Кіріспе
Әбіл – Ыбырайым діндеріндегі «Жаратылыс» кітабындағы Киелі кітап кейіпкері. Ол Адам мен Хауаның екінші ұлы, Киелі кітаптағы алғашқы адам жұбының баласы. Әбіл мал өсіруші болып, өзінің алғашқы туған малын құрбандық ретінде Құдайға шалды. Құдай оның құрбандығын қабылдады, бірақ оның інісінің құрбандығын қабылдамады. Содан кейін Қабыл қызғаныштан Әбілді өлтірді. «Жаратылыс» кітабында бұл адамзат тарихындағы алғашқы өлтіру және Әбіл – алғашқы қайтыс болған адам деп айтылған.
Biblical figure
Abel is a Biblical figure in the Book of Genesis within Abrahamic religions. He was a younger brother of Cain, and the second son of Adam and Eve, the first couple in Biblical history. He was a shepherd who offered his firstborn flock up to God as an offering. God accepted his offering but not his brother's. Cain then killed Abel out of jealousy. According to Genesis, this was the first murder and Abel was the first dead person in the history of mankind.
Яһудилік және христиандық түсіндірмелері
Жаратылыс кітабындағы оқиғаға сәйкес, Әбіл (Hébel, in pausa הָבֶל Hā́ḇel; Hábel; wikt:هابيل, Hābēl) – Хауаның екінші ұлы. Оның есімі еврей тілінде «демалыстан кейін қалған ауа» деген мағынаны білдіретін түбірге ұқсас үш дауыссыздан тұрады, сонымен қатар еврей тілінде «ешнәрсе» деген мағынаны да білдіреді, «Нақыл сөздер» кітабында айтылғандай. Юлиус Веллхаузен бұл есім түбірден тәуелсіз деп ұсынған. Эберхард Шредер бұрын ақкад (Ескі ассириялық диалекті) «ablu» («ұлы») сөзін одан да ықтимал этимология ретінде қарастырған. Христиандық дәстүрде Әбілдің және Исаның өлімі салыстырылып, біріншісі шейіт ретінде қарастырылады. Иса Әбілді «әділ» деп айтады, ал Еврейлерге жолданған хатта «шашыратылған қан Әбілдің қанынан гөрі жақсырақ сөйлейді» делінген. Исаның қаны инабат әкеледі деп түсіндіріледі, ал Әбілдің қаны кек алуды талап етеді (содан бері қарғыс пен белгі пайда болған). Әбілдің есімі Рим-католик шіркеуінде өлгендерге арналған дұғаларда айтылады, ал оның құрбандығы Ыбырайым және Мелхиседек құрбандығымен бірге ғибадаттың қанонында еске алынады. Александриялық ғұрып бойынша оның мерекесі желтоқсанның 28-і күні аталады. Копттардың Адам мен Хауа кітабында (2:1–15) және Сирияның қазына үңгірінде Әбілдің денесі көп күндік азадан кейін қазына үңгіріне қойылған, ал Адам мен Хауа және олардың ұрпақтары оның алдында дұғаларын оқыған. Сонымен қатар, Адамның ұрпақтарының сеттік тармағы Әбілдің қанымен ант ішіп, әділсіздерден өзін оқшаулайды. Енох кітабында (22:7), көптеген христиан және еврей дәстүрлерінде канондық емес деп есептелетін, Әбілдің жаны Қабыл ұрпағының қырылуы үшін кек алуды шақырып, шейіттердің басшысы ретінде тағайындалған деп сипатталған. Ыбырайымның заңдарында (A:13 / B:11) да осыған ұқсас көзқарас көрсетілген, онда Әбіл жандардың судьясы ретінде көтерілген. Берешит Рабба (22:2) кітабында Жаратылыс 4:1-ді талқылағанда, рабби Йехошуа бен Корха Қабылдың егіз әпкесі болғанын, ал Әбілдің екі егіз әпкесі болғанын айтады. Бұл, әдетте, «et» деп аталатын артық айқындауыш мүшесі әрқашан қосымша білім береді деген қағидатқа негізделген (Песахим 22b). Йевамот 62а кітабында «et» әрпі басқаша түсіндіріледі, онда Жаратылыс 4:2-дегі екі «et» Қабыл мен оның қарындасын, ал Әбіл мен оның (бір) қарындасын білдіреді.
Сетский гностикалық түсіндірме
Иоаннның апокрифінде, сетиандық гностицизмге жататын еңбекте, Абель – Ялдабоат пен Хауаның баласы, ол су және жер элементтерінің Елохимі ретінде тағайындалған, бірақ оған берілген есім тек алдау мақсатында болған.
Мандейлердің түсіндірмесі
Мандалық нанымдар мен Қоласта, Иоанн кітабы және Ғенза Рабба сияқты қасиетті жазбаларына сәйкес, Абель періштелік құтқарушы тұлға Хибил Зивамен (кейде "Сұлу Хибил" деп аударылады) туыс, ол Хайи немесе Манда д Хайидың ұлы, сондай-ақ Ануш (Энох) пен Шетилдің (Сет) бауыры ретінде айтылады. Кей жерлерде Ануш Шетилдің ұлы, ал Шетил Хибилдің ұлы деп көрсетіледі. Хибил Адам мен Хауа таза күйінде болғанда жас бала ретінде оларға келді, бірақ олардың ұлы деп есептелді. Хибил – жарық әлемінің (утра) маңызды тұлғасы, ол Қараңғылық әлемін жеңген. Явар Хибил ретінде ол Явар атымен белгілі бірнеше тұлғалардың бірі, және оның әкесінің құрметіне осылай аталған.
Исламдық түсіндірме
Шиа мұсылмандарының сенімі бойынша, Абель ("Хабиль") Сириядағы Дамаск қаласының батыс тауларында, Забадани аңғарының жанында, Барада өзені (Вади Барада) бойындағы ауылдарға көрініп тұратын Наби Хабиль мешітінде жерленген. Шиалар осы мешітке зиярат ету үшін жиі келеді. Мешіт 1599 жылы Осман әкімі Ахмад Паша салған.