Кіріспе

Германияның штаттық полициясы (Лихтенштейннің Landespolizei; ) – Германия штаттарының кез келгенінің штаттық полициясын білдіретін термин.

Тарих

Қазіргі кездегі Ландесполицейінің бастауы XIX ғасырдың аяғына, Германияның 1871 жылы Отто фон Бисмарк басшылығымен біртұтас елге біріккен кезеңге дейін жетеді. Сан алуан қалалар мен елді мекендер де полиция күштерін сақтап, жаңа заңдар мен ережелердің көбеюі қалалық өмірді бақылауды күрделендірді. Нацистік Германияда барлық штаттық және қалалық күштер 1936 жылдан 1945 жылға дейін болған Ордунгсполицейі құрамына енді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияда босқындар мен күштері зорлықпен ығыстырылған адамдардың көп саны, ашаршылық және кедейлік күнделікті өмірдің ерекшелігіне айналды. Қарулы топтардың шабуылдары, қарақшылық, тонау және қара нарық кеңінен таралды, ал әскери полиция осы алаңдатарлық қауіпсіздік жағдайын шеше алмады. Сондықтан Батыс Одақтастары азаматтық полиция күштерін құруға, соның ішінде Батыс Германиядағы әскери ұйымдасқан, қарулы полиция күштерінің шағын бөлімдерін құруға жылдам рұқсат берді, бұл олардың өздерінің полициялық құрылымдары мен дәстүрлерін көрсететін талаптармен жүзеге асты. Батыс аймақтарында полицияны орталықтандырмау, әскерилендірмеу және демократияландыруға басымдық берілді. «Қырық жылдық соғыс» шиеленісі күшейген сайын, кейбір шектеулер жеңілдетілді. Сонымен қатар, Мюнхен Олимпиадасындағы кешірілген құтқару операциясы, сондай-ақ ұйымдасқан қылмыс пен терроризмнің (Қызыл Армия Фракциясы, Революциялық Ұялар) өсуі, полицияның кейбір функцияларына орталықтандырылған басшылықтың қажеттігін көрсетті, осылайша Батыс штаттық полиция күштері 1970 жылдары маңызды реформаларға ұшырады. Ең маңыздысы, қалалық полиция күштері Ландесполицейінің құрамына енді, мысалы, 1975 жылы Бавария штаттық полициясының бөлігі ретінде Мюнхен қалалық полициясы Мюнхен полициясының бас басқармасына айналды. Ландесполицейі Батыс штаттарының полиция күштеріне айналды. Шығыс Германияда бірбірімен біріккен ұлттық күш – Фольксполицейі құрылды, бірақ 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін ол Батыс Германия полициясының үлгісімен қайта ұйымдастырылды.

Ұйым

Германия Федеративтік Республикасындағы барлық мемлекеттік полиция күштері тиісті Жер (Аймақ) Ішкі істер министрлеріне бағынады. Бұл полиция күштерінің ішкі құрылымы шамалы өзгеше (бұл жалпыламалар жергілікті вариацияларға тәуелді етеді), бірақ көбінесе ішкі істер министрліктеріне тікелей бағынатын аймақтық полиция бас басқармалары (Präsidium) болады. Бұл бас басқармалар кең аумақта немесе ірі қалада операцияларды басқарады және әкімшілік және бақылау функцияларын атқарады. Präsidium көбінесе полиция күшінің арнайы бөлімшелерін, мысалы, тас жол патрульдерін, атты полиция бөлімшелерін және кинологиялық бөлімшелерін тікелей басқарады. Аймақтық бас басқармалардың бағынында 200 000-дан 600 000-ға дейін азамат тұратын қауымдастықтарға қызмет ететін бірнеше аудандық полиция бас басқармалары (Direktionen) бар. Әрбір Direktion қарастығында тәулік бойы жұмыс істейтін, күнделікті полиция қызметін жүзеге асыратын және жергілікті азаматтар үшін байланыс нүктесі болып табылатын бірнеше жергілікті станциялар (Inspektion) немесе учаскелер (Revier) бар. Осы деңгейден төменгі Polizeiposten – әдетте кеңсе сағатында бір немесе екі офицерден тұратын шағын полиция бөлімшелері.

Аумақтық

Мемлекеттік полиция штаттық белгіні форма жеңінде тағады, ал кейде оң жақ кеуде қалтасының үстіне металл қалалық белгілер тағылады, осы арқылы олардың қай полиция бөлімінде қызмет ететіні көрсетіледі. Полиция қызметкерлері өз штаттары ішінде кез келген жерге ауыстырылуы мүмкін. Біліктілік алғаннан кейін, мемлекеттік полиция офицерлері теориялық тұрғыдан бүкіл ел бойынша жұмысқа ауыстырылуы мүмкін. Бірақ іс жүзінде мұндай өтініштерді офицерлердің өздері беруі керек. Олар көбінесе басқа штаттың әріптесімен жұмыс орындарын ауыстырады ("Stellentausch", қызметтік ауысу). Осылайша, мұндай ауысу бүкіл ел бойынша мүмкін және штатқа тәуелді емес.

Оқыту

Жекелеген аймақтар мен Федералды полиция өз қызметкерлері үшін негізгі полиция білімін береді. Осы білімнің ұзақтығы мен тереңдігі Германиядағы полицияның жоғары кәсібилігіне зор үлес қосады. Полиция жұмысының барлық саласын оқыту уақытты қажет етеді, бірақ "біркелкі мансап құрылымын" қолдайды, ол ерте маманданудан аулақ болуға, офицерлерге кең ойлауға, мансаптық салаларды өзгертуді жеңілдетуге және жоғарылау мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған. Германияда полиция офицері болу үшін неміс азаматтығы талап етілмейді. Ірі қалалардағы полиция бөлімдері тілдік және мәдени кедергілерді азайту үшін этникалық азшылықтардан офицерлерді жұмысқа алуға ерекше мүдделі. Дегенмен, азшылықтар офицерлердің жалпы санының бір пайызынан да аз құрайды. Аймақтық полиция әйелдерді ІІ дүниежүзілік соғыстан кейін қайта құрылғаннан бері қабылдап келеді. Бастапқыда әйел офицерлер тек жасөсперімдер мен әйелдерге қатысты істерге бекітілді, бірақ 1970 жылдардың ортасында олар патрульдік офицерлер болуға рұқсат алды. Полиция мектептеріне қабылданатындардың 40-50 пайызы әйелдер болғандықтан, патрульдік қызметтегі әйелдердің үлесі артуда. Полиция офицерлерінің көп бөлігі мектепті бітіргеннен кейін тікелей жұмысқа қабылданады және полиция мектебінде шамамен екі жарым жыл оқиды, онда олар сыныптық оқумен және полиция бөлімдерімен, сондай-ақ Bereitschaftspolizei-мен жұмыс тәжірибесін жинастырады. Бұл адамдар қатардағы полиция офицерлері болып саналады және иықтарында ашық көк түсті жұлдыздар болады, бұл полиция қызметінің бірінші эшелонындағы лауазымын көрсетеді. Патрульдік офицер ретінде қызметтен кейін, ерекше жетістіктері немесе мол тәжірибесі бар адам жоғары полиция мектебінде немесе мемлекеттік басқару институтында екі немесе үш жыл оқи алады. Бұл оларды жоғары эшелонға дайындауға мүмкіндік береді. Орта мектепті бітірушілер де осы курстарға қабылдана алады. Гессен сияқты кейбір аймақтар қазір барлық полиция офицерлерін жоғары эшелонға дайындауды жүзеге асырып жатыр, бұл жалақыны арттыруға және жоғарылау мүмкіндіктерін жақсартуға бағытталған. Полиция қызметінің басшылық лауазымдарына үміткерлердің өте аз бөлігі мемлекеттік полиция академиясында бір жыл, содан кейін Мюнстер-Хилтруптағы Неміс полиция университетінде (Deutsche Hochschule der Polizei – DHPol) тағы бір жыл оқиды, одан кейін полиция әкімшілігі саласында магистр дәрежесін алады. Жоғары білімі бар үміткерлер DHPol-да тек алты ай оқиды. Басшылық эшелон Polizeirat (бір алтын жұлдыз) лауазымынан басталады және аймақтық бірыңғай полиция басшысымен (бірден үш жұлдызға дейінгі алтын гүл шоғы) немесе Федералды полиция басшысымен (төрт жұлдызды алтын гүл шоғы) аяқталады. Аймақтар мен Федералды ішкі істер министрлігі бірлесіп басқаратын DHPol сондай-ақ жоғары лауазымдағы полиция қызметкерлері үшін мамандық бойынша курстар ұйымдастырады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1945 жылдан 1976 жылға дейін әр түрлі жерлердегі полиция бөлімдерінің әртүрлі айырма белгілері мен шендері болды. Сонымен қатар, форманың түсі жасылдан көкке дейін, оның әртүрлі нюанстарына дейін өзгерді. Мысалы, Гамбург қалалық полициясының кіші офицерлері британ стиліндегі кері шевронды көк форма киді, ал Шлезвиг-Гольштейн полициясы үшінші рейх стиліндегі шендері бар жасыл форма киді. Баварияда мемлекеттік полиция (Landespolizei) және қалалық полиция (Gemeinde / Stadt) күштері болды, сондай-ақ ерекшелік ретінде өз шекара полициясы (Bayerische Grenzpolizei) да болды. Осы кезеңде мемлекеттік полиция (жасыл) және қалалық полиция (көк) екі бөлек және ерекше форма киді. Соңғы қалалық полиция күші Мюнхен болды, ол 1975 жылы мемлекеттік полицияға біріктірілді. Бұл ұйым американдық сектордағы басқа да жерлерде кең таралған.

Жасыл түстегі киімдер

1945 жылдан бастап барлық неміс полиция күштері әртүрлі түсті форма киді, бірақ жетпісінші жылдардың ортасынан бастап Батыс Германияның барлық жерлері мен Батыс Берлин полициясы Хайнц Остергаардтың жетпісінші жылдардың басында көп бөлігін жасаған бірдей форма киді. Стандартты формаға туника, парка, капюшонсыз пуловер, пальто, қосқақша шапка және мох жасыл түсті галстук, қоңыр беже түсті шалбар, пуловер және кардиган, ал көйлек (ұзын және қысқа жеңді) бамбук сары түсті кірді. Аяқ киім, ботинка, қапшықтар, былғары күрттер және басқа да былғары заттар қара түсті болды. Былғары қолғаптар зәйтүн түсті. Verkehrspolizei, яғни жол полициясы киетін ақ жолақты қосқақша шапка ерекшелік құрады. Verkehrspolizei жол қызметі мен салтанатты шараларда (ақ қапшықтар мен былғары заттар сияқты) ақ қолғап, туника және пальто киді. Кейбір жерлерде барлық офицерлер жалпы түрде ақ жолақты қосқақша шапка киді. Су қорғау полициясы сәл өзгеше үлгідегі форма киді. Олардың жакеттері күлгін немесе темір күлгін түсті, көйлектері ақ, ал қосқақша шапкасы ақ жолақты болды. БГС орман жасыл түсті форма киіп, бамбук сары түсті жейде киді. Германияның қайта бірігуінен кейін Volkspolizei жергілікті полицияға (Landespolizei) бөлініп, стандартты формаға көшті. Көшу кезеңінде олар әлі де ескі формаларын киді, бірақ батыс үлгісіндегі жеңдері мен кепке белгілерімен. Көліктерге жазылған жазулар ақ және жасыл түспен, қалың әріптермен "Polizei" деп жазылған түс схемасына сәйкес қайта жаңартылды.

Ерекшеліктер

Bundeskriminalamt (BKA – Германия Федералдық қылмыстық полиция басқармасы) және Bundespolizei (BPOL – Федералды полиция, бұрын Bundesgrenzschutz/BGS деп аталған) – Landespolizei құрамына кірмейтін федералдық мекемелер. Тағы бір полиция – Германия Федералдық Парламентінің (Бундестаг) полициясы.