Кіріспе
Тамақ пен сусынды салқындату үшін қолданылатын оқшауланған қорап. Оны көбінесе мұз түйіршіктерімен толтырып, ішіндегі заттардың салқын күйін сақтайды. Кейде мұз пакеттері де қолданылады, олардың ішінде еріген су немесе гель болады, ол қарапайым мұздан ұзаққа дейін суыққа ұстайды (фазалық өзгеріске ұшырағанда жылуды сіңіреді). Салқындатқыштарды көбінесе пикникке, демалысқа немесе саяхатқа алып жүреді. Жазы ыстық болатын жерлерде, дүкеннен үйге суық азық-түлік әкелу үшін де пайдаланады, мысалы, ыстық көлікте мұздырманың еріп кетпеуі үшін. Мұз қоспағанда да бұл пайдалы болуы мүмкін, әсіресе үйге сапар ұзақ болса. Кейбір салқындатқыштардың қақпағында стақанға арналған ұстағыштар болады. Олар әдетте пластиктен жасалған ішкі және сыртқы қабықшалардан тұрады, олардың арасында қатты көбік орналасқан. Олар кішкентай, жеке пайдалануға арналғандардан бастап, дөңгелектері бар үлкен отбасылық салқындатқыштарға дейін болады. Бір рет қолданылатын салқындатқыштар полистирол көбіктен жасалады (мысалы, бір рет қолданылатын кофе стаканы сияқты) және 2 см немесе бір дюйм қалыңдығында болады. Көптеген қайта қолданылатын салқындатқыштарда тұтқалар бар, ал кейбіреулерінде иыққа ілуге арналған белбеулер де бар. Салқындатқыш тек сусынды салқындату құралы болмай, суық заттарды тасымалдауға арналған құралға айналды. Термиялық қап, салқындатқыш қап немесе салқын қап ұқсас принципте жұмыс істейді, бірақ әдетте кішірек және қатаң болмайды.
A cooler, portable ice chest, ice box, cool box, chilly bin (in New Zealand), or esky (Australia) is an insulated box used to keep food or drink cool. Ice cubes are most commonly placed in it to help the contents inside stay cool. Ice packs are sometimes used, as they either contain the melting water inside, or have a gel sealed inside that stays cold longer than plain ice (absorbing heat as it changes phase). Coolers are often taken on picnics, and on vacation or holiday. Where summers are hot, they may also be used just for getting cold groceries home from the store, such as keeping ice cream from melting in a hot automobile. Even without adding ice, this can be helpful, particularly if the trip home will be lengthy. Some coolers have built in cupholders in the lid. They are usually made with interior and exterior shells of plastic, with a hard foam in between. They come in sizes from small personal ones to large family ones with wheels. Disposable ones are made solely from polystyrene foam (such as is a disposable coffee cup) about 2 cm or one inch thick. Most reusable ones have molded in handles; a few have shoulder straps. The cooler has developed from just a means of keeping beverages cold into a mode of transportation with the ride on cooler. A thermal bag, cooler bag or cool bag is very similar in concept, but typically smaller and not rigid.
Тарих
Салқындатқыштың алғашқы ойлап табушысы белгісіз, оның түрлері 1950 жылдары әлемнің әртүрлі аймақтарында пайда болды. Портативті мұз сақтағыш АҚШ-та Иллинойс штатының Джолиет қаласынан Ричард С. Ларами патенттеген. 1951 жылдың 24 ақпанында Ларами АҚШ патент бюросына портативті мұз сақтағышқа (сериялық нөмірі 212,573) өтініш берді. Патент (#2,663,157) 1953 жылдың 22 желтоқсанында тіркелді. 1952 жылы Сиднейдегі Malley’s тоңазыту компаниясы Австралияда портативті Esky Auto Box-ты шығарды. Болаттан жасалған, қапталған эмаль және хроммен әрленген, изоляция үшін пробкадан жасалған қабаттары бар Esky нарықтағы алғашқы жаппай өндірілген салқындатқыш болды. Бұл бренд үлкен сәттілікке жетті және 1960 жылға қарай 500 000 австралиялық үй шаруашылығында осы салқындатқыш болды (сол кезде елде шамамен 3 миллион үй шаруашылығы болған). Coleman компаниясы 1954 жылы мырышталған болаттан жасалған салқындатқышты ұсынған кезде АҚШ-та салқындатқыштарды танымал етті. Үш жылдан кейін Coleman салқындатқыштар мен ыдыстарға пластикалық қаптама жасау процесін әзірледі.
Термоэлектрлік салқындатқыштар
Кейбір заманауи суытқыштар термоэлектрлік болып, автокөліктің прикуривательіне қосылады. Мұздатқыш немесе басқа жылу сорғысы сияқты компрессор мен салқындатқыш затты пайдаланудың орнына, олар Пельтье эффектісін және сыртқы желдеткішті пайдаланып, жылуды сыртқа шығарады. Ток бағытын кері бұру арқылы, бұл технология мазмұнды салқындатудың орнына қыздыруға да мүмкіндік береді, бұл машинадан әкелген тамақты ыстық ұстауға немесе суық климатта заттарды қатып қалдырмауға пайдалы. Термоэлектрлік суытқыштар температураны қоршаған ортадан шамамен 40°F немесе 22°C төмендетуге немесе одан кем емес деңгейге көтеруге қабілетті; бұл, негізінен, суытқыш қораптың жылу оқшаулауының тиімділігіне байланысты. Кейбір жақсы үлгілерде цифрлық термостаттар бар. Олар көп қуатты тұтынады, сондықтан жанармассыз тұрған автомобильдің аккумуляторын толықтай разряд етіп, қозғалтқышты іске қосуға мүмкіндік қалдырмауы мүмкін. Көптеген электрлік суытқыштар мұны болдырмау үшін 10 немесе 10,5 вольт деңгейінде автоматты түрде өшіріледі. Көптеген суытқыштармен бірге электр адаптері келеді, ол желілік кернеуді 12 вольтқа дейін түрлендіру үшін электрондық трансформаторды қолданады және суытқыштың сымын қосуға арналған прикуривательге ұқсас ұясы бар. Ал кейбір үлгілерде жылыту режимі үшін ток бағытын өзгертуге арналған кроссоверлік қосылым құрылғысы да бар.
Ротациялық қалыпталған суытқыштар
Ротациялық қалыптау (рото қалыптау) арқылы жасалған суытқыштар соңғы жылдары кең таралды. Рото қалыптау суытқыштары айналмалы қалыптау процесімен өндіріледі, онда қыздырылған және жұмсақ материал баяу айналатын қалыптың ішкі бетіне жағылады. Қалып суыту кезеңінде де айналуын жалғастырады, нәтижесінде қалың және біртекті өнім пайда болады. Рото қалыптау суытқыштарында қыздырылған сұйық пластик қалың изоляция қабатының үстіне жағылады. Соның салдарынан, өнімде тығыздағыштар немесе ақаулар болмайды және ол дәстүрлі суытқыштарға қарағанда әлдеқайда мықтырақ және ұзақ қызмет етеді. YETI, ORCA немесе Grizzly суытқыштары рото қалыптау суытқыштарының мысалдары болып табылады.
Қозғалтқышпен жұмыс істейтін салқындатқыштар
Салқындатқышпен жүру – сусындар мен басқа да азық-түлік өнімдерін сақтап, салқындататын көлік құралы. Ол төмен қуатты қозғалтқыш пен салқындатқышты орындық ретінде пайдаланатын го-карт рамасынан құралған. Салқындатқышпен жүру азық-түлік пен сусынды қысқа қашықтыққа тасымалдауға мүмкіндік береді және кішкентай аулада, көршілес аймақта немесе үлкен ашық ауа шараларында қолданылуы мүмкін. Салқындатқышпен жүруге тіркеме қосып, қосымша салқындатқышты тіркеме ретінде тасуға болады. Дыбыстық қозғалтқыштар немесе электр моторлары қолданылады, электр моторлары жеңіл, энергияны тиімді пайдаланады және шусыз жұмыс істейді. Екеуі де кең ауқымды қуатқа ие. Электр моторлары 12-ден 60 вольтқа дейінгі аккумуляторларды пайдаланады. Газбен жұмыс істейтін қозғалтқыштардың қуаты әртүрлі, бірақ олардың максималды жылдамдығы шамамен 0,8 м/с құрайды, алайда хоббишілер одан да жылдам нұсқаларын жасаған. Салқындатқышпен жүрудің заңдық статусы елдерде және АҚШ-та штаттарда әртүрлі. Кейбір елдерде қоғамдық жолдарда кез келген моторлық көлікті жүргізу үшін жүргізуші куәлігі қажет, ал мас күйде жүргізуші көлік құралын басқару айыбына тартылуы мүмкін.