Кіріспе

1863 жылғы американдық Азамат соғысы шайқасы

Ноксвилл қоршауы (19 қараша – 4 желтоқсан, 1863 жыл) генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің Конфедерация әскерлері генерал-майор Амброуз Бернсайд басқарған Ноксвилл, Теннесси штатындағы Одақ гарнизонын қоршауымен өтті. Генерал-майор Уильям Т. Шерман көптеген Одақ күштерімен Ноксвиллге жақындағанда, Лонгстрит 4 желтоқсанда қоршауды тоқтатты және солтүстік-шығысқа шегінді. Бұл қоршау Американдық Азамат соғысының Ноксвилл науқанының бір бөлігі болды. 1863 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Бернсайдтың Огайо армиясы Одаққа жақын тұрғындары көп болған Шығыс Теннессиге дерлік қан төгілмейтін шабуыл жасады. Лонгстриттің корпусы мен генерал-майор Джозеф Уилердің кавалериясы қарашада оңтүстік-батыстан қарсы шабуыл жасағанда Бернсайдтың әскерлері қорғанысқа көшті. Бернсайд Ноксвиллге сәтті шегінген кезде Лонгстрит Одақ әскерлерін талқандау мүмкіндігін жіберіп алды. Лонгстрит шабуылға барудан тартынғанда, Одақ сарбаздары Ноксвиллдің табиғи қорғанысын одан дамыту үшін бекіністер салды. Лонгстриттің күштері Ноксвиллді толық қоршауға жеткілікті күшті болған жоқ. Сондықтан Бернсайдтың Одақ гарнизоны аштықтан сақталу үшін Теннесси өзенінің оң жағалауынан азық-түлік әкелді. 29 қарашада Форт-Сандерс шайқасында Конфедерацияның ірі шабуылы ауыр шығындармен тойтарылды. Күнделікті ұсақ шайқастардан басқа, тағы екі маңызды оқиға болды: біріншісі 18 қарашада қаланың батысында, екіншісі 25 қарашада оңтүстік жағалаудағы Армстронг төбесінде. Қоршау аяқталғаннан кейін Лонгстриттің әскерлері 1864 жылдың сәуіріне дейін Шығыс Теннессиде қалды, бірақ Ноксвиллді басып алуға қол жеткізе алмады.

Одақтардың басып алуы

Бёрнсайд, Огайо армиясының бас қолбасшысы, 1863 жылдың тамыз айының соңында Шығыс Теннессиге Одақтың шабуылын бастады. Оның құрамында Кентуккиде орналасқан XXIII корпусының екі жаяу әскер дивизиясы және бір ірі атты әскер дивизиясы болды. Бёрнсайдтың жорығы көбінесе қарсылыққа ұшырамады, ал федералды әскерлер 1 қыркүйекте Ноксвиллді басып алды. Шығыс Теннесси халқының көп бөлігі Одақ жақтасы болды және Одақ әскерлерін құрметпен қарсы алды. Қыркүйек айының ортасына қарай Бёрнсайд әскерлері Шығыс Теннессинің кең аумағын бақылауға алды. Бірақ 1863 жылдың 19-20 қыркүйегінде Чикамуга шайқасында Брэггтің Теннесси армиясы Камберленд армиясын жеңгеннен кейін стратегиялық жағдай күрт өзгерді. Жеңісінен кейін Брэгг Чаттанугадағы Камберленд армиясын толығымен қоршап алды. 20 қыркүйекте Бёрнсайдқа IX корпусының екі дивизиясы қосылды, ал 3 қазанда бригадир генерал Орландо Б. Уиллкокс 3000 индианалық сарбазбен Камберленд ойысына келді. 1863 жылдың қазан айындағы Огайо армиясының күші туралы есепте мына әскерлердің бар екені көрсетілді: IX корпусында 6352 офицер мен сарбаз, XXIII корпусында 7912 жаяу әскер және артиллерия, 7458 атты әскер, ал Сол қанатта 4391 әскер. Бригадир генерал Роберт Б. Поттер IX корпусына, бригадир генерал Махлон Д. Мэнсон XXIII корпусына, бригадир генерал Джеймс М. Шэкэлфорд атты әскерге, ал Уиллкокс Сол қанатқа басшылық етті. Генерал-майор Роберт Рэнсом-младший 5800 конфедерациялық жаяу әскермен және бригадир генерал Уильям Э. "Грамбл" Джонс пен полковник Г. Л. Гилтнердің басқаруындағы екі атты әскер бригадасымен солтүстік-шығысқа қарай жылжыды. Конфедерация армиясының қолбасшысы генерал-майор Сэмюэл Джонс өзінің 8000 әскерінің Одақ әскерін тоқтатуға жететініне күмәнданды. 17 қазанда Брэгг генерал-майор Картер Л. Стивенсоннің басқаруындағы жаяу әскер дивизиясы мен полковниктер Джордж Гиббс Дибрелл мен Дж. Дж. Моррисоннің басқаруындағы екі атты әскер бригадасына Одақтың бақылауындағы аймаққа қауіп төндіруді бұйырды. 20 қазанда Дибрелл мен Моррисон Филадельфия шайқасында полковник Фрэнк Вулфордтың басқаруындағы Одақтың атты әскер бригадасын жеңді. Осы жеңілістен кейін Бёрнсайд Лудонды тастап, Теннесси және Кіші Теннесси өзендерінің артына шегінді. Содан кейін Бёрнсайд Леноар станциясының маңында IX корпусының 6000 адамын және бригадир генерал Джулиус Уайттың XXIII корпусының жаяу әскер дивизиясының 3000 сарбазын шоғырландырды. Бригадир генерал Мило Смит Хаскаллдың басқаруындағы XXIII корпусының қалған жаяу әскер дивизиясы Ноксвиллді қорғады, бригадир генерал Уильям П. Сандерстің атты әскер дивизиясы Мэривилл аймағын бақылады, Уиллкокс Булл-Гапты ұстады, ал екі жаяу әскер полкі мен 300 атты әскер Камберленд ойында гарнизон құрды. Бұған қоса, екі Одақ атты әскер бригадасы Уиллкокс күштерімен ынтымақтасты. Генерал-майор Улисс Грант Бёрнсайдтың Ноксвиллді ұстай алатынына алаңдады.

Лонгстриттің алға жылжуы

4 қарашада Брэгг Лонгстритке Теннесси армиясынан екі дивизиясын бөліп, Ноксвиллді қайтарып алуға бұйрық берді. Брэгг Лонгстриттің 28 қазандағы Ваутачи шайқасындағы қателігіне наразы болды, онда конфедераттар федералдардың жаңадан құрылған «Крэкер желісін» кесіп тастауға күш жеткізбеді. Брэгг сондай-ақ, өзіне қиындық туғызған генералдан құтылуды қалады. Лонгстрит науқанға 20 000 адаммен күшейтілгенін сұрады, бірақ Брэгг бас тартты және Бёрнсайдқа қарсы шыққан Стивенсон мен Бенджамин Ф. Читхемнің жаяу әскер дивизияларын қайтарып алды. Дегенмен, Брэгг оған генерал-майор Джозеф Уилерді және өз армиясының көп бөлігін, әсіресе атты әскерін уақытша берді. Лонгстрит Шығыс Теннессидің нақты карталарын алуға тырысты, бірақ нашар сапалы карталар ғана қол жеткізді. Ескі локомотивтер Лонгстриттің екі дивизиясын солтүстікке, ал Стивенсон мен Читхем дивизияларын оңтүстікке бірдей тиімді жылжыта алмады, сондықтан теміржолмен әскер ауыстыру 13 қарашаға дейін созылды. Лонгстрит Стивенсон әскерінің аймақтағы азық-түлік қорының көп бөлігін жеп қойғанын және оның өзінің керуендері науқан жүргізуге жеткіліксіз екенін анықтады. Лонгстриттің қолбасшылығында 10 000 жаяу әскер, 5 000 атты әскер және 35 зеңбірек болды. Конфедераттар Теннесси өзеніндегі Хоуф фермасында понтондық көпір салды, ол Лудоннан батысқа қарай орналасқан. Бригадир генерал Мика Дженкинстің дивизиясы 14 қарашада бірінші болып солтүстік жағалауға понтондық көпір арқылы өтті. Генерал-майор Лафайет МакЛоустың дивизиясы келесі күні өтті. 15 қарашаның кешінде Бернсайдтың әскері Леноир стансасын ұстап тұрды, ал солтүстікке қарай Дженкинстің дивизиясы, одан да солтүстікке қарай МакЛоустың дивизиясы оларға қарсы тұрды. Лонгстрит Бернсайдтың әскерін Ноксвилльден кесіп тастауды жоспарлады, бірақ аймақты жеткілікті білмеді. Бұрын Лонгстрит Уилер мен атты әскердің көп бөлігіне Ноксвилльді оңтүстіктен басып алуға рұхсат берген. Уилер 14-15 қарашада бірнеше шайқаста Сандерстің одақтық атты әскерін жеңіп, оларды Ноксвилльдің шетіне дейін қайтарды. Алайда, Уилердің әскері Ноксвилльдің Теннесси өзенінің оңтүстік жағалауындағы одақтық жаяу әскеріне тап болғанда, соңғы жеңіліске ұшырады. 16 қарашада Лонгстрит Уилердің атты әскерін солтүстік жағалауға қайтарды, бірақ Бёрнсайдтың әскерін тұзаққа түсіруге тырысу үшін бұл тым кеш болды. Теннессидің солтүстік жағалауында Лонгстриттің 12 000 конфедераты, оның ішінде Уилердің атты әскерінің бір бригадасы орналасқан. Оларға қарсы Бернсайдтың 9 000 одақтық әскері тұрды. Лонгстриттің 14-15 қарашадағы жылдам ілгерілеуінің салдарынан Уайттың екі одақтық бригадасының бірі Кингстонда қалды, ол Ноксвилль босатылғанға дейін сонда болды. Бернсайд 15 қараша күні түнде Леноир стансасын эвакуациялауды бастады. Жақында болған қатты жаңбырдан соң сазды жолдармен жүріп, федералдар Лонгстриттің қууынан бұрын Кемпбелл станциясына жетті. 16 қарашада Лонгстрит Кемпбелл станциясы шайқасында Бернсайдты жеңе алмады. Одақтық арьергард сол күні таңертең үш рет жеке-жеке тұрып, кешкісін Кингстон Пайк жолында Бернсайдтың негізгі күштеріне қосылды. Конфедераттар Бернсайдтың сол жақ қанатын айналдыра бастағанда, федералдар бесінші қорғаныс позициясына шегінді. Артиллерияның қолдауымен одақтық жаяу әскері жақсы ұйымдастырылған кері шегініс жасады, содан кейін түнде ілгері жылды. Бірінші жаяу әскер 17 қараша күні таңғы сағат 4:00-де ғана Ноксвилльге жетті.

Сандерстің кешіктіру шарасы

Бернсайд өзінің бас инженері капитан Орландо Меткалф Поға әр бригаданың қорғаныс желісінде орналасуын тапсырды. Одақ әскері Ноксвиллге келгенде, По оларға бұйрық берді. Әскерлер мүмкіндігінше тез Поның жоспарына сәйкес қорғаныс құрылыстарын салуға кірісті. Құрылысқа одақ жақтастарының еріктілері, ынтасы жоқ конфедерация жақтастарының соғысқа шақырылғандары және жұмыста "әсіресе тиімді" болған қара жұмысшылар көмектесті. Бёрнсайд Сандерске атты әскер дивизиясын солтүстік жағалауға әкеліп, Лонгстритке қарсы тұруды бұйырды. Сандерс төрт атты полкті Ноксвилльдің батысындағы Танк-Крик артында (қазір Төртінші өзен деп аталады) орналастырды. 17 қараша күні сағат 9:20-де МакЛоустың дивизиясының бригадир генералы Джозеф Б. Кершоу бригадасы Сандерстің қорғаныс желісіне қарсы күшін арттыра бастады. Ұсақ шайқастан кейін Сандерс орталыққа қарай шегініп, түскі уақытта жаңа позицияға орналасты. МакЛоус солтүстіктен осы желіні айналып өту үшін полк жіберді, бірақ ол орнына жетпес бұрын Сандерстің атты әскері қайтадан шегінді. Сандерс үшінші өзеннің батысындағы кішкентай шатқалдың артында және Роберт Х. Армстронгқа тиесілі, "Блеак Хаус" деп аталатын үйдің шығысындағы төбеге шегінді. Осы кезде Теннесси өзені Сандерстің сол қанатында, ал үшінші өзеннің саласы оның оң қанатын қорғады. МакЛоус өзінің дивизиясын орналастырды: Кершоу бригадасы Сандерске қарсы, ал бригадир генерал Гуд Брайан бригадасы екінші қатарда. Кершоудың сол жағында бригадир генерал Бенджамин Г. Хамфристің бригадасы, екінші қатарда полковник Солон З. Раффтың бригадасы тұрды. МакЛоус сол күні одан әрі ілгері жылмады, Дженкинстің дивизиясы келгенше күтті және Лонгстриттің желісін МакЛоустың сол жағына дейін созды. 17 қарашаның кешінде Дженкинстің дивизиясы Клинтонға баратын жолдың арғы жағында орналасты, ал полковник Джон Р. Харттың Джорджия атты әскері бригадасы шығысқа қарай, Тейзвеллге апаратын жолды жапты. Сандерс оң жағында 45-ші Огайо атты жаяу әскері, ортасында 112-ші Иллинойс атты жаяу әскері және сол жағында 8-ші Мичиган атты әскерімен 600-ға жуық одақтық әскерді орналастырды. Мичиганның 8-ші полкінің сарбаздары Спенсердің қайталайтын мылтығымен қаруланған. Бос төбеде екі қарағай ағашы желінің ортасын белгіледі. Одақ әскері аттан түсіп, әр бесінші сарбаз төрт сарбаздың жылқысын ұстады. Алдыңғы желі бойымен одақ сарбаздары 0,91 метр биіктігінде және негізіндегі ені бірдей қоршау рельстерін салды. Полковник Чарльз Д. Пеннебейкердің екі полк құрайтын атты әскер бригадасы Хамфристің және Раффтың бригадаларына солтүстікке қарай бетпе-бет келді. Үшінші өзеннің шығысында полковник Джеймс У. Райллидің жаяу әскер бригадасы ұрыс желісін құрды. Бернсайд Сандерске 18 қарашаның түсіне дейін алға жылжыған позициясын ұстап тұруды бұйырды. Бұл әскерлер мен жұмысшыларға Ноксвиллді қорғануға дайындауға уақыт береді. 18 қарашада Лонгстрит Сандерсті төбесінен ығыстырып, Бёрнсайдтың қорғанысын тексеруді жоспарлады, бірақ тым қалың тұман конфедерациялық операцияны сағат 10-ға дейін кешіктірді. Содан кейін конфедерациялық шабуылшылар Сандерстің желісіне шабуыл жасады, бірақ кері шегінді. Полковник Эдвард Портер Александр Блейк Хаус маңында конфедерациялық төрт зеңбіректі орнатып, Сандерстің әскерлерін атып, 45-ші Огайодағы шығындарды арттырды. Сағат 14:00-де Кершоудың шабуылшылары екінші шабуыл жасады, федералдық желіге жақындап, кейін кері шегінді. Ұрыс кезінде бірнеше конфедерациялық снайперлері Блейк Хаустың жоғарғы қабатында орналасып, Сандерстің әскерлеріне қарсы от ашты. Сандерс 2-ші АҚШ артиллериясының батарея командирі, бірінші лейтенант Сэмюэл Николл Бенджаминнен 20 фунттық Parrott зеңбіректері мергендерді басып тастай ала ма деп сұрады. Қашықтық өте үлкен болғанмен, Бенджаминнің бір зеңбірегінен атылған снаряд мергендер тұрған бөлмеде жарылды. По: "Мен соғыс бойында одан да әдемі атуды көрген емеспін", - деді. Сағат 15:00-де соңғы шабуыл басталды, капитан Джордж В. Мудидің Луизиана батареясы, Мэдисон жеңіл артиллериясы солтүстікке қарайғы қырқадан от ашты. Көп ұзамай капитан Осмонд Б. Тейлордың Вирджиния батареясының 12 фунттық Наполеондары қосылды, олар қоршау рельстерін қиратып жіберді. 2-ші Оңтүстік Каролина және 3-ші Оңтүстік Каролина жаяу әскер полктері Одақтың оң және орталық бөлігіне шабуыл жасады, ал 15-ші Оңтүстік Каролина 8-ші Оңтүстік Каролинаның қолдауымен Одақтың сол жағына шабуыл жасады. Аса қатал күрес салдарынан федералистер шегінді. 3-ші Оңтүстік Каролинаның полковнигі Джеймс Д. Нэнс: "Бұл менің басқаруым ең қиын болған шайқас еді", - деп жазды. МакЛоус өзінің дивизиясы 140 адамдық шығынға ұшырағанын хабарлады, ал одақтың шығыны 200-300 адамды құрады. 112-ші Иллинойс 94 адамдық шығынға ұшырағанын хабарлады. 15-ші Оңтүстік Каролинаның командирі, майор Уильям М. Гист қаза тапты. Сандерс қаза болды, мүмкін Блейк Хаустағы мергендердің бірінен жараланған, ол 19 қараша күні сағат 11:00-де қайтыс болды. Сандерс 18 қазан күні, 1863 жылы бір ай бұрын бригадир генерал шеніне көтерілген еді. Конфедерациялықтар бұрын салған Форт Лаудон 24 қараша күні қаза тапқан одақтық генерал Сандерстің құрметіне Форт Сандерс деп аталды.

Ноксвилл қорғанысы

1863 жылы Ноксвилл қаласы Теннесси өзенінің солтүстік жағасында орналасқан еді. Поның қорғанысы қаланың солтүстік жағындағы жерлерден кем дегенде 30,48 метр биік жотаға орналастырылды. Темір жол солтүстікке қарай, жотаның тұсында, қаланың солтүстігіне қарай бағытталған. Шығыс Теннесси және Джорджия темір жолы деподан батысқа қарай, ал Шығыс Теннесси және Вирджиния темір жолы шығысқа қарай жүрді. Бірінші арық қаланың шығыс жағынан Теннесси өзеніне оңтүстікке қарай ағып түсті, ал Екінші арық Ноксвиллдің батыс жағынан өзенге ағып кетті. Үшінші арық батысқа қарай, Сандерс шайқасы болған жерге жақын орналасқан. Бригадир генерал Эдвард Феррероның IX корпусы дивизиясы қаланың батыс жағындағы одақтың қорғанысын ұстады, өзеннен Форт-Сандерске дейін және батысқа қарай Екінші арыққа дейін. Полковник Джон Ф. Хартранфтың IX корпусының кіші дивизиясы Ноксвиллдің солтүстігіндегі Бірінші және Екінші арықтар арасындағы сызықты қорғады. Бригад генерал-майор Джулиус Уайттың дивизиясының полковник Маршалл У. Чапин бригадасы Бірінші арықтан Мейбри төбесіне дейінгі қорғанысты ұстады. Полковник Уильям А. Хоскинстің XXIII корпусының уақытша бригадасы және одақшыл Теннесси еріктілері Мейбри төбесінен қаланың шығысындағы өзенге дейінгі сызықты қорғады. Хаскаллдың дивизиясы полковник Дэниел Кэмеронның бригадасымен Теннесси өзенінің оңтүстік жағын қорғауға, ал полковник Джеймс У. Рейлли бригадасымен Бёрнсайдтың резервін құруға жіберілді. Бригад генерал Джеймс М. Шэкэлфорд сонымен қатар Камеронның жаяу әскеріне көмектесу үшін ат әскерін тағайындады. Олардың ішінде полковник Фрэнк Вулфордтың бригадасы болды, ол қоршау кезінде оңтүстік жағалауда қалды. 19 қарашада Лонгстрит Кноксвиллдің одақтық қорғанысына қарсы әскерлерін жылжытты. Техникалық тұрғыдан алғанда, Лонгстриттің операциясы қоршау емес еді, өйткені Конфедерация әскерлері қаланы толық қоршауға ала алмады. Кентуккиден келген IX корпус 2000 шошқа мен 600 ірі қараны алып келді. Қалаға кірмей тұрып тағы 800 шошқа жетіп келді. Қоршау кезінде Ноксвиллдің шығысындағы French Broad өзенінің аңғарындағы одақшыл шаруалар гарнизонға 10 000 бушель жүгері, 6 000 бушель бидай, 1500 шошқа, 1000 ірі қара және қосымша азық-түлікпен қамтамасыз етті. Бұл Теннесси өзенінің оңтүстігіндегі одақтың жинақтағандарына қосымша болды. Лонгстритте бұл жеткізілімдерді тоқтатуға жеткілікті әскерлері болмады, сонымен қатар ол француздық кең өзенін дұрыс емес жерге орналастырған қате картаға сенді. Конфедерация жақтастары қателік туралы ескертті, бірақ генерал олардың оңтүстікке деген адалдығына күмән келтірді. Форт Сандерстен басқа, Ноксвиллді қоршаған барлық одақтық форттар қоршау аяқталғаннан кейін 1863 жылдың 11 желтоқсанында ресми атауларын алды. Барлық форттардың есімдері соғыс кезінде қаза тапқан одақ офицерлерінің құрметіне аталды. Өзеннің солтүстік жағындағы Нобль батареясын капитан Джейкоб Ромердің L батареясының 2-ші Нью-Йорк артиллериясынан екі 3 дюймдік винтовка қорғады. Байингтон форты Колледж төбесінде, ал Зоелнер батареясы Сандерс фортынан шығысқа қарай, ал Галпин батареясы одан да шығысқа қарай орналасқан. Форт Комсток Смит-Хиллде депоға қарап тұрды және лейтенант Эрскин Гиттингстің 3-ші АҚШ артиллериясының L және M батареяларынан төрт 10 фунттық Parrott мылтығымен қаруланды. Шығысқа қарай Вилтси батареясы мен Биллингсли батареясы болды, соңғысында капитан Джон фон Селеннің 15-ші Индиана батареясынан үш 3 дюймдік мылтық болды. Форт Хантингтон Смит - Темпераенс төбесіндегі ірі бекініс, онда капитан Джозеф А. Симстің 24-ші Индиана батареясынан және капитан Эдвард С. Хеншоудың Иллинойс батареясынан бірнеше 3,8 дюймдік Джеймс мылтықтары орналасқан. Шығысқа қарай Клифтон Ли батареясы мен Стирман батареясы әрқайсысы Хеншоу батареясынан екі 6 фунттық қарумен қаруланды. Солтүстік жақтағы қорғанысты аяқтау үшін Мейбри төбесіндегі Форт-Хилл капитаны Джозеф С. Шилдстің 19-шы Огайо батареясынан алты 12 фунттық Наполеон және капитаны Хаббард Т. Томастың 26-шы (Уайлдер) Индиана батареясынан екі 3 дюймдік мылтықтан тұрды. Fearns батареясы Флинт-Хиллде Ноксвилльдің шығысында орналасқан және екі 12 фунттық гаубицамен қаруланды. Өзеннің оңтүстігінде Форт Стэнли ірі жер қазған бекініс болды. Батысқа қарай Дикерсон, ал оңтүстік-батысқа қарай Хигли форттары орналасқан. Қоршау кезінде Камерон бригадасының сарбаздары Форт Стэнлиден шығысқа қарай Севиервилл төбелерін қамту үшін траншеяларды созды. Форт Сандерс бастионды жер қазған бекініс ретінде салынды, оның солтүстік және оңтүстік жақтары ұзын, батыс жағы ұзын, ал шығыс жағы ашық болды. Оның ор қазған жері 3,66 метр енді және терең болды. Форт төрт 20 фунттық Parrott мылтығымен, Бенджаминнің батареясынан, алты 12 фунттық Наполеонмен, капитан Уильям В. Баклидің D батареясынан, 1-ші Род-Айленд артиллериясынан және екі 3 дюймдік винтовкадан, Ромердің батареясынан қаруланды. Жай ауданында 79-шы Нью-Йорк жұмыскерлерінен 120 адам, 29-шы Массачусетс жұмыскерлерінен 75 адам, 20-шы Мичиган жұмыскерлерінен 80 адам және 2-ші Мичиган жұмыскерлерінен 60 адам болды. Сонымен қатар, 2-ші Мичиганнан 40 адам солтүстік-батыс бастионының алдындағы атыс позициясын ұстады, қысымға ұшыраған жағдайда олар осы позициядан шығып, форттың оңтүстік-шығыс бұрышына кіруі керек еді. Форт Сандерске шабуыл жасаушыларға қарсы одан да көп адамдар от бере алатын болды. Артиллерия экипаждарын есептегенде, фортты шамамен 440 адам күзетті.

Кингстон

Лонгстрит өзінің әскерлері мен Чаттануга маңындағы Брэгг әскері арасындағы байланыс желісіне алаңдады. Ол Кингстондағы Одақ гарнизоны қауіп тудыруы мүмкін деп санады. Полковник Х. Б. Лион және 320 Конфедерация атты әскері Кингстонда тек екі Одақ атты әскер полкі бар екенін жаңылыс хабарлады. Лионның баяндамасына сүйене отырып, Лонгстрит Уилерге екі дивизиясының көп бөлігін Кингстонға алып барып, ондағы гарнизонды талқандауға рұқсат берді. Уилер Дженкинстің сол қанатынан Ноксвиллдің шығысындағы өзенге дейінгі аймақты күзетуге бес атты әскер полкін қалдырып, 23 қараша күні таңда жорығын бастады. 24 қарашада Уилердің атты әскері Кингстонға жақын жетті, ұзақ сапардан шаршап, азық-түлік таусылған еді. Оларға полковник Роберт К. Бёрдтың күштері қарсылық көрсетті, оның құрамында полковник Сэмюэл Р. Мотттың Федералды жаяу әскер бригадасы (Уайт дивизиясы) – төрт полк, сондай-ақ 1-ші Теннесси атты жаяу әскері және капитан Эндрю М. Вудтың Эльгин, Иллинойс батареясы болды. Кингстон шайқасында Уилердің атты әскері мықты бекінілген Одақ гарнизонын ығыстыра алмады және түске қарай шегінді. Уилер Брэгг әскеріне қайтып оралып, кавалерия корпусының басшылығын бригадир генерал Уильям Т. Мартинге тапсырды. Мартин мен атты әскері көп ұзамай Лонгстриттің әскерлерімен қосылды. 23 қараша күні түні Дженкинс шабуылдық шебін Ноксвиллдің солтүстігіндегі темір жолға жылжытты. Бұл әрекет Одақ әскерлерін теміржол депосының жанындағы ғимараттарды өртеп жіберуге мәжбүр етті, онда көп мөлшерде ескі оқ-дәрі сақталған. Нәтижесінде болған пиротехникалық шоу Ноксвилл тұрғындарына ләззат сыйлады. 24 қараша күні таңда Хартранфт әскерлеріне Конфедерация әскерлерін кері тартуға бұйрық берді, бұл 22 Одақ сарбазының қазасына қарамастан сәтті орындалды. Сонымен қатар Ферреро 2-ші Мичиган жаяу әскер полкіне Форт-Сандерске Конфедерация әскерлері атқылап тұрған позицияға қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді. Позиция қысқа мерзімге басып алынды, бірақ 2-ші Мичиган ауыр шығынға ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды.

Армстронг қыры

Қамаудың басталған сәттерінен бастап Конфедерация әскерлері Ноксвиллдің қорғанысындағы ең әлсіз нүктені табуға тырысты. Александр Форт-Сандерстің осал екенін санап, артиллериясын фортқа қарсы отпен шабуыл жасау үшін орналастырды. Ал Лонгстрит оңтүстік жағалауда операция жүргізуді жоспарлап, 20 қарашада Брайан бригадасын Теннесси өзенінен Чероки Хайтске жіберді. 22 қарашада Лонгстрит Форт-Сандерске шабуыл жасауды ойлады, бірақ кейін бас тартты. Оның орнына Вильям В. Паркердің Вирджиния батареясынан төрт 10 фунттық Parrott зеңбірегін Чероки Хайтске жеткізді. Бұл Форт-Сандерске оңтүстіктен оқ атуға мүмкіндік берді, бірақ тек ең алыс қашықтықтан. 24 қарашада Лонгстрит Брайан бригадасын Бригадир генералдар Эвандер М. Лоу мен Джером Б. Робертсон бригадаларымен алмастырды. Брэгг та Ноксвиллге жаяу әскер күштерін және бас инженері, Бригадир генерал Дэнвилл Лидбеттерді жіберуге шешім қабылдады, сондықтан Лонгстрит Форт-Сандерске шабуыл жасау жоспарларын кейінге шегерді. Армстронг төбесі – Теннесси өзенінен 121,92 метр биіктіктегі орманды төбе болатын. Ол Чероки Хайтстен шығысқа қарай, ал Форт-Хайли салынатын төбенің батысында орналасқан. 25 қарашада Лонгстрит Лоуға екі бригаданы күшпен барлау үшін пайдалануға бұйрық берді. Лоу мен Робертсонның қарсыластары оңнан солға қарай 24-ші Кентукки штатынан бес рота, 65-ші Иллинойс штатынан сегіз рота және 103-ші Огайо штатынан жеті ротадан тұрды. 103-ші Огайо жаңадан орналасқандықтан, күтпеген шабуылға ұшырап, кері шегінді. Бірақ олар тез жиналып, Лоудың алғы шебін ығыстырып, төбені қайта басып алды. 90 минут бойы төбеде тұрғаннан кейін Камерон өзінің шабуылын бастауға шешім қабылдады. 24-ші Кентукки және 65-ші Иллинойс долина арқылы өтіп, Чероки Хайтс төменгі жағындағы орманда бекінді, бірақ 103-ші Огайо конфедераттардың бекініс ретінде пайдаланған ағаш үйге тоқтады. Огайолықтар қалған екі полк көмегімен ағаш үйді басып алды. Кейін күні бойы Уолфордтың кавалериясы одақтың әскеріне қосылды. 24-ші Кентукки Чероки Хайтс төбесіне жартылай көтерілді, бірақ Камерон оларды қайтарып алды және үш жаяу әскер бөлімі бастапқы күзеттік шебіне қайта оралып, Армстронг төбесіне шегінді. Лоу 85 адамның зардап шеккенін, ал Робертсон 31 адамның зардап шеккенін хабарлады. Одақтың жоғалтуы шамамен 50 адамды құрады. Нәтиже таңқаларлық болды, өйткені конфедераттар тәжірибелі әскерлер болса, Камеронның әскерлерінің жауынгерлік тәжірибесі шектеулі болды. 27 қарашада Камеронның әскерлері Форт-Хайлиді салуға және Севьервилл биіктігін нығайтуға кірісті.

Сандерс бекінісі

Конфедерация Кноксвиллді оңтүстік жағалаумен байланыстыратын маңызды понтондық көпірді қиратуды жоспарлады, бірақ бұл әрекет ештеңеге әкелмеді. Дегенмен, По өзеннің жоғары ағысынан сым тартып, көпірді бұзуға бағытталған кез келген әрекеттің алдын алуға тырысты. Осы уақыт аралығында федералдылар қорғаныс бекіністерін күшейтуді жалғастырды. Ескі телеграф сымдары табылып, Форт-Сандерстің алдындағы тар жолақта ағаш тіректердің арасына тартылды. Бригадир генерал Бушрод Джонсонның 2625 сарбаздан тұратын дивизиясы 26-27 қарашада Лонгстритке келді. Джонсон бригадир генерал Арчибальд Грейси III және полковник Джон С. Фултон басқаратын екі бригаданы алып келді, бірақ артиллерия болған жоқ. Сонымен қатар, Лидбеттер Мабри төбесіне шабуыл жасауды қалаған, бірақ 27 қарашадағы барлау көрсеткендей, одақтың қорғанысы тым мықты болды, сәттілікке үміт болмады. Кейін сол күні Лонгстрит бинокль арқылы Форт-Сандерстен күзет орнына қарай бара жатқан одақтың сарбазын көрді. Оған арық белге дейін ғана жететіндей көрінді. Бірақ Лонгстрит сақшының терең ордан тақтамен өтіп кеткенін білмеді. Бұл Лонгстритті форттың айналасындағы ордың маңызды емес екендігіне көндірді. Лонгстрит 28 қараша күні таңда Форт-Сандерске шабуыл жасауды жоспарлады, бірақ операция жаңбырдың басталуына байланысты кешкі сағат 2:00-ге дейін кейінге қалдырылды. Содан кейін МакЛоус Лонгстритті шабуылды 29 қараша таңына дейін шегеруге көндірді, осылайша оның шайқас желісі фортқа жақын орналаса алатын болды. Осы уақыт аралығында Рэнсом дивизиясынан "Грамбл" Джонс пен Гилтнердің атты бригадалары Кноксвиллге жақын келді. Бұл әскерлер Уилкокстың одақтық күштері Камберленд ойысынан ілгері жылғанын анықтағаннан кейін солтүстікке жіберілді. Гранттың Чаттануга маңында Брэггті жеңгені туралы әңгіме тарады, бірақ бұл Лонгстритті шабуылға одан да бекемдеді. МакЛоустың Форт-Сандерске шабуылы екі бағаннан тұрды. Сол жақ баған Раффтың бригадасынан, ал оң жақ баған Хамфрис пен Брайан бригадаларының бөлімдерінен құралды. Грейси мен Фултон бригадалары екінші шабуыл толқынын құру үшін орналастырылды. Сонымен қатар, генерал-бригадир Джордж Т. Андерсонның Дженкинс дивизиясынан бригадасына Форт-Сандерстің шығысындағы одақтың траншеяларына шабуыл жасауға бұйрық берілді. Егер шабуыл қамалға қол жеткізсе, Лоу оңтүстік жағалау қорғанысына шабуыл жасауы керек еді. 22:00-де МакЛоус шабуыл желілерін Форт-Сандерске жақын жылжытты. Операция сәтті аяқталды, бірақ федералдылар фортқа шабуыл жасалатынын білді. МакЛоустың шабуылға шыққан екі бағаны шамамен 2400 сарбаздан тұрады және форттың солтүстік-батысында орналасты. Жаяу әскер шабуылы таңғы 6:20-да 20 минуттық артиллериялық бомбалаудан кейін басталды. Алдыңғы қатардағылар сымға жеткенде құлап түсті, бірақ қайта тұрып, алға жылжыды. Конфедерациялық әскерлер арыққа жеткенде, олар үшін бұл жағымсыз тосынсыр болды. Одақтың қоршауы терең арықтың түбінен 5,49 метр биіктікте тұрды. Шабуылшылар қамалдың қабырғасына жету үшін қатты отқа төтеп бере отырып, шамамен 70 градус бұрыштағы сылғақ сазды беткейге көтерілуі керек болды. Шабуыл кезінде одақтың офицерлері өз сарбаздарына фортқа кіріп, гарнизонға көмектесуге бұйрық берді. Бенджамин өз батареясының артиллериялық снарядтарының қысқаруын жағып, оларды жиналған конфедерациялық әскерлердің арасына лақтырды. Сонымен қатар, одақтың жаяу әскері шығыстан арыққа қанатын бұрып от жаудырды. Андерсонның шабуылы сәтсіз аяқталды; ол дұрыс бағытта жасалмады және тек 37 адам қаза тапты. Шабуыл сәтсіз аяқталып, конфедерациялық әскерлерге 129 адам қаза тапты, 458 адам жараланды және 226 адам жоғалып кетті, барлығы 813 адам шығынға ұшырады. Тарихшы Эрл Дж. Хесс одақтың қамалдың ішінде 20, ал сыртында 30 сарбазы қаза тапқанын айтты. Джейкоб Долсон Кокс одақтың 43 сарбазының қаза тапқанын мәлімдеді. Руфф қаза тапты, сондай-ақ оның орнын басушы, 16-шы Джорджиялық жаяу әскер полковнигі Генри П. Томас та қаза тапты. 13-ші Миссисипи жаяу әскер полковнигі Кеннон МакЭлрой да қаза тапты. 53-ші Джорджия жаяу әскер полковнигі Эдвард Болл, 17-ші Миссисипи жаяу әскер подполковнигі Джон Физер және Филипптің Джорджия легионы майоры Джозеф Гамильтон жараланды. Шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін шамамен 30 минут өткен соң Лонгстрит Гранттың 1863 жылғы 25 қарашада Миссионер Ридж шайқасында Брэггті қатты жеңгені туралы ресми хабарлама алды. Бернсайд конфедерациялық әскерлердің өлгендері мен жараланғандарын қайтарып алуы үшін бітімге келді. IX корпустың қызметкерлері бұл шайқасты Федералдықтардың Фредериксбург шайқасындағы жеңілісіне кек ретінде қарастырды.

Көңіл көтеру

Форт-Сандерс маңындағы сәтсіздіктен кейін Лонгстрит Бёрнсайдты мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін қоршауға алуға шешім қабылдады. Ол мұның Грантты Ноксвиллді босатуға мәжбүр ететініне және үміттенгендей, Брэггтің жеңілген армиясынан одақтың күштерін аудармалап алатынына сенді. Брэгг армиясын қуған одақтың күштері 27 қарашада Рингголд Гэп шайқасында жеңіліске ұшырағаннан кейін Грант қуғынды тоқтатты. Ол генерал-майор Уильям Тэкумсе Шерманды Ноксвиллді босатуға арналған ірі күштерге қолбасшылық етуге тағайындады. Шерманға генерал-майор Гордон Грейнджердің IV корпусы, генерал-майор Оливер Отис Говардтың XI корпусы, генерал-майор Фрэнсис Престон Блэрдің XV корпусы, бригада генералы Джефферсон С. Дэвистің XIV корпусының дивизиясы және полковник Илай Лонгтың кавалериялық бригадасы берілді. Шерман жақын арада әскерлерін Ноксвиллге қарай жылжыта бастады және 30 қарашада Хивасси өзенінің жанындағы Чарльстонға жетті. Жағдай шұғыл деп есептелгендіктен, Шерманның күштері артиллериясы мен арбаларысыз жылжуға мәжбүр болды. Грейнджер корпусына генерал-майор Филип Шеридан мен бригада генералы Томас Дж. Вудтың дивизиялары кірді. Говард корпусы генерал-майор Карл Шурц пен бригада генералы Адольф фон Штайнвеэрдің дивизияларынан тұрды. Блэр корпусы бригада генералы Морган Льюис Смит пен Хью Бойл Юингтің дивизияларынан құралды. Шерманның жаяу әскерінің саны шамамен 30 000 адамды құрады. Грант Шерманның жақындап келе жатқанын хабарлайтын хабарламаның конфедераттардың қолына тиюін қамтамасыз етті. Екінші данасы Бёрд арқылы Кингстонға жіберілді және Бёрнсайдқа жетті. Шерманның негізгі колоннасы – Блэр, Говард және Дэвис Хивассиден Шарльстон арқылы өтіп, ал Грейнджердің әскері батысқа қарай Кинканнон Фордынан өтті. Шарльстондағы теміржол көпірі қиратылғаннан және конфедераттар Ноксвиллге дейінгі барлық вагондарды жойғаннан кейін, Шерманның армиясы жергілікті ресурстармен қамтамасыз етуге мәжбүр болды. 3 желтоқсанда Говард Лудонға жеткенде теміржол көпірінің қирағанын көрді. Шерман Грейнджер корпусын сол қанатынан оң қанатына ауыстырды. Грейнджер, Блэр және Дэвис Моргантондағы Кіші Теннесси өзенін импровизацияланған көпір арқылы кесіп өтті, ал Говард Лудоннан алынған вагондардан салынған көпір арқылы Дэвистің Фордынан батысқа қарай өтті. Лонгтың кавалериялық бригадасы алға жылжып, 4 желтоқсан таңында Ноксвиллге жетті. Темірде Уиллкокс оңтүстікке қарай жылжып, 2 желтоқсанда Уокерс-Форд шайқасында Мартиннің кавалериясының шабуылын тойтарды. Бұл одақтың тактикалық жеңісі болғанымен, Уиллкокс күштері одан әрі ілгерілеуге тым әлсіз болды. Шерманның 30 000 әскері Теннесси өзенінің шығыс жағалауымен алға жылғанын, ал бригадир генерал Джеймс Г. Спирс және Сале-Криктегі үш Теннесси одақтық полкі батыс жағалауымен алға жылғанын атап өткен жөн. 3 желтоқсанда Спирс Кингстонға жетіп, Бёрд пен Мотт әскерлерін өзінің құрамына қосты. Одақтың әскерлері конфедераттардың кавалериялық бригадасына тап болды, олар көп ұзамай кері шегініп, Лонгстрит армиясына қосылды. Спирс бригадасы Лудонды басып алды, ал Мотт бригадасы Ноксвиллге қарай жылжып, 9 желтоқсанда жетті. Шерманның жақындап келе жатқанын хабарлаған хабарламаны алғаннан кейін Лонгстрит Вирджинияға қарай солтүстік-шығысқа қарай шегінуге шешім қабылдады. Джорджия штатының Далтон қаласының маңындағы Брэгг армиясына қосылуға апаратын таулы жол тым қиын деп есептелді. Лонгстрит Уилердің кавалериялық корпусын Брэгг армиясына қайтару туралы өтінішін қабылдамады, өйткені оған артқы күзет құру үшін Мартиннің кавалериясы қажет болды. Лоу мен Робертсон бригадалары 3 желтоқсанда солтүстік жағалауға көшірілді. Сол күні конфедераттардың арбалар колоннасы қаладан бастау алды. 4 желтоқсан кешінде Лонгстрит әскері Ноксвилльден кетуге кірісті. Моудидің 24 фунттық гаубицалық батареясы соңғы артиллерия болып саналды. Бұл қиын жорық болды, жаңбыр жауып, температура нөл градустан төмен түсті, аяқ киімсіз сарбаздардың аяқтары суып қалды. 9 желтоқсанға қарай Лонгстрит әскері Роджерсвиллге жетті. Конфедераттар тым ауыр жараланған немесе ауруға шалдыққандарды қалдырды, сондай-ақ көптеген қашқан әскерлер де тұтқындалды.

Салдары

5 желтоқсан кешіне қарай Говардтың әскерлері Луисвиллге (Теннесси штаты) жетті, ал Грейнджер, Блэр және Дэвис әскерлері Мэривиллге келді. Лонгстриттің әскерлері шегінгенін естіген соң, Шерман тек Грейнджердің IV корпусына Ноксвиллге қарай жорық жалғастыруға бұйрық берді. Шерман, Грейнджер және Говард 6 желтоқсанда Ноксвиллге жетті, онда оларды Бернсайд штаб-пәтерінде кешкі ас күтіп тұрды. Шерманның ашуы себебі, оған гарнизон аштықтан зардап шегіп жатқаны туралы хабарланған еді. Ноксвиллдің одақтың қолында қауіпсіз екеніне көз жеткізген Шерман Говардтың XI корпусына, Блэрдің XV корпусына және Дэвистің дивизиясына дереу Чаттанугаға қайтуға бұйрық берді, олар 16-18 желтоқсанда жетті. Шығыс Теннессиде қалған федералды күштерге кавалерия күшейтуі қажет болғандықтан, бригадир генерал Вашингтон Лафайетт Эллиоттың 2500 кавалериясы мен алты зеңбірегі Александриядан, Теннессиден аттандыруға бұйрық алды. Эллиоттың күштері 11 желтоқсанда Кингстонға жетті, сонымен қатар Бернсайдтың әскерлеріне жаңа киімдері бар вагонды жеткізді, олар әлі де жазғы киімдерін киіп жүрген. Грейнджердің дивизиялары Бернсайдтың күштерін нығайту үшін Ноксвиллде қалды, ал IV корпус 1864 жылдың көктемінде Атланта науқанына Камберленд армиясына қосылды. XXIII корпус та осы науқанда қызмет етті. 1864 жылдың 17-23 наурызынан бастап IX корпус Шығыс театрына, Мэриленд штатының Аннаполис қаласына ауыстырылды және күшейтілді. 7 желтоқсанда Бернсайд генерал-майор Джон Парк басқаратын IX және XXIII корпустардың әскерлерін қолданып, қуғын-сүргін ұйымдастырды, бұл күштер Ратледж және Бин станцияларына жеткенімен тоқтатылды. Генерал-майор Джон Г. Фостер 11 желтоқсанда Бернсайдты Огайо армиясының қолбасшысы ретінде алмастырды, бірақ аттан құлап жарақат алды және 9 ақпанда қызметтен босатылды. Ноксвиллдегі қоршау федералдыларға 92 қаза тапқан, 394 жараланған және 207 жоғалып кеткен, барлығы 693 жаза тапқан әскерге айналды. Төмендегі кестеге қараңыз. Конфедерация әскерлері 198 қаза тапқан, 850 жараланған және 248 жоғалып кеткен, барлығы 1296 жаза тапқан әскерге айналды. МакЛоустың дивизиясы 782, ал Дженкинстің дивизиясы 514 әскерін жоғалтты. Конфедерация кавалериясы жаза тапқандар туралы есеп бермеді. Лонгстрит одақ әскерін майданда жеңіп, содан кейін оларды Ноксвиллден кетуге мәжбүрлеуді жоспарлады. Шерманның көптеген әскерлері аймақтан кеткенін білген соң, ол Бин станциясында Шеклфордтың кавалериясын қоршауға алуды жоспарлады. 14 желтоқсанда Бин станциясының шешілмейтін шайқасы болды. Лонгстрит Теннессидің шығысындағы одақ аймақтарына шабуылдарын жалғастырды. 1863 жылдың 29 желтоқсанында Мосси-Крик шайқасы кавалерия шайқасы болды. 1864 жылдың 17 қаңтарында Дандридж шайқасы федералдылардың Ноксвиллге қарай шегінуіне әкелді. Лонгстриттің әскерлері ақпан айының басында Строберри-Плейнске дейін жетті, бірақ ақырында Расселвиллдегі қысқы лагерьге қайтты. 11 сәуірде Лонгстриттің корпусы Шығыс театрындағы соғысқа қайта шақырылды. Наурыз бойында екі тарап та жабдықтаудың жетіспеушілігінен зардап шекті. Шығыс Теннессидегі федералдылар Нашвиллден оңтүстікке Чаттанугаға, содан кейін солтүстік-шығысқа Ноксвиллге созылған ұзақ теміржол желісінің соңында болды. Алайда Ноксвиллдің жабдықтау проблемаларының ең ауыры 1 наурызға дейін шешілді. Науқандағы конфедерациялық ветеранның айтуынша, "Барлық жігіттер Шығыс Теннессиде тозақтан кем емес, тек қана төбесі жоқ" деседі.

Союз шығындары

Кестені көрсету үшін "көрсету" түймесін басыңыз. + Союздық соғыс құрамы және Ноксвилл қамалындағы жарақаттар Корпус Дивизия Бригада Бөлім Қайтыс болғандар Жаралғандар Жоғалғандар Барлығы IX Корпус Бригадир генерал Роберт Браун Поттер Штаб-пәтері Бригадир генерал Эдвард Ферреро 1-ші бригада Полковник Дэвид Моррисон 36-шы Массачусетс жаяу әскер полкі 0 3 2 5 8-ші Мичиган жаяу әскер полкі 0 2 4 6 79-шы Нью-Йорк жаяу әскер полкі 4 10 0 14 45-ші Пенсильвания жаяу әскер полкі 0 4 0 4 1-ші бригада Барлығы 4 19 6 29 2-ші бригада Полковник Бенджамин К. Кристо 29-шы Массачусетс жаяу әскер полкі 4 0 8 27-ші Мичиган жаяу әскер полкі 6 12 20 38 46-шы Нью-Йорк жаяу әскер полкі 3 4 2 9 50-ші Пенсильвания жаяу әскер полкі 2 5 2 9 2-ші бригада Барлығы 15 25 24 64 3-ші бригада Полковник Уильям Хамфри 2-ші Мичиган жаяу әскер полкі 10 67 16 93 17-ші Мичиган жаяу әскер полкі 3 10 18 31 20-шы Мичиган жаяу әскер полкі 2 16 12 30 100-ші Пенсильвания жаяу әскер полкі 3 9 0 12 3-ші бригада Барлығы 18 102 46 166 1-ші дивизия Артиллерия 34-ші батарея Нью-Йорк жеңіл артиллериясы 0 0 0 0 D батареясы, 1-ші Род-Айленд жеңіл артиллериясы 0 2 0 2 1-ші дивизия Барлығы 37 148 76 261 2-ші дивизия Полковник Джон Ф. Хартранфт 1-ші бригада Полковник Джошуа К. Зигфрид 2-ші Мэриленд жаяу әскер полкі 1 7 26 34 21-ші Массачусетс жаяу әскер полкі 1 13 1 15 48-ші Пенсильвания жаяу әскер полкі 3 7 5 15 1-ші бригада Барлығы 5 27 32 64 2-ші бригада Лейтенант-полковник Эдвин Шалл 35-ші Массачусетс жаяу әскер полкі 1 4 1 6 11-ші Нью-Гэмпшир жаяу әскер полкі 1 2 1 4 51-ші Пенсильвания жаяу әскер полкі 2 1 1 4 2-ші бригада Барлығы 4 7 3 14 2-ші дивизия Артиллерия 3-ші АҚШ артиллериясы, L және M батареялары 0 0 0 0 2-ші дивизия Барлығы 9 34 35 78 Қосылмаған артиллерия 2-ші АҚШ артиллериясы, E батареясы 0 1 0 1 Қорытынды Корпус Барлығы 47 184 112 343 XXIII Корпус Бригадир генерал Махлон Мэнсон 2-ші дивизия Бригадир генерал Джулиус Уайт 2-ші бригада Полковник Маршалл В. Чапин 107-ші Иллинойс жаяу әскер полкі 0 0 0 0 13-ші Кентукки жаяу әскер полкі 0 0 0 0 23-ші Мичиган жаяу әскер полкі 0 8 2 10 111-ші Огайо жаяу әскер полкі 0 5 2 7 Хеншоу батареясы Иллинойс жеңіл артиллериясы 0 0 0 0 2-ші дивизия Барлығы 0 13 6 19 3-ші дивизия Бригадир генерал Мило С. Хаскалл 1-ші бригада Полковник Джеймс В. Рейли 44-ші Огайо жаяу әскер полкі 1 5 0 6 100-ші Огайо жаяу әскер полкі 0 0 0 0 104-ші Огайо жаяу әскер полкі 1 10 0 11 D батареясы, 1-ші Огайо жеңіл артиллериясы 0 0 7 7 1-ші бригада Барлығы 2 15 7 24 2-ші бригада Полковник Дэниел Кэмерон 65-ші Иллинойс жаяу әскер полкі 3 20 0 23 24-ші Кентукки жаяу әскер полкі 4 55 0 59 103-ші Огайо жаяу әскер полкі 2 22 2 26 Уайлдер Индиана батареясы 0 0 0 0 2-ші бригада Барлығы 9 97 2 108 3-ші дивизия Барлығы 11 112 9 132 Қосылмаған Уақытша бригада Полковник Уильям А. Хоскинс 12-ші Кентукки жаяу әскер полкі 0 0 0 0 8-ші Теннесси жаяу әскер полкі 0 0 0 0 Резервтік артиллерия Капитан Эндрю Дж. Конкл 24-ші батарея Индиана жеңіл артиллериясы 0 0 0 0 19-шы Огайо батареясы 0 0 0 0 Қорытынды Корпус Барлығы 11 125 15 151 Кавалерия Корпусы Бригадир генерал Джеймс М. Шэкелфорд 1-ші дивизия Бригадир генерал Уильям П. Сандерс (mw) Полковник Фрэнк Уолфорд 1-ші бригада Полковник Фрэнк Уолфорд Лейтенант-полковник Сайлас Адамс 1-ші Кентукки кавалерия полкі 2 4 2 8 11-ші Кентукки кавалерия полкі 0 0 2 2 12-ші Кентукки кавалерия полкі 3 5 6 14 1-ші бригада Барлығы 5 9 10 24 2-ші бригада Лейтенант-полковник Эмери С. Бонд 112-ші Иллинойс жаяу әскер полкі (атты) 18 38 12 68 8-ші Мичиган кавалерия полкі 3 14 28 45 45-ші Огайо жаяу әскер полкі (атты) 4 11 23 39 15-ші батарея Индиана жеңіл артиллериясы 0 0 0 0 2-ші бригада Барлығы 25 63 64 152 3-ші бригада Полковник Чарльз Д. Пеннебейкер 11-ші Кентукки жаяу әскер полкі (атты) 0 2 0 2 27-ші Кентукки жаяу әскер полкі (атты) 4 10 1 15 3-ші бригада Барлығы 4 12 1 17 1-ші дивизия Барлығы 34 85 75 194 2-ші дивизия 1-ші бригада 2-ші Огайо кавалерия полкі 0 0 5 5 Қорытынды Корпус Барлығы 34 85 80 199 Огайо армиясы Бас генерал Амброуз Бернсайд Қорытынды Армия Барлығы 92 384 207 693

Конфедерацияның шығындары

Кестені көрсету үшін "көрсету" батырмасын басыңыз. Конфедерация әскерлерінің Ноксвилл қамалындағы шығындары Дивизия Бригадасы Күні Қайтыс болғандар Жараланғандар Жоғалғандар Барлығы Худ дивизиясы Бригадир генерал Мика Дженкинс Полковник Джон Браттон 14 қараша – 4 желтоқсан 22 109 5 136 Бригадир генерал Генри Л. Беннинг 14 қараша – 4 желтоқсан 1 5 0 6 Бригадир генерал Джером Б. Робертсон 25 қараша 8 17 6 31 Бригадир генерал Джером Б. Робертсон 29 қараша 1 1 0 2 Бригадир генерал Эвандер М. Лоу 25 қараша 14 64 7 85 Бригадир генерал Эвандер М. Лоу 29 қараша 1 5 1 7 Бригадир генерал Джордж Т. Андерсон 17–18 қараша 3 57 0 60 Бригадир генерал Джордж Т. Андерсон 29 қараша 33 129 25 187 Худ дивизиясы Барлығы 83 387 44 514 МакЛоус дивизиясы Генерал-майор Лафайетт МакЛоус Полковник Солон З. Руфф (к) 29 қараша 48 121 81 250 Бригадир генерал Гуд Брайан 29 қараша 27 121 64 212 Бригадир генерал Бенджамин Г. Хамфрис хабарланбаған 0 18 0 18 Бригадир генерал Бенджамин Г. Хамфрис 29 қараша 21 87 56 164 Бригадир генерал Джозеф Б. Кершоу 17–18 қараша 19 116 3 138 МакЛоус дивизиясы Барлығы 115 463 204 782 Барлық дивизиялар бойынша жалпы саны 198 850 248 1296