұл шайқас Морганның жеңісі деп көрсетілген. Конфедерациялық әскерлер Авереллдің ет сақтау және оқ жасау үшін маңызды болған тұз және қорғасын кенін жоюына жол бермеді. Алайда, Авереллдің ниетіне қатысты конфедерациялық алаңдаушылықтың арқасында Джонс пен Морган басқарған күштердің көп бөлігі Клойд тауы шайқасына көмектесе алмады, онда Круктың 6000 адамнан тұратын легионы маңызды жеңіске жетті. Крук өзінің мақсатын орындап, Жаңа өзендегі үлкен теміржол көпірін қиратты, соның салдарынан конфедерацияның маңызды теміржол инфрақұрылымына зиян келтірді.
Негізгі мәліметтер мен жоспар
1864 жылдың наурыз айында генерал-лейтенант Улисс С. Грант Одақтың барлық қарулы күштерінің бас қолбасшысы болды. Гранттың Вирджиниядағы стратегиясы – Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясы сияқты ең күшті Конфедерация армиясына бірнеше бағыттан шабуыл жасау. Мақсаттардың қатарында Вирджиния және Теннесси темір жолы мен Вирджиния орталық темір жолы болды, олар Ли армиясын азықтандыру үшін Шенноа аңғарынан шығысқа азық-түлік тасыды. Бұл екі теміржолда да әскерлер майдан арасына жылжыды. Вирджиния және Теннесси темір жолы Конфедерацияның астанасы Ричмондты Теннессимен байланыстырып, тұз бен қорғасын сияқты минералдарды Ноксвиллге (Теннесси) және Вирджинияның Линчбург, Петерсбург және Ричмонд қалаларындағы зауыттарға тасымалдауға қолданылды. Бригадир генерал Джордж Крукқа Вирджиния және Теннесси темір жолына шабуыл жасау міндеті жүктелді. Оның құрамында үш жаяу әскер бригадасы, атты әскер және екі батарея болды, барлығы 6155 адамды құрады. Біраз уақыттан кейін оған тағы 400 адам қосылды. Крук Уильям В. Аверелл бригадалық генералы басқаратын кішігірім күшті Круктан батысқа қарайғы тұз кеніне шабуыл жасау үшін жіберді. Ков-Маунтин шайқасы Аверелл Грант жоспарының өзіндік бөлігін орындау үшін қозғалған кезде болды. Авереллдің мақсат тұз кені Вирджиния штатының Солтвилл қаласында орналасқан. 1864 жылы бұл кен Конфедерацияның тұздың үштен екі бөлігін өндірді. Дезертирлер мен тұтқындардан Аверелл Конфедерация армиясының Солтвиллдегі мақсатын және оның күшінің мөлшерін білетінін естіді. Ол сондай-ақ Джон Хант Морган мен Уильям "Грамбл" Джонс басқаратын 4500 конфедерациялық әскердің Авереллдің күшіне (шамамен 2000 адам) Солтвиллде күтіп отырғанын білді. Осы ақпаратты ескере отырып, Аверелл теміржолға шығысқа қарай Витвильде шабуыл жасауға шешім қабылдады, Морган мен Джонстың Крукты ұстауына мүмкіндік бермейді. Аверелл шығысқа қарай жылжығанда Морган оның соңынан ілесе бастады. Джефферсонвилл, Крэб Орчард және Уайтвилл жолдарының қиылысында Аверелл таулардың шығысына қарай Крэб Орчардқа қарай жылжыды – бұл қиын жол және Уайтвиллге дейінгі ұзақ сапар. "Ричмонд инквайрер" газеті бұл жерді "Крокетттің саңылауы" деп атады. Шкунмейкердің 14-ші Пенсильвания және 1-ші Батыс Вирджиния атты әскері саңылауды басып алған конфедерациялық күштің алдыңғы қатарлы гвардиясын кері қайтару арқылы шайқасты бастады. Одақтың атты әскері саңылауға тым жақын келгенде, саңылаудың екі жағындағы конфедерациялық атты әскер оларды кері қайтарды. Полк күтіп тұрғанда, полктің H ротасының бірі ағашқа көтеріліп, конфедерациялық күштің орналасуын байқады. Бұл туралы Дюфьеге хабарланды, ал шабуыл тоқтатылды. Аверелл сол кезде білмегенімен, қосалқы күштер (Морган бригадаларының ішінде) саңылаудың екі жағында орналасқан, ал жолға бұталардың арасынан жасырылған зеңбірек орнатылған. Саңылауға енуге мүмкіндік болмағандықтан және конфедерациялық күштердің күшеюін білген Авереллдің командасы артқа шегініп, конфедерациялықтарды шығанаққа тарту үшін соғыс желісін құрды. Конфедерацияның үлкен күштері саңылаудан шықты, және тағы да шайқас басталды. Авереллдің маңдайына шайқастың басында оқ тиді, бұл жеңіл жарақаттан қан ағып кетті. Пауэлл 2-ші Батыс Вирджиния атты әскерін взводтарға бөлді және оларды Авереллдің "ауыр атыс кезінде тәртіпсіздіксіз жалғасқан киім парадты" деп атаған дәлдікпен бірте-бірте кері жылжытты. Кейін Аверелл 2-ші Батыс Вирджиния атты әскері дивизияның сол жағын құтқарып қалғанын айтты. Батыс Вирджинияның 2-ші дивизиясы төрт сағаттық ұрыстар кезінде үш-төрт рет қоршауға алынғанымен, Одақтың желісінен жалғыз үзілісті 14-ші Пенсильвания атты әскері жасады. 34-Огайо атты жаяу әскері тез арада резервтік позициядан бос орынды толтырды, ал 14-Пенсильвания реформаланды және Одақтың желісінде өз орнын қайта алды. Авереллдің күштері едәуір қашықтықта кері шегінді, ал шайқас қараңғыда аяқталды. Конфедерацияның шығындары 40-тан 60 адамға дейін жетеді. Соғыста болған және Авереллдің күштері қоршауға алынды деп сенген бір одақтық сарбаз, конфедераттардың Авереллдің адамдарына қарағанда көп зардап шеккенін ойлады, өйткені одақтық сарбаздар қорғаныста болған кезде конфедераттар барлық шабуылды жасады. Авереллдің адамдары жақсы жол жоқ тауға көтеріліп, түсіп кетуі керек еді, сондықтан олар аттарын жаяу бастап кетті. Таң атқанда команда таудың түбінде болды, олардың арасында 30 миль (48 км) қиын жерлер болды. Олар бұл жерде жарты күн демалып, кейін Дублин теміржол депосына бет бұрды. Олар Круктың Жаңа өзені үстіндегі үлкен теміржол көпірін бұрыннан-ақ қиратқанын және жаңбырдың салдарынан өзеннің деңгейінің тез көтеріліп бара жатқанын анықтады. Өзен шамамен жарты мильге (0,54 км) дейін кеңейді және жылдам ағысы мен тасты төсегі бар. Авереллдің әскері Христиансбургтен батысқа қарай 3 миль (5 км) жерде Жаңа өзенді кешіп өтті, бірнеше адам мен аттар суға батып кетті. Олар сондай-ақ 3 дюймдік калибрлі екі зеңбірекке де ие болды. Өзен мен жаңбырдан кейбір оқ-дәрілер пайдасыз болды, ал Авереллдің шайқастан кейінгі есебінде оның "оқ-дәрілерінің таусылып бара жатқаны" себебі айтылды. Конфедерациялық күштер Авереллді Блэксбургте ұстай алмады (ал Крук бұрыннан-ақ кетіпті), сондықтан қуып жете беру солтүстікке қарай жалғасты. 13 мамыр күні Джексон Солтүстік тау мен Саңылау тауында Авереллді ұстап алуға тырысты. Жаңбыр жерді сырғалқыш қылды, ал тау өзендері қауіпті болды. Имбоденнің есебінде Джексон Саңылау тауында "Авереллдің командасын ұстап алып, тауларда шашыратқаны" айтылды. "Қараңғылық пен су тасқынына байланысты жаяу әскермен әрі қарай қуып жете алмадық". Батыс Вирджинияның 2-ші атты әскерінен келген бір сарбаз олардың Саңылау тауының жанында конфедерациялық артиллериясынан атылғанын айтты, сондықтан екі взвод шайқасшылары бағанның таудан өтуіне кедергі келтірді. Олардың жолы тар және қауіпті болды, ал тау тік болды. Әскерлер аттарын жетекке алып, ал екінші қолымен алдыңғы аттың құйрығын ұстады. Команда "тар және сирек қолданылатын жолдармен" солтүстікке қарай жалғастырды. Аверелл өзінің командасын мақтады, олар "10-шы күні Уайтвиллдің жанында басым күшке шабуыл жасап, оны ұстап тұрды, соның арқасында басқа колонна қарсылықсыз мақсатына жете алды". "New York Times" газеті "шабуылдаушы және батыл офицер генерал Авереллдің атты әскерлік шабуылы соғыстың ең қауіпті және керемет шабуылдарының бірі болды. Бұл сонымен қатар сәтті аяқталды" деп жазды. Пауэлл бригада командирі болды және 23 қыркүйекте Авереллді дивизия командирі ретінде алмастырды. Соғыстан көп уақыт өткен соң, ол 1862 жылы өткен Синкинг-Крик шабуылындағы іс-әрекеттері үшін Әміржан медалімен марапатталды. Шкунмейкер де соғыстан кейін Әміржан медалімен марапатталды. Оның медалі 1864 жылдың 19 қыркүйегінде Винчестердің үшінші шайқасындағы іс-әрекеттері үшін берілді. Конфедерация тарапынан Джонс 5 маусымда Вирджиния штатындағы Пидмонт шайқасында қаза тапты. Грэм тамызда Мурфилд шайқасында тұтқынға алынды. Морган 4 қыркүйекте Теннесси штатының шығысындағы шабуылда қаза тапты. Гранттың Лидің Солтүстік Вирджиния армиясына қысым көрсету жоспары бастапқыда толыққанды орындалмады. Крук Клойдын тауындағы шайқаста үлкен жеңіске жетті және Вирджиния және Теннесси темір жолында қолданылған үлкен Жаңа өзен көпірін жою мақсатын орындады. Алайда Аверелл тұз кеніне немесе қорғасын кеніне зиян келтіре алмады, ал Сигель 15 мамырда Нью-Маркет шайқасында жеңіліске ұшырады. Крук, Аверелл және Сигель Стаунтон қаласында кездеспеді. Ков-Маунтин шайқасының нәтижесіне қатысты әртүрлі түсіндірулер болғанымен, Остинвиллдегі Уайт округының қорғасын кені Конфедерация армиясын оқ-дәрімен қамтамасыз етуді жалғастырғанын ешкім дауламайды. Крук, Аверелл, Пауэлл және Шкун...