Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс психиатры және медициналық зерттеуші Франц Александр Нисль (9 қыркүйек 1860, Франкенталь қаласында – 11 тамыз 1919, Мюнхен қаласында) – неміс психиатры және медициналық зерттеуші. Ол танымал нейропатолог болған.
German psychiatrist and medical researcher
Franz Alexander Nissl (9 September 1860, in Frankenthal – 11 August 1919, in Munich) was a German psychiatrist and medical researcher. He was a noted neuropathologist.
Ерте өмір
Нисль Франкенталь қаласында Теодор Нисль мен Мария Хаас отбасында дүниеге келді. Теодор католик мектебінде латын тілін оқытып, Францтың дін қызметкері болуын қалады. Бірақ Франц Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университетіне медицинаны оқуға түсті. Кейіннен ол психиатрия саласында маманданды. Нислдің университет профессорларының бірі Бернхард фон Гудден болды. Оның ассистенті Зигберт Йозеф Мария Гансер Нисльге ми қабығының жасушаларының патологиясы туралы эссе жазуды ұсынды. 1884 жылы медицина факультеті неврология саласындағы жүлде үшін конкурс жариялағанда, Нисль ми қабығын зерттеуге кірісті. Ол алкогольді бекіткіш ретінде пайдаланды және бірнеше жаңа жүйке жасушаларының құрамын көрсетуге мүмкіндік беретін бояу техникасын әзірледі. Нисль жүлдені жеңіп алды және 1885 жылы осы тақырыпта докторлық диссертациясын қорғады.
Nissl was born in Frankenthal to Theodor Nissl and Maria Haas. Theodor taught Latin in a Catholic school and wanted Franz to become a priest. However Franz entered the Ludwig Maximilian University of Munich to study medicine. Later, he specialized in Psychiatry. One of Nissl's university professors was Bernhard von Gudden. His assistant, Sigbert Josef Maria Ganser suggested that Nissl write an essay on the pathology of the cells of the cortex of the brain. When the medical faculty offered a competition for a prize in neurology in 1884, Nissl undertook the brain cortex study. He used alcohol as a fixative and developed a staining technique that allowed the demonstration of several new nerve cell constituents. Nissl won the prize, and wrote his doctoral dissertation on the same topic in 1885.
Медициналық зерттеулер мен білім берудегі мансап
Профессор фон Гудден Нислдің колледж эссе конкурсының төрешісі болды және ол оның зерттеуіне настолько әсерленді ki, Нисльге Мюнхеннің оңтүстік-батысындағы Фурстенрайд қамалында ассистенттік қызмет ұсынды, онда оның міндеттерінің бірі – ақыл-есі дұрыс емес ханзада Оттоға күтім жасау болды. Нисль ұсынысты қабылдап, 1885 жылдан 1888 жылға дейін осы қызметте қалды. Қамалда шағын зертхана болды, ол Нисльге нейропатологиялық зерттеулерін жалғастыруға мүмкіндік берді. 1888 жылы Нисль Бланкенхайм институтына көшті. 1889 жылы ол Франкфуртқа Эмиль Сиолидің (1852–1922) Städtische Irrenanstalt-тегі екінші лауазымдық қызметкері ретінде барды. Ол жерде невролог Людвиг Эдингермен және нейропатолог Карл Вайгертпен танысты, ол нейроглиялық бояуды жасап шығарды. Бұл жұмыс Нисльді психикалық және жүйке ауруларын глиальды жасушалардың, қан элементтерінің, қан тамырларының және ми тіндерінің жалпы өзгерістерімен байланыстырып зерттеуге ынталандырды. Франкфуртта Нисль Алоис Альцгеймермен танысып, жеті жылдан астам бірлесіп жұмыс істеді. Олар жақын дос болып, бірлесіп «Гроссхирнринде туралы гистологиялық және гистопатологиялық еңбектер» (Histologische und histopathologische Arbeiten über die Grosshirnrinde) журналын редакциялады (1904–1921). 1895 жылы Эмиль Крейпелин Нисльді Гейдельберг университетінде көмекші дәрігер болып жұмыс істеуге шақырды. 1904 жылға қарай ол осы институтта толық профессор болды және Крейпелин Мюнхенге көшкен кезде психиатрия кафедрасының директоры болды.
Professor von Gudden was the judge in Nissl's college essay competition, and he was so impressed with the study that he offered Nissl an assistantship at the Furstenried castle southwest of Munich, where one of his responsibilities would be to care for the mad Prince Otto. Nissl accepted, and remained in that post from 1885 until 1888. There was a small laboratory at the castle, which enabled Nissl to continue with his neuropathological research. In 1888 Nissl moved to the Institution Blankenheim. In 1889 he went to Frankfurt as second in position under Emil Sioli (1852–1922) at the Städtische Irrenanstalt. There he met neurologist Ludwig Edinger and neuropathologist Karl Weigert, who was developing a neuroglial stain. This work motivated Nissl to study mental and nervous diseases by relating them to observable changes in glial cells, blood elements, blood vessels and brain tissue in general. In Frankfurt Nissl became acquainted with Alois Alzheimer, and they collaborated over seven years. They became close friends, jointly editing the Histologische und histopathologische Arbeiten über die Grosshirnrinde (1904–1921). In 1895 Emil Kraepelin invited Nissl to become assistant physician at the University of Heidelberg. By 1904 he was a full professor at that institution, and became director of the Department of Psychiatry when Kraepelin moved to Munich.
Кейінгі өмір және өлім
Оқыту және әкімшілік жұмысының ауыртпалығы, нашар зерттеу базасымен қосылып, Нисслді көптеген ғылыми жобаларын аяқтамай тастауға мәжбүр етті. Ол сонымен қатар бүйрек ауруынан да зардап шекті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оған ірі әскери госпитальды басқару міндеті жүктелді. 1918 жылы Краепелин Нисслді Мюнхендегі Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie зерттеу институтындағы қызметке қайта шақырды. Сол қызметте бір жыл жұмыс істегеннен кейін, Корбинян Бродман және Вальтер Шпильмайермен бірге зерттеулер жүргізіп, 1919 жылы бүйрек ауруынан көз жұмды.
The burden of teaching and administration, combined with poor research facilities, forced Nissl to leave many scientific projects unfinished. He also suffered from a kidney disease. During World War I he was charged with administering a large military hospital. In 1918 Kraepelin again invited Nissl to accept a research position at the Deutsche Forschungsanstalt für Psychiatrie in Munich. After one year at that position, where he performed research alongside Korbinian Brodmann and Walther Spielmeyer, he died in 1919 of kidney disease.
Жеке
Нислдің бойы кішкентай, денесінің қалыпы нашар еді. Оның сол жақ бетінде туғаннан қалған дақ болған. Ол ешқашан үйленбеді, өмірінің бәрі жұмысына арналған. Бір күні әзіл үшін Ниссл (алкоголь ішуге қарсы белсенді түрде күрескен) зертханасының алдына бос сыра бөтелкелерін тізіп қойды және Крейпелинге өзінің үстелінің астында мас болып жатқанын естіртті. Нисл шебер пианист еді. Нацист дәрігері Хьюго Спац (1888–1969) алғашқы кездесуі туралы айтты, ол Нисслдің зертханасында жұмысқа түсу үшін өтініш берген кезде. Нисл сол күні жұмысты болғандықтан, студентті сағат он екіде үйіне шақырды. Спац түскі уақытта үйге келгенде, Ниссл болмады, ал үй шаруасының қызметкері профессордің түнгі сағат он екіде келуді айтқанын болжады, сондықтан Спац сол түні қайта келді. Ниссл сол кезде үйде болды, бірақ Спац Нисслдің пианино сонатасын бітіргенше жарты сағат бойы дәлізде күтуге мәжбүр болды. Әңгіме таңға дейін созылды.
Nissl was of small stature, with poor posture. He had a birthmark on his left face. He never married, and his life revolved entirely around his work. One day, for a practical joke, Nissl (who was an active campaigner against human consumption of alcohol) placed a row of empty beer bottles outside his laboratory and made sure that Kraepelin heard that he could be found lying under his desk, dead drunk. Nissl was a competent pianist. Nazi physician Hugo Spatz (1888–1969) told of his first meeting, when Spatz applied for a position in Nissl's laboratory. Nissl was busy that morning and asked the student to come to his home at twelve. When Spatz came to the house at noon, Nissl was not there, and the housekeeper finally opined that the Professor must have meant twelve midnight, so Spatz returned that night. Nissl was at home then, but Spatz had to wait in the anteroom for half an hour until Nissl had finished the piano sonata that he was playing. The conversation lasted until daybreak.
Гистологияның атаулы ұғымдары
Нисл әдісі – жасуша денесін, әсіресе эндоплазмалық торды бояу. Бұл әр түрлі негізгі бояулар (мысалы, анилин, тионин немесе крезил фиолеті) қолданылып, теріс зарядталған РНК-ны көк түспен бояу арқылы жасалады және нейрондардың маңызды құрылымдық ерекшеліктерін анықтау үшін қолданылады. Нисл заты (дөңгелек эндоплазмалық тор) рибосомалық РНК-ның боялуынан қара көк түсті болып көрінеді, бұл цитоплазмаға мозаикалы көрініс береді. Ядродан тыс РНК-ның жеке түйіршіктері Нисл түйіршіктері (рибсомалар) деп аталады. Ядродағы ДНК да ұқсас түспен боялады.
The Nissl method is the staining of the cell body, and in particular endoplasmic reticulum. This is done by using various basic dyes (e. g. aniline, thionine, or cresyl violet) to stain the negatively charged RNA blue, and is used to highlight important structural features of neurons. The Nissl substance (rough endoplasmic reticulum) appears dark blue due to the staining of ribosomal RNA, giving the cytoplasm a mottled appearance. Individual granules of extranuclear RNA are named Nissl granules (ribosomes). DNA present in the nucleus stains a similar color.