Кіріспе

Американдық автор, ақын және белсенді (1945 – 1995)

Пол Лендри Монетт (16 қазан 1945 – 10 ақпан 1995) – американдық автор, ақын және белсенді, ең әйгілісі гей қарым-қатынастар туралы кітаптарымен танылған.

Ерте өмір және мансап

Монетт Массачусетс штатының Лоуренс қаласында дүниеге келді. 1963 жылы Филлипс академиясын және 1967 жылы Йель университетін бітірді. Оның шалғайдағы орта таптағы отбасындағы әлеуметтік шектеулер Монеттке өмірін жасыруды жалғыз мүмкіндік ретінде көрсетті. Балалық шағының көп бөлігінде Монетт өскен қатал, діни атмосферадан қысылып, шеттетілгендей сезінді. Кейіннен Монетт бұл жасырын өмір сүрудің балалық шағында оның жеке дамуына кедергі келтіргенін айтты, себебі ол айналасындағылар күнә деп санайтын өзінің бір бөлігін мойындаудан мәжбүр болды. Ол жастық шағын "ішкі жер аударылу", "түрме" деп сипаттап, жасырын өмір сүруді "барлық құштарлықтарымызды жоғалтып, бізді евнухтарға айналдырумен" теңеді. Ұсынылған сексуалдық бағдарына байланысты күрескен ол Бостонға (Массачусетс штаты) көшіп, Милтон академиясында жазу және әдебиеттен сабақ берді. 1978 жылы ол өзінің серігі, заңгер Роджер Хорвицпен (22 қараша 1941 – 22 қазан 1986) бірге Батыс Голливудқа көшті. Ол осы кезеңде бірнеше роман жазып, жариялады, бастапқыда 1978 жылы гей-басты кейіпкері бар "Карролл ханымға қамқорлық жасау" романы шықты. Кейіннен Монетт осы кезеңдегі кітаптарын "сырттай әдемі, бірақ мағынасыз романдар" деп сипаттады.

Ерлікке айналу: жартылай өмір тарихы

1992 жылы жазған "Адам болу: жартылай өмір тарихы" атты естелік кітабы, 1974 жылы Хорвицпен танысуымен аяқталып, өзін жасырған кезеңдегі өмірінен баяндайды. "Адам болу" 1992 жылы Ұлттық кітап сыйлығының «Белгілі емес әдебиет» номинациясы бойынша жеңіске жетті.

Басқа жұмыстар

Монетт сонымен қатар «Носферату вампир» (1979), «Scarface» (1983), «Predator» (1987), «Midnight Run» (1988) және «Havana» (1990) фильмдерінің романдарын, сондай-ақ «Миссис Кэрроллге қамқорлық жасау» (1978), «Өмірден кейінгі өмір» (1990) және «Halfway Home» (1991) романдарын жазды. Ол «Afterlife» (1990) және «Halfway Home» (1991) романдарын, олар СПИД-қа шалдыққан адамдар мен олардың отбасыларының өміріне арналған, жазды. Осы сенімге ие болғандықтан, ол әдетте назардан тыс қалған қоғамға дауыс беру үшін шындықты айтуға тырысты. Монеттің өзінің СПИД-тен қайтыс болғанға дейінгі соңғы жылдары Монте Брэмер мен Лесли Клейнбергтің «Пол Монетт: Жаздың соңында» деген фильмінде баяндалған. Өмірінің соңына қарай Монетт көптеген психикалық жараларын жазды, бірақ оның ашуы сақталды. Ол: «Зұлымдықсыз өмір сүріңдер, бірақ ашуды да ұмытпаңдар; әлемді жазыңдар», – деді. Монеттің артында Уайльд, оның әкесі Пол Монетт аға және оның інісі Роберт Л. Монетт қалды. Хорвиц пен Монетт Лос-Анджелес, Калифорниядағы «Forest Lawn Memorial Park» (Голливуд-Хиллс) зиратында бірге жерленген.

Монетт-Хорвиц қоры

1995 жылы қайтыс болғанға дейін Монетт Роджер Хорвицпен болған қарым-қатынасын еске алу және болашақта ЛГБТ қозғалысын және зерттеулерді қолдау мақсатында Монетт Хорвиц қорына негіз салды. Монеттің ағасы Роберт 2015 жылы қайтыс болғанға дейін тағайындалған қоршы ретінде қызмет етті. Монетт-Хорвиц қорының сыйлықтары әдеби, ғылыми, архивтік немесе қоғамдық қызметі арқылы гомофобияны жоюға үлес қосқан жеке тұлғалар мен ұйымдарға жыл сайын табыс етіледі. Сыйлықтың кеңесші комитетіне сегіз мүше кіреді, олардың арасында Монеттің аман қалған серіктесі Уинстон Уайлд және жазушы Терри Вулвертон бар. Лесбиян тарихы мұражайы мен Джун Л. Мазер лесбиян мұражайы 1998 жылы алғашқы Монетт Хорвиц қоры сыйлығын алды. Содан бері Athlete Ally, Naz Foundation India және Американдық өнер галереясы Addison сияқты ұйымдар да сыйлықтың иегерлері болды. Сыйлықты алғандардың қатарында Сунил Пант, Лилиан Фадэрман, Аллан Берубе және Лесли Файнберг есімдері бар.

Мұрағаттық дереккөздер

Пол Монетттің 1945–1995 жылдардағы (26 сызықтық фут) қағаздары Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің Чарльз Е. Янг зерттеу кітапханасында сақталады. Кэтлин Хендрикс Пол Монетте туралы 1985–1995 жылдарға қатысты жинағы да сол кітапханада орналасқан.