Топырақ және органикалық материалдан жасалған құрылыс материалы

Кіріспе

Топырақ және органикалық материалдардан жасалған құрылыс материалы

Адобе (/ə/'/d//oʊ//b//i//audio=En us adobe. ogg/ əDOHbe; aˈðoβe) – топырақ пен органикалық материалдардан жасалған құрылыс материалы. "Адобе" сөзі испан тілінде "балшық кірпіш" деген мағынаны білдіреді. Испан мұрасы бар кейбір ағылшын тілінде сөйлейтін аймақтарда, мысалы, АҚШ-тың Оңтүстік-Батыс аймағында, бұл термин кез келген топырақтан жасалған құрылысқа немесе Пуэбло Жаңаруы (Pueblo Revival) және Аймақтық Жаңару (Territorial Revival) сияқты әртүрлі сәулеттік стильдерге қатысты қолданылады. Көптеген адобе ғимараттары сыртқы түрінен үйме және қабырғаланған жер ғимараттарына ұқсас. Адобе – ең ерте құрылыс материалдарының бірі және ол бүкіл әлемде қолданылады. Адобе сәулеті б.з.д. 5100 жылға дейін жетеді.

Сипаттама

Адоб кірпіштері – тікбұрышты призмалар, олар жарылмай, жеке-жеке ауада тез кептіріле алады. Кейіннен жеке кірпіштерді құрылымға біріктіру үшін адоб балшығы қолданылып, оларды жинауға болады. Нақты стандартты өлшем жоқ, жылдар бойы және әртүрлі аймақтарда айтарлықтай өзгерістер кездеседі. Кейбір аймақтарда кең таралған өлшем шамамен ; ал басқа жағдайларда өлшем шамамен ; ең ірі өлшемдерге дейін жетеді. Осы салмақтан асып кеткен кірпіштерді жылжыту қиын, сондықтан балшықты сол жерде тығыздау артық көріледі, бұл басқа типті – қабырғаланған жер деп аталатын құрылысқа әкеледі.

Қуаттылығы

Құрғақ климатта саздан жасалған құрылыстар өте төзімді, және әлемдегі ең көне ғимараттардың кейбірін құрайды. Саздан жасалған ғимараттар жоғары жылу сыйымдылығының арқасында маңызды артықшылықтар ұсынады, бірақ нығайтылмаған жағдайда жер сілкінісінен зақымдануға өте сезімтал екені белгілі. Саздан жасалған құрылыстардың жер сілкінісі кезінде кеңінен зақымдалған жағдайларына 1976 жылғы Гватемала жер сілкінісі, 2003 жылғы Бам жер сілкінісі және 2010 жылғы Чили жер сілкінісі жатады.

Тарату

Күнде кептірілген топырақтан салынған ғимараттар бүкіл әлемде кең таралған (Орта Шығыс, Батыс Азия, Солтүстік Африка, Батыс Африка, Оңтүстік Америка, Солтүстік Американың оңтүстік-батысы, Еуропаның оңтүстік-батысы және шығысы). Адобы Америка құрлығының жергілікті халықтарымен Солтүстік Американың оңтүстік-батысында, Мезоамерикада және Анд тауларында бірнеше мың жылдар бойы қолданылып келген. Пуэбло тайпалары испандықтар кірпіш жасау әдісін таныстырғанға дейін адобын қолдарымен немесе себеттермен қалыптап салып үй салған. Адобы кірпіштері Испанияда ерте қола және темір дәуірінен бастап (б.з.д. VIII ғасырдан) пайдаланылған. Оның кең таралғандығы оның қарапайым дизайнымен, өндірісімен және экономикалық тиімділігімен байланысты.

Этимология

Адобе /ə/'/d//oʊ//b//iː/ сөзі шамамен 4000 жыл бойы өмір сүріп келеді, оның айтылуы мен мағынасы салыстырмалы түрде аз өзгерген. Бұл сөздің тамыры Орта Египет тілінде (шамамен б.з.д. 2000 ж.) кездесетін ḏbt сөзінен басталады, ол "балшық кірпіш" дегенді білдіреді (дауысты әріптері жазылмаған). Орта Египет тілі Кейінгі Египет тіліне, содан соң копт тіліне (б.з.д. 600 ж.) айналды, онда ол ⲧⲱⲃⲉ tōbə түрінде пайда болды. Бұл сөз араб тіліне الطوب aṭ ṭawbu немесе aṭ ṭūbu ретінде сіңірілді, ал түбірге анықтамалы артикль al қосылды. Бұл сөз мосараб тілі арқылы ежелгі испан тіліне өтті. Ағылшын тілі 18 ғасырдың басында испан тілінен бұл сөзді қабылдап алды, ол әлі де балшық кірпіштен салынған құрылысты білдірді. Көбірек заманауи ағылшын тілінде "адобе" термині Солтүстік Американың шөлді аймақтарында, әсіресе Нью-Мексикода, құрылыс әдісіне қарамастан, танымал сәулет стилін білдіреді.

Құрамы

Адоб кірпіші – сумен араластырылған топырақ пен сабан немесе мал тынысы сияқты органикалық материалдан жасалған күрделі материал. Топырақтың құрамы әдетте құм, лай және сазды қамтиды. Сабан кірпішті байланыстыруға және кірпіштің тегіс кебуіне көмектеседі, осылайша кірпіш бойындағы теңсіз қысқару жылдамдықтарынан туындаған жарықтардың алдын алады. Мал тынысы да осындай пайда әкеледі. Адоб балшығын жасау үшін ең қолайлы топырақ құрамы – 15% саз, 10–30% лай және 55–75% ұсақ құм. Тағы бір дерек көзі 15–25% сазды балшық және қалғаны құм мен кесекті тастарға дейінгі ірі бөлшектердің зиянды емес екенін көрсетеді. Заманауи адоб балшығы эмульсияланған асфальт немесе Портленд цементімен, салмағының 10%-ға дейін бекітіледі. Саздың жартысынан аспауы тиіс, ал қалғаны – кеңеймейтін иллит немесе каолинит болуы керек. Тым көп кеңейтілген саз кірпіштің тегіс кебуіне кедерілгі келтіріп, жарықтарға себеп болады, ал тым көп каолинит кірпіштің нашарлауына әкеледі. Әдетте, АҚШ-тың оңтүстік-батысының топырақтары, мұндай құрылыстың кеңінен қолданылатын аймағы, қажетті құрамға ие.

Материалдық қасиеттері

Адоб қабырғалары жүк көтергіш, яғни олар өз салмағын басқа конструкцияларға емес, тікелей негізге береді, сондықтан адобтың жеткілікті қысымға төзімділігі болуы керек. АҚШ-тағы құрылыс нормалары адоб блогы үшін кемінде 300 фунт/дюйм² (2,07 Ньютон/мм²) қысымға төзімділік талап етеді. Адоб құрылысы иілу жүктемесін тудыратын көлденең жүктемелерден сақтау үшін жобалануы керек. Құрылыс нормалары ғимараттың 1g көлденең үдеумен жер сілкінісіне төтеп беруін талап етеді. Мұндай үдеу қабырғаларға көлденең жүктемелерді тудырады, бұл қиылысу мен иілуге, сондай-ақ керілуге әкеледі. Мұндай жүктемелерге төтеп беру үшін нормалар әдетте дайын блок үшін кемінде 50 фунт/дюйм² (0,345 Ньютон/мм²) кернеу модулімен сыну беріктігін талап етеді. Адоб – арзан материал, ресурстық құны төмен, сонымен қатар, адоб құрылысына тән массивті қабырғалардың жылулық қасиеттеріне байланысты маңызды жылу жинақтағыш ретінде де қызмет ете алады. Ыстық күндері мен салқын түндерімен сипатталатын климатта адобтың жоғары жылу сыйымдылығы күндізгі температураның жоғары және төмен деңгейлерін теңестіреді, бұл тұрғын кеңістіктің температурасын жақсартады. Массивті қабырғалар ішкі жағына жылуды беру үшін күн сәулесінен (радиация) және қоршаған ауадан (конвекция) үлкен және салыстырмалы түрде ұзақ уақыт бойы жылуды қабылдауды қажет етеді. Күн батқаннан кейін және температура төмендегеннен кейін, жылы қабырға уақыттық кешігу әсерінен бірнеше сағат бойы ішкі жағына жылу беруді жалғастырады. Осылайша, дұрыс жоспарланған және тиісті қалыңдыққа ие адоб қабырғасы шөлді климатқа тән күндізгі температураның кең ауытқуларын бақылауда өте тиімді, бұл оның құрылыс материалы ретінде ұзақ қызмет етуіне әсер етеді. Термодинамикалық материалдық қасиеттер әдебиетте айтарлықтай өзгеріп отырады. Кейбір тәжірибелер бұл материал үшін стандартты жылу өткізгіштігін қарастыру жеткіліксіз екенін көрсетеді, өйткені оның негізгі термодинамикалық қасиеті инерция болып табылады, және тәжірибелік сынақтар әдеттегіден ұзақ уақыт бойы, әсіресе өзгермелі жылу секірулерімен жүргізілуі керек деген қорытындыға келеді. 10 дюймдік қабырғаға қарағанда солтүстікке қараған қабырға үшін тиімді R мәні R0=10 сағ·фут²·°F/БТУ, бұл жылу өткізгіштігі k=10 дюйм x 1 фут / 12 дюйм / R0=0,33 БТУ/(сағ·фут·°F) немесе 0,57 Вт/(м·К) құрайды, бұл басқа дереккөзден алынған жылу өткізгіштігімен сәйкес келеді. Қабырғаның жалпы R мәнін анықтау үшін R0-ны қабырғаның қалыңдығымен дюймдермен көбейтіңіз. Адобтың жылулық кедерісі 10 дюймдік қабырға үшін R0=4,1 сағ·фут²·°F/БТУ ретінде де көрсетіледі. Тағы бір дереккөз келесідей қасиеттерді ұсынады: жылу өткізгіштігі=0,30 БТУ/(сағ·фут·°F) немесе 0,52 Вт/(м·К); нақты жылу сыйымдылығы=0,24 БТУ/(фунт·°F) немесе 1 кДж/(кг·К) және тығыздығы=106 фунт/фут³ немесе 1700 кг/м³, бұл жылу сыйымдылығы=25,4 БТУ/(фут³·°F) немесе 1700 кДж/(м³·К) береді. Жылу өткізгіштігінің орташа мәнін k = 32 БТУ/(сағ·фут·°F) немесе 0,55 Вт/(м·К) ретінде пайдаланып, жылу диффузиясы 0,013 фут²/сағ немесе 3,3x10⁻⁷ м²/с есебінде шығады.

Adobe walls are load bearing, i. e. they carry their own weight into the foundation rather than by another structure, hence the adobe must have sufficient compressive strength. In the United States, most building codes call for a minimum compressive strength of 300 lbf/in2 (2.07 newton/mm2) for the adobe block. Adobe construction should be designed so as to avoid lateral structural loads that would cause bending loads. The building codes require the building sustain a 1 g lateral acceleration earthquake load. Such an acceleration will cause lateral loads on the walls, resulting in shear and bending and inducing tensile stresses. To withstand such loads, the codes typically call for a tensile modulus of rupture strength of at least 50 lbf/in2 (0.345 newton/mm2) for the finished block. In addition to being an inexpensive material with a small resource cost, adobe can serve as a significant heat reservoir due to the thermal properties inherent in the massive walls typical in adobe construction. In climates typified by hot days and cool nights, the high thermal mass of adobe mediates the high and low temperatures of the day, moderating the temperature of the living space. The massive walls require a large and relatively long input of heat from the sun (radiation) and from the surrounding air (convection) before they warm through to the interior. After the sun sets and the temperature drops, the warm wall will continue to transfer heat to the interior for several hours due to the time lag effect. Thus, a well planned adobe wall of the appropriate thickness is very effective at controlling inside temperature through the wide daily fluctuations typical of desert climates, a factor which has contributed to its longevity as a building material. Thermodynamic material properties have significant variation in the literature. Some experiments suggest that the standard consideration of conductivity is not adequate for this material, as its main thermodynamic property is inertia, and conclude that experimental tests should be performed over a longer period of time than usual preferably with changing thermal jumps. There is an effective R value for a north facing 10 in wall of R0=10 hr ft2 °F/Btu, which corresponds to thermal conductivity k=10 in x 1 ft/12 in /R0=0.33 Btu/(hr ft °F) or 0.57 W/(m K) in agreement with the thermal conductivity reported from another source. To determine the total R value of a wall, scale R0 by the thickness of the wall in inches. The thermal resistance of adobe is also stated as an R value for a 10 inch wall R0=4.1 hr ft2 °F/Btu. Another source provides the following properties: conductivity=0.30 Btu/(hr ft °F) or 0.52 W/(m K); specific heat capacity=0.24 Btu/(lb °F) or 1 kJ/(kg K) and density=106 lb/ft3 or 1700 kg/m3, giving heat capacity=25.4 Btu/(ft3 °F) or 1700 kJ/(m3 K). Using the average value of the thermal conductivity as k = 32 Btu/(hr ft °F) or 0.55 W/(m K), the thermal diffusivity is calculated to be 0.013 ft2/h or 3.3x10−7 m2/s.

Құйылған және сулы қабырғалар

Құйылған және батпақтандырылған саз (батпақтандырылған саз, үйілген топырақ), бүгінде коб деп аталады, жеке-жеке кептірілген кірпіштер жасау немесе қалыптар қолдану емес, жұмсақ сазды қабаттап салу арқылы жасалады. "Батпақтандыру" – балшық немесе балшық пен құм қоспасынан жасалған, тығыз, пластикалық күйге жеткізілген материалды білдіретін жалпы термин. Бұл Америкада жерге қазылған шұңқырлар қалып ретінде қолданылғанға дейін, ал кейін испандықтар жеке кірпіштер жасау үшін ағаш қалыптарды енгізгенге дейін, саз кірпіштен салудың ең ежелгі әдістері болды.

Адобы кірпіштері

Адобеден жасалған кірпіштерді әдетте балшық қоспасын ашық ағаш қаңқаға басып жасау қалыпты. Солтүстік Америкада кірпіштердің мөлшері әдетте шамамен бірдей болады. Қоспа қаңқаға құйылады, ол бастапқы кезеңде бекігеннен кейін алынып тасталады. Бірнеше сағат кептіргеннен кейін кірпіштерді кептіруді аяқтау үшін жиектей бұрып қояды. Көлеңкеде баяу кептіру жарықтардың пайда болуын азайтады. Осы қоспадан, құймақсыз, балшық және ішкі және сыртқы қабырғаларға жабысатын жабын дайындалады. Кейбір мәдениеттерде жаңбырдан зақымданудан қорғау үшін гипстің негізіндегі әк цементі қолданылған. Қоспаның қысылатын формасына байланысты, егер кептіру тегіс болса және қоспаға үлкен кірпіштер үшін нығайтқыш қосылған болса, адобе кез келген пішін мен өлшемді қамтуы мүмкін. Нығайтқышқа тыңайтқыш, сабан, цемент, арматура немесе ағаш тіреулер жатуы мүмкін. Стандартты адобе қоспасына сабан, цемент немесе тыңайтқыш қосу арқылы мықтырақ және жарыққа төзімді кірпіштер жасауға болады. Бірінші кезекте топырақтың құрамына тест жүргізіледі. Ол үшін топырақтан алынған үлгі мөлдір ыдысқа салынып, сумен араластырылады, нәтижесінде толығымен қаныққан сұйықтық пайда болады. Ыдыс бір минут бойы күшпен шайқалады. Содан кейін топырақ қабаттарға бөлінгенше бір тәулік бойы тұншықтырылады. Алдымен ауыр бөлшектер, одан жоғары құм, одан жоғары балшық, ал өте ұсақ балшық және органикалық заттар бірнеше күн бойы ерітіндіде қалады. Су таза болғаннан кейін әртүрлі бөлшектердің проценттік көрсеткіштерін анықтауға болады. 50-60% құм және 35-40% балшық берік кірпіштерді қамтамасыз етеді. Нью-Мексико мемлекеттік университетінің ғылыми-зерттеу, білім беру және кеңейту қызметі балшықтың 1/3-тен аспауын, құмның 1/2-ден кем болмауын және балшықтың 1/3-тен аспауын ұсынады. Ұлы депрессия кезінде дизайнер және құрылысшы Хью В. Комсток арзан материалдарды пайдаланып, "Битудоб" деп аталатын арнайы адобе кірпішін жасады. Оның алғашқы адобе үйі 1936 жылы салынған. 1948 жылы ол "Post Adobe; Simplified Adobe Construction Combining A Rugged Timber Frame And Modern Stabilized Adobe" атты кітабын жариялады, онда оның құрылыс әдісі, соның ішінде "Bitudobe" жасау әдісі сипатталған. 1938 жылы ол Franklin & Kump Associates архитекторларына кеңесші болды, олар оның Post adobe жүйесін қолданған Кармел орта мектебін салды.

Bricks made from adobe are usually made by pressing the mud mixture into an open timber frame. In North America, the brick is typically about in size. The mixture is molded into the frame, which is removed after initial setting. After drying for a few hours, the bricks are turned on edge to finish drying. Slow drying in shade reduces cracking. The same mixture, without straw, is used to make mortar and often plaster on interior and exterior walls. Some cultures used lime based cement for the plaster to protect against rain damage. Depending on the form into which the mixture is pressed, adobe can encompass nearly any shape or size, provided drying is even and the mixture includes reinforcement for larger bricks. Reinforcement can include manure, straw, cement, rebar, or wooden posts. Straw, cement, or manure added to a standard adobe mixture can produce a stronger, more crack resistant brick. A test is done on the soil content first. To do so, a sample of the soil is mixed into a clear container with some water, creating an almost completely saturated liquid. The container is shaken vigorously for one minute. It is then allowed to settle for a day until the soil has settled into layers. Heavier particles settle out first, sand above, silt above that, and very fine clay and organic matter will stay in suspension for days. After the water has cleared, percentages of the various particles can be determined. Fifty to 60 percent sand and 35 to 40 percent clay will yield strong bricks. The Cooperative State Research, Education, and Extension Service at New Mexico State University recommends a mix of not more than 1/3 clay, not less than 1/2 sand, and never more than 1/3 silt. During the Great Depression, designer and builder Hugh W. Comstock used cheaper materials and made a specialized adobe brick called "Bitudobe." His first adobe house was built in 1936. In 1948, he published the book Post Adobe; Simplified Adobe Construction Combining A Rugged Timber Frame And Modern Stabilized Adobe, which described his method of construction, including how to make "Bitudobe." In 1938, he served as an adviser to the architects Franklin & Kump Associates, who built the Carmel High School, which used his Post adobe system.

Адобы қабырғасының құрылысы

Адобы құрылысын қолдайтын негіз нығыздалуы керек, себебі адобы қабырғасының салмағы зор және негіздің шөгуі қабырғада жарықтардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Негіздің тереңдігі жердің қату деңгейінен төмен болуы тиіс. Негіз және қабырғаның қалыңдығы әдетте 24 және 14 дюймді құрайды. Қазіргі заманғы құрылыс нормалары негізде және қабырғада арматуралы болатты пайдалануды талап етеді. Адобы кірпіштері қатарлап төселеді. Адобы қабырғалары көбінесе екі қабаттан аспайды, себебі олар жүк көтергіш және адобының құрылымдық беріктігі төмен. Терезе және есік ашылымдарын жасағанда, жоғарыдағы кірпіштерді ұстап тұру үшін ашылымның үстіне арқалық орнатылады. Кірпіштің соңғы қатарының үстіне, төбелік бұйындарға көлденең тіреу тақтасын қамтамасыз ету және сейсмикалық жүктемені күштерді қабылдауға қабілетті қиыршық қабырғаларға қайта бағыттау үшін ауыр ағаштан жасалған немесе заманауи темір бетоннан жасалған байланыстырушы арқалықтар салынады. Ішкі және сыртқы адобы қабырғаларын қорғау үшін саз балшық, әк немесе штукатур сияқты жабын материалдар қолданылуы мүмкін. Бұл жабындар адобы қабырғаларын судан қорғайды, бірақ оларды мерзімімен қайта жаңарту қажет. Сонымен қатар, қабырғаларды ұзақ уақыт қорғауға мүмкіндік беретін басқа да дәстүрлі емес жабындарды қолдануға болады. Тұрақтандырылған адобы кірпіштерін жабындармен қорғаудың қажеті жоқ.

Адобының шатыры

Дәстүрлі саз балшық шатыры топырақ пен балшық, су, құм және органикалық материалдар қоспасымен салынған. Содан кейін қоспаны пішіп, ағаш қалыптарға қысып, кептірілген саз кірпіштерінің қатарын жасап, оларды ағаш тірек құрылысына қалап, үстіне көбірек саз балшық жағады. Қолда бар материалдарға байланысты, ағаш немесе металл арқалықтарды пайдаланып, қабаттастырылған кірпіштерді орнату үшін шатыр құрылысын жасауға болады. Саз кірпіштерінің қалыңдығына қарай, каркасқа болаттан жасалған тор және металл тор немесе сымдар қабаттап орнатылады, бұл саз массаларын металл тордың үстіне тегіс жаюға және оларды ауада кептіруге мүмкіндік береді. Бұл әдіс цемент қосылған саз балшық қоспасымен көрсетілді, ол тегіс кептіруге және жарылудың алдын алуға мүмкіндік береді. Дәстүрлі жалпақ саз балшық шатырлар қар жүктемесіне ұшырамайтын құрғақ климатта ғана тиімді. Ең ауыр ағаш арқалықтар, вигалар, қабырғалардың үстіне жатады. Вигалардың үстінен латильялар деп аталатын кішірек бөліктер орналасады, ал олардың үстіне бұталар төселеді. Соңында саз балшық қабаты жағылады. Жалпақ саз балшық шатырын салу үшін, ғимаратты көлденең басуға қабілетті ағаш арқалықтар төселіп, олардың ұштары қабырғалардың жоғарғы бөлігіне бекітіледі. Вигалар, латильялар және бұталар орнатылғаннан кейін саз кірпіштері қаланады. Саз балшық шатыры көбінесе кірпіштерді шатырға орналастырғанда үлкен аумақты қамту үшін ені кеңірек кірпіштермен қапталады. Әрбір кірпіштің артынан, кірпіш шеттері арасында жеткілікті беріктік болуын қамтамасыз ету және жаңбыр кезінде ылғалдан қорғау үшін кемінде 2,5 см қалыңдықта саз балшық ерітіндісі жағылуы тиіс. Шатыр дизайны 1850 жылдары Американың оңтүстік-батысында қалыптасты. Латильялардың үстіне 7,6 см саз балшық, содан кейін шатырдың үстіне 45,7 см құрғақ саз балшық жағылды. Топырақ төмен қарай еңіспен, «канал» деп аталатын су ағызу құбырына қарай бейімделді. Шатырға ылғал түскенде, балшық бөлшектері кеңейіп, су өткізбейтін мембрана құрайды. Жыл сайын бір рет шатырдағы шөптерді тазалап, қажет болған жағдайда топырақты қайта бейімдеу қажет. Материалдарға байланысты, саз балшық шатырлар өртке төзімді болуы мүмкін. Шатырдың тіректерінің құрылысына түтін шығаратын жердің орналасуы үлкен әсер етеді, сондықтан материалдарды таңдауда ерекше сақтық қажет. Саз балшық кірпіштерін үйіп, айналадағы қабырғаларға ұқсас түтін шығаратын жерді салуға болады. 1927 жылы АҚШ-та Бірыңғай құрылыс кодексі (UBC) қабылданды. UBC-ге сілтеме жасайтын жергілікті ережелер саз балшықтан салынған ғимараттарға қосымша талаптар қосты. Оларға мыналар кірді: саз балшықтан жасалған құрылыстардың биіктігін 1 қабатқа дейін шектеу, саз балшық қоспасының (сығу және қию беріктігі) талаптары және әрбір ғимарат сейсмикалық белсенділікке, әсіресе көлденең күштерге төтеп беруге есептелуі керек деген жаңа талаптар. Алайда, 1980 жылдары Калифорния құрылыс кодексіндегі сейсмикалық өзгерістер Калифорнияда қатты қабырғалы саз балшық құрылысын тоқтатты, бірақ ағаш тіректі саз балшық және қаптамалар әлі де қолданылуда.

The traditional adobe roof has been constructed using a mixture of soil/clay, water, sand and organic materials. The mixture was then formed and pressed into wood forms, producing rows of dried earth bricks that would then be laid across a support structure of wood and plastered into place with more adobe. Depending on the materials available, a roof may be assembled using wood or metal beams to create a framework to begin layering adobe bricks. Depending on the thickness of the adobe bricks, the framework has been preformed using a steel framing and a layering of a metal fencing or wiring over the framework to allow an even load as masses of adobe are spread across the metal fencing like cob and allowed to air dry accordingly. This method was demonstrated with an adobe blend heavily impregnated with cement to allow even drying and prevent cracking. The more traditional flat adobe roofs are functional only in dry climates that are not exposed to snow loads. The heaviest wooden beams, called vigas, lie atop the wall. Across the vigas lie smaller members called latillas and upon those brush is then laid. Finally, the adobe layer is applied. To construct a flat adobe roof, beams of wood were laid to span the building, the ends of which were attached to the tops of the walls. Once the vigas, latillas and brush are laid, adobe bricks are placed. An adobe roof is often laid with bricks slightly larger in width to ensure a greater expanse is covered when placing the bricks onto the roof. Following each individual brick should be a layer of adobe mortar, recommended to be at least thick to make certain there is ample strength between the brick's edges and also to provide a relative moisture barrier during rain. Roof design evolved around 1850 in the American Southwest. Three inches of adobe mud was applied on top of the latillas, then 18 inches of dry adobe dirt applied to the roof. The dirt was contoured into a low slope to a downspout aka a 'canal'. When moisture was applied to the roof the clay particles expanded to create a waterproof membrane. Once a year it was necessary to pull the weeds from the roof and re slope the dirt as needed. Depending on the materials, adobe roofs can be inherently fire proof. The construction of a chimney can greatly influence the construction of the roof supports, creating an extra need for care in choosing the materials. The builders can make an adobe chimney by stacking simple adobe bricks in a similar fashion as the surrounding walls. In 1927, the Uniform Building Code (UBC) was adopted in the United States. Local ordinances, referencing the UBC added requirements to building with adobe. These included: restriction of building height of adobe structures to 1 story, requirements for adobe mix (compressive and shear strength) and new requirements which stated that every building shall be designed to withstand seismic activity, specifically lateral forces. By the 1980s however, seismic related changes in the California Building Code effectively ended solid wall adobe construction in California; however Post and Beam adobe and veneers are still being used.

Adobe әлем бойынша

Ахменидтер империясы салған Арг-е Бам саздан жасалған ең ірі құрылыс болып табылады. Басқа да ірі саздан жасалған құрылыстарға Перудегі Хуака-дель-Соль (100 миллион мөрленген кірпіштен тұрады) және Перудегі Чан-Чан мен Тамбо-Колорадо қамалдаған қалалары жатады.