Кіріспе

Шөп түрлері

Андропогон герарди, көбінесе үлкен көк шөп деп аталады, Солтүстік Американың орталық және шығыс бөлігіндегі Ұлы жазықтардың көп бөлігінде және шөптесін аймақтарында табиғи түрде өсетін биік шөптердің бір түрі. Оны биік көк түлік, көк түлік және құс аяғы деп те атайды.

Таксономия

Андропогон герарди 1792 жылы Фулгенцио Витман ресми түрде атады. Ол француз ботанигі Луи Жерардың құрметіне аталған, ол бұл өсімдікті Францияның Прованс аймағында өсірілген үлгілерден алғаш сипаттаған. Kew's International Plant Names Index және USDA Germplasm Resources Information Network gerardii жазуын қабылдамайды және осы таксонның есімдік атауы үшін gerardi дұрыс жазу екенін дәлелдейді. Андропогон герарди әлі де түрлі әдебиеттерде, оның ішінде басқа USDA жариялымдарында кездеседі.

Сипаттама

Үлкен көк шөп – жылы маусымдық көпжылдық шоқ өсімдігі. Ол топырақ жағдайының кең ауқымына төзімді. Басты тамырлары терең, ал өсімдіктер күшті, берік тамырсабақтар жібереді, сондықтан өте мықты топырақ қалыптастырады. Ол жабайы түйеқұстың аяғына едәуір ұқсайды. Шоқтар таралуына кедергі келтіргенше өседі. Көлеңкеге төзбейді және отқа бейімделген. Ол бірнеше көбелек түрлерінің личинкаларына мекенжай болады, оның ішінде арагос көбелегі, биссус көбелегі, торы көбелегі, жалпы орман нимфасы, Делавэр көбелегі және шаңды көбелек. Жапырақ қоректісі Diabrotica cristata личинкалары тамырлармен қоректенеді, ал ересектері дала гүлдерінің басқа түрлерінің гүлдеріне келеді. Көптеген құмырсқалар ұяларын тұқымдармен безендіреді, соның ішінде Formica glacialis, F. montana және F. subsericea. F. glacialis, F. montana, F. subsericea, Lasius minutus және L. umbratus сияқты бірнеше құмырсқа түрлері осы шоқты өсімдіктің түбінде ұя салып, үлкен топырақ үйінділерін жасайды. Ірі үйінділерде ұя бірнеше құмырсқа түрімен бөліседі және ол "әр құмырсқа түрінің өз бөлімі бар пәтер үйіне ұқсас" делінеді. Чикаго аймағында табылған үйінділерде құмырсқалардың 12 түріне дейін тіркелген. Puccinia andropogonis тотығу саңырауқұлағы жапырақтарда қара телиялар құрайды.

Қолданылуы

Шөп және оның түрлері жылқы мен ірі қара малға жақсы жем болып табылады, сонымен қатар оны шабын үшін кесіп пайдалануға болады. Шөпте белоктың құрамы жоғары. АҚШ-тағы ең жоғары сапалы туған жерлік жемшөп деп есептелмесе де, мал шаруалары мен жайылым экологтары оны ұзақ жылдар бойы құнды және экологиялық маңызды шөп деп санайды. Үлкен көк шөп құрғақшылыққа төзімділігімен және туған жерлік статусымен арнайы өсімдіктер шаруашылықтарында өсіріледі. Ол көбінесе жабайы табиғат бақтарында, табиғи ландшафтты жобалауда және шөптесін ортаны қалпына келтіру жобаларында қолданылады. Биомассасының жоғары деңгейіне байланысты үлкен көк шөп этанол өндірісі үшін потенциалды шикізат ретінде қарастырылуда.

Таңбалар

Андропогон Герарди Иллинойс және Миссури штаттарының мемлекеттік шөбі, ал Манитобаның ресми дала шөбі болып табылады.