Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аңызға айналған крис
Legendary kris
Таминг Сари (малай тілінде "гүл қалқаны", "әдемі қалқан" немесе "басты қалқан" деген мағына береді) – малай халық әңгімелеріндегі танымал крис. Оны аңызға айналған Малакка батыры Ханг Туа қолданған делінеді, ал оны ұстаған адамға денеге тиетін залалдан қорғайды деген әңгіме бар.
Taming Sari (which means "flower shield", "beautiful shield" or "the main shield" in Malay) is a famous kris in Malay folklore. It is believed to have been wielded by the legendary Malaccan warrior Hang Tuah, and is fabled to grant physical invulnerability to its wielder.
Сипаттама
Крис Тамминг Сари 21 түрлі металдан жасалғаны айтылады. Бүкіл саңпир (жоғарғы ағаш бөлігі) және батан (ағаштан жасалған төменгі қабықшасы) алтын жапырақпен қапталған. Бұл керис габус (жіті) деп жіктеледі.
The Kris Taming Sari was said to have been made of 21 different types of metal. The whole of the sampir (upper wooden part) and batang (lower part of the wooden sheath), was covered in gold leaf. It is classified as a keris gabus (sharp
Фольклорлық
Малай жылнамалары (малай: Sejarah Melayu) кристің жавалық темірші (пандай бези) жасағанын және Маджапахит чемпионы, Таминг Сари есімді пендекар қолданғанын, содан қару осы атты алғанын айтады. Оны жасаудың шеберлігі соншалық, оны ұстаған адамды ешкім жеңе алмайтын болған. Аңыздың кейбір нұсқаларында қаруға бір сиқыр салған, ол оны қолданған адамды дене жарақатынан сақтайтын еді. Малаккалық адмирал Ханг Туа оны өлімге дейін соғысқан жекпе-жекте жеңіп алды, сосын Маджапахит патшасы Сингхавикрамавардана жеңімпазға қаруды сыйлады. Кейін Ханг Туа Ледан тауынан ханшайымды әкеле алмаған соң, кристі Тун Маматқа берді, ол оны Сұлтан Махмуд Шахқа қайтарды. Содан кейін Ханг Туа жоғалып кетті және одан ешкім естіген жоқ. Тағы бір аңыз бойынша, Ханг Туа қылықты өзенге лақтырып, кризис қайта келгенде қайтып келемін деді. Крис-Тэминг Саридің дағдарыс кезінде ауада қалқып немесе иесі үшін күресу үшін қынынан секіріп шығу сияқты мистикалық күштері бар делінеді.
The Malay Annals (Malay: Sejarah Melayu) tells that the kris was made by a Javanese blacksmith (pandai besi) and wielded by the champion of Majapahit, a pendekar named Taming Sari from which the weapon derives its name. It was said to be so skillfully crafted that anyone wielding it was unbeatable. In some versions of the legend, the weapon was imbued with an enchantment that would make its user physically invulnerable. The Malaccan admiral Hang Tuah eventually won it in a duel to the death after which Singhavikramavardhana, the king of Majapahit presented the weapon to the victor. Later when Hang Tuah failed to bring back the princess from Mount Ledang, he gave the kris to Tun Mamat to be returned to Sultan Mahmud Shah. Hang Tuah then disappeared and was never seen or heard of again. Another version of the legend has it that Hang Tuah threw the dagger into the river, saying that he would return when the kris re appeared. The Kris Taming Sari is said to have mystical powers such as hovering in the air during times of crisis or leaping out of its sheathe to fight on behalf of its wielder.
Тарих
1511 жылы Малакка португалдықтар тарапынан басып алынғанда, Сұлтан Махмуд Малакканың барлық мемлекеттік регалиясын алып, Суматрадағы Кампарға шегінді. Ол қаруды, сондай-ақ басқа да патшалық регалияларды ұлы Мұзаффар Шахқа тапсырды, ол кейін Перактың билеушісі атанды. Ол қару әлі күнге дейін оның ұрпағы Сұлтан Назрин Мүйзұддин Шахтың сарайында сақтаулы және бүгінде мемлекеттік регалияның бір бөлігі болып табылады. Таминг-Сари Перак патшалық әулетінің регалиясына қосылғанға дейін, ол лаксамана (адмирал) отбасының мұралық мүлігі болған деп саналады, олар ұрпақтан ұрпаққа Хиллир Перактың аумақтық басшысы ретінде билік еткен. Аталған кристі соңғы рет иеленген аумақтық басшы – Лаксамана Мохд Амин Аланг Дуакап болған делінеді. 1876 жылы ол, сол заманғы көптеген аристократтармен бірге, британдық резидент Джеймс У.У. Бирчтің қанына қан жұқтырды деген айыппен тұтқындалды. Датук Шахбандар Уда Кедити (Керианның аумақтық басшысы), Сұлтан Абдулла (сол кездегі Перак монархы) және Menteri Paduka Ngah Ibrahim (қағаз бай Ларуттың әкімшісі) бірге Лаксамана Мохд Амин Сейшель аралдарына жер аударылды.
When Malacca was captured by the Portuguese in 1511, Sultan Mahmud retreated to Kampar in Sumatra, bringing all of Malacca's state regalia. He passed the weapon along with the other royal regalia to his son Muzaffar Shah who later became the ruler of Perak. It is still kept in the palace of his descendant Sultan Nazrin Muizzuddin Shah, and is today still part of the state's royal regalia. Before Taming Sari became part of the Perak royalty's regalia, it is believed to have been a hereditary article of the family of the laksamana (admiral) who for generations, through succession, ruled as the territorial chief of Hilir Perak. It is believed that the last territorial chief who had the famed kris in his possession was Laksamana Mohd Amin Alang Duakap. In 1876, he was arrested alongside many other aristocrats of his time for the alleged involvement in the murder of the first British Resident, James W. W. Birch. Together with Datuk Shahbandar Uda Kediti (the territorial chief of Kerian), Sultan Abdullah (the reigning Perak monarch of the time) and Menteri Paduka Ngah Ibrahim (the administrator of tin rich Larut), Laksamana Mohd Amin was banished to the Seychelles.