Америка Азамат Соғысы: Лаук-Аут Тауы шайқасы

Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының шайқасы

Лоукаут Маунтин шайқасы, сондай-ақ «Бұлттар үстіндегі шайқас» деп те белгілі, 1863 жылдың 24 қарашасында Америка Азаматтық Соғысының Чаттануга науқаны аясында болды. Генерал-майор Джозеф Хукер басқаратын одақтас әскерлер Теннесси штатының Чаттануга қаласындағы Лоукаут Маунтинға шабуыл жасап, генерал-майор Картер Л. Стивенсон басқаратын конфедерат әскерлерін жеңді. Лоукаут Маунтин – генерал-майор Улисс С. Гранттың Миссисипи әскери округі мен генерал Бракстон Брэгг басқаратын Теннесси конфедерациялық армиясы арасындағы Чаттануга шайқастарының бірі. Ол конфедераттардың сол жақ флангын ығыстырып, Хукердің әскерлеріне ертеңгі күні Миссионерлік қырқа шайқасына көмектесуге мүмкіндік берді. Бұл Брэгг әскерін жеңіп, Чаттанугадағы одақтас күштерінің қоршауын бұзып, Оңтүстікке қарай жол ашты.

Әскери жағдай

Чикамауга шайқасындағы сүреңсіз жеңілістен кейін, генерал-майор Уильям Роузкранс басқаратын Камберленд армиясының 40 000 әскері Теннесси штатының Чаттануга қаласына қайтырды. Брэггтің Теннесси армиясы қаланы қоршап алып, одақ әскерлерін аштықпен бағындыруға асықты. Брэггтің әскері Миссионерлік қырқа мен Лукоут тауына орналасты, олардың екеуі де қалаға, қаладан өтетін Теннесси өзеніне және одақтың жабдықтау жолдарына қолайлы көрініс ұсынды. Лукоут тауы – Теннесси өзенінен оңтүстік-батысқа қарай 85 мильге (137 км) созылған, өзеннен 549 метр биіктіктегі өткір нүктеде аяқталатын қырқа немесе тар үстірт болды. Өзеннен таудың ұшы 45° бұрышпен көтеріліп, таудың жоғарғы жағына дейінгі қашықтықтың үштен екі бөлігінде еңісі өзгеріп, таудың екі жағында бірнеше шақырымға созылған кең тіреу немесе «басты» құрады. Тіреудің үстінде 152 метрлік жартас беті – «палисада» орналасты. Конфедерация артиллериясы Лукоут тауының үстінен өзен арқылы өтуді бақылады, ал конфедерация атты әскері Чаттанугаға қарай бет алған барлық жабдықтау керуендеріне шабуыл жасады, бұл одақ әскеріне өз әскерін азықтандырудың басқа жолын табуды қажет етті. Жеңіліс мүмкіндігінен алаңдаған одақ үкіметі күш-жігерін жіберді. 17 қазанда генерал-майор Улисс С. Грант Батыс армияларының басқаруын алды және оны Миссисипи әскери округі деп атады. Ол Чаттануганы нығайту үшін келді және Роузкрансты генерал-майор Джордж Х. Томаспен алмастырды. Томас 27 қазанда Браун Ферриде күтпеген десант операциясын жүргізіп, Теннесси өзенін ашты, генерал-майор Джозеф Хукер басқаратын Шығыс театрының Потомак армиясынан келген 20 000 әскермен Томас армиясын байланыстырды. Осылайша, «Крэкер желісі» арқылы Чаттанугаға жабдықтау мен күштер ағылып түсіп, Грант әскерінің мүмкіндіктерін арттырды. Жауап ретінде Брэгг генерал-лейтенант Джеймс Лонгстритке Лукоут аңғарынан, Лукоут тауының батысынан федералды әскерді ығыстыруға бұйрық берді. 28-29 қазан күндері болған Ваухатчи шайқасы – соғыстың тек түнгі уақытта өткен сирек шайқастарының бірі болды. Конфедерация әскері кері шегінді, ал Крэкер желісі қауіпсіздікке алынды. 12 қарашада Брэгг генерал-майор Картер Л. Стивенсонды тауды қорғау бойынша жалпы басқаруға тағайындады, ал Стивенсонның өз дивизиясы таудың жотасында орналасты. Бригадалар бригадасы Жандар. Джон К. Джексон, Эдвард С. Уолтолл және Джон С. Мур таудың тірегіне орналастырылды. Кейінірек Джексон осы аймаққа тағайындалған командирлердің наразылығы туралы былай деп жазды: «Шын мәнінде, барлық тараптар бұл позицияның жаудың күшті күштеріне қарсы қорғануға өте қиын екендігіне келісті». Теннесси армиясының тарихшысы Томас Л. Коннели Лукоут тауының әсерлі көрінісіне қарамастан, «таудың күші – аңыз ғана еді. Мокасин-Бендтегі федералды артиллерияның қол астында болған [тіреуді] ұстап тұру мүмкін емес еді». Стивенсон таудың жотасына артиллериялық батареяны орналастырғанмен, қарулар таудың батыс жағындағы көптеген жолдардан қол жетімді болған тіреуге жеткілікті төмендей алмады. Майоры-генерал Уильям Т. Шерман қарашаның ортасында Миссисипи штатының Виксбург қаласынан 20 000 әскерімен келді. Грант, Шерман және Томас Брэггтің күштерін екі жақтан қоршауды жоспарлады, Шерманның Миссионерлік қырқаның солтүстік жағына жасаған негізгі шабуылына Томас орталықта, ал Хукер Лукоут тауын басып алып, содан кейін Чаттануга аңғары арқылы Джорджия штатының Россвилл қаласына өтіп, оңтүстікке қарай конфедерацияның кері шегіну жолын кесуі керек еді. Грант кейіннен Хукердің Лукоут тауына жасаған шабуылына қолдауын алып тастады, шабуылдың көп бөлігін Шерман жасауды ниеттенді. 23 қарашада Шерманның әскері Теннесси өзенінен өтуге дайын болды. Грант Томасқа Конфедерацияның қорғаныс шебінің күшін анықтау үшін барлау мақсатында Миссионерлік қырқаға жартылай жолға дейін ілгерілеуге бұйрық берді, Брэгг өз күштерін кері қайтарып, Ноксвилл, Теннесси бағытына жылжуына жол бермеуді үмітті, онда генерал-майор Амброуз Бернсайдты Лонгстрит басқаратын конфедерация күштері қауіп төндіріп отырды. Томас 14 000-нан астам әскерін Орчард Ноб деген кішкентай төбеге жіберіп, конфедерацияның қорғанысын жеңіп алды. 23 қарашада Томастың Орчард Нобқа жасаған шабуылына таң қалған Брэгг өзінің стратегиясын жылдам өзгертіп, жақында Ноксвиллге жіберген барлық бөлімшелерді бір күндік сапар шегінде қайтарды. Ол сол жағындағы күшті азайта бастады, генерал-майор Уильям Х. Т. Уокердің дивизиясын Лукоут тауының түбінен алып тастап, Миссионерлік қырқаның оң жағына орналастырды. Ол қазіргі маңызды оң қанатын Хардиге тапсырды, сол қанатын Картер Стивенсонға берді. Стивенсон таудан Чаттануга ағысына дейінгі Уокер дивизиясы қалдырған бос орынды толтыруы керек болды, сондықтан ол Читам дивизиясынан Джексон бригадасын және өзінің дивизиясынан Каммингс бригадасын сол жерге жіберді. (Джексон өзі таудың дивизия командирі ретінде уақытша қызметін жалғастырды). Стивенсон Уолтолл бригадасын 1500 Миссисиптықтан тұратын алғы күзет күштері ретінде таудың түбіне орналастырды, Мур бригадасы үшін резерв қалдырды, ол Крэвен үйінің жанындағы тіреудегі негізгі қорғаныс шебін қорғайтын еді. Одақ жағы да жоспарларын өзгертті. Шерман Теннессиден өтуге дайын үш дивизияға ие болды, бірақ Браун Ферридегі понтондық көпір бұзылып, бригадасы Жандар. Питер Дж. Остерхаус дивизиясы Лукоут аңғарында қалып қойды. Шерман үш дивизиямен ілгерілей алатынына көз жеткізгеннен кейін, Грант бұрын қабылданбаған Лукоут тауына шабуыл жоспарын қайта жаңартып, Остерхаусты Хукердің басқаруына қайта тапсырды.

After their disastrous defeat at the Battle of Chickamauga, the 40,000 men of the Union Army of the Cumberland under Maj. Gen. William Rosecrans retreated to Chattanooga, Tennessee. Bragg's Army of Tennessee besieged the city, threatening to starve the Union forces into surrender. Bragg's troops established themselves on Missionary Ridge and Lookout Mountain, both of which had excellent views of the city, the Tennessee River flowing through the city, and the Union's supply lines. Lookout Mountain was actually a ridge or narrow plateau that extended 85 mile (137 km) southwest from the Tennessee River, culminating in a sharp point 1800 feet (549 m) above the river. From the river the end of the mountain rose at a 45° angle and at about two thirds of the way to the summit it changed grade, forming a ledge, or "bench", wide, extending for several miles around both sides of the mountain. Above the bench, the grade steepened into a 500 feet (152 m) face of rock called the "palisades". Confederate artillery atop Lookout Mountain controlled access by the river, and Confederate cavalry launched raids on all supply wagons heading toward Chattanooga, which made it necessary for the Union to find another way to feed their men. The Union government, alarmed by the potential for defeat, sent reinforcements. On October 17, Maj. Gen. Ulysses S. Grant received command of the Western armies, designated the Military Division of the Mississippi. He moved to reinforce Chattanooga and replaced Rosecrans with Maj. Gen. George H. Thomas. Thomas launched a surprise amphibious landing at Brown's Ferry on October 27 that opened the Tennessee River by linking up Thomas's Army of the Cumberland with a relief column of 20,000 troops from the Eastern Theater's Army of the Potomac, led by Maj. Gen. Joseph Hooker. Supplies and reinforcements were thus able to flow into Chattanooga over the "Cracker Line", greatly increasing the chances for Grant's forces. In response, Bragg ordered Lt. Gen. James Longstreet to force the Federals out of Lookout Valley, directly to the west of Lookout Mountain. The ensuing Battle of Wauhatchie (October 28–29) was one of the war's few battles fought exclusively at night. The Confederates were repulsed, and the Cracker Line was secured. On November 12, Bragg placed Maj. Gen. Carter L. Stevenson in overall command for the defense of the mountain, with Stevenson's own division positioned on the summit. The brigades of Brig. Gens. John K. Jackson, Edward C. Walthall, and John C. Moore were placed on the bench of the mountain. Jackson later wrote about the dissatisfaction of the commanders assigned to this area, "Indeed, it was agreed on all hands that the position was one extremely difficult to defense against a strong force of the enemy advancing under cover of a heavy fire." Thomas L. Connelly, historian of the Army of Tennessee, wrote that despite the imposing appearance of Lookout Mountain, "the mountain's strength was a myth. It was impossible to hold [the bench, which] was commanded by Federal artillery at Moccasin Bend." Although Stevenson placed an artillery battery on the crest of the mountain, the guns could not be depressed enough to reach the bench, which was accessible from numerous trails on the west side of the mountain. Maj. Gen. William T. Sherman arrived from Vicksburg, Mississippi, with his 20,000 men of the Army of the Tennessee in mid November. Grant, Sherman, and Thomas planned a double envelopment of Bragg's force, with the main attack by Sherman against the northern end of Missionary Ridge, supported by Thomas in the center and by Hooker, who would capture Lookout Mountain and then move across the Chattanooga Valley to Rossville, Georgia, and cut off the Confederate retreat route to the south. Grant subsequently withdrew his support for a major attack by Hooker on Lookout Mountain, intending the mass of his attack to be by Sherman. On November 23, Sherman's force was ready to cross the Tennessee River. Grant ordered Thomas to advance halfway to Missionary Ridge on a reconnaissance in force to determine the strength of the Confederate line, hoping to ensure that Bragg would not withdraw his forces and move in the direction of Knoxville, Tennessee, where Maj. Gen. Ambrose Burnside was being threatened by a Confederate force under Longstreet. Thomas sent over 14,000 men toward a minor hill named Orchard Knob and overran the Confederate defenders. Surprised by Thomas's move against Orchard Knob on November 23, and realizing that his center might be more vulnerable than he had thought, Bragg quickly readjusted his strategy. He recalled all units within a day's march that he had recently ordered to Knoxville. He began to reduce the strength on his left by withdrawing Maj. Gen. William H. T. Walker's division from the base of Lookout Mountain and placing them on the far right of Missionary Ridge. He assigned Hardee to command his now critical right flank, turning over the left flank to Carter Stevenson. Stevenson needed to fill the gap left by Walker's division from the mountain to Chattanooga Creek, so he sent Jackson's brigade of Cheatham's Division and Cummings' brigade of his own division into that position. (Jackson himself continued as temporary division commander on the mountain.) Stevenson deployed Walthall's brigade of 1,500 Mississippians as pickets near the base of the mountain, withholding enough for a reserve for Moore's brigade, which would defend the main line on the bench near the Cravens house. The Union side also changed plans. Sherman had three divisions ready to cross the Tennessee, but the pontoon bridge at Brown's Ferry had torn apart and Brig. Gen. Peter J. Osterhaus's division was stranded in Lookout Valley. After receiving assurances from Sherman that he could proceed with three divisions, Grant decided to revive the previously rejected plan for an attack on Lookout Mountain and reassigned Osterhaus to Hooker's command.

Шайқас

24 қарашада Хукердің шамамен 10 000 адамы болды. Хукер бұл күйді елемеді және 24 қараша күні таңғы сағат 3-те Гирриге "Лаукют өзенін кесіп өтіп, Лаукют тауына шабуыл жасауға, аңғар бойымен жылжу арқылы барлық қарсыластарды тазалауға" бұйрық берді. Хукер таудың үстіндегі Стивенсон дивизиясына шабуыл жасауды жоспарламады, себебі орындықты басып алу Стивенсонның позициясын тұрақсыз етеді деп есептеді. Оның күштері екі бағыттан орынға жақындасты: Уитакер бригадасы Гирримен Уохачиде қосылады, ал Гроустың бригадасы мен Остерхаус дивизиясы Лоукют өзенін оңтүстік-шығысқа қарай кесіп өтеді. Екі күш Крейвендер үйінің жанында кездеседі. Остерхаус дивизиясы қолдау көрсетті: Вудстың бригадасы Гроусты қорғап, өзеннен кейін өтеді; Уильямсон бригадасы Лоукют өзенінің аузындағы Хукердің артиллериясын қорғауға тағайындалды. Хукер конфедерациялық қарауылдарын тарату және өзінің ілгерілеуін жабу үшін күшті артиллерияны ұйымдастырды. Оның Лоукют өзенінің аузындағы тоғыз батареясы, Мокасин нүктесіндегі Камберленд армиясының екі батареясы және Чаттануга өзенінің жанындағы екі қосымша батареясы болды. Гирридің Лоукют өзенін таңертең кесіп өтуі судың көтерілуіне байланысты таңғы сағат 8:30-ға дейін кешіктірілді. Көпірден бірінші болып Кобхам бригадасы өтті, содан кейін Ирландия бригадасы, Кобхамның сол жағына орналасып, Гирри шайқас шебінің ортасына айналды. Кенди бригадасы содан кейін одақтың сол жағын таудың түбіне дейін созды. Уитакер бригадасы арттан соңынан ерді. Таңғы сағат 9:30-дан 10:30-ға дейін Геридің шабуылшылары тауды бүркеген тұман мен томан арқылы ілгеріледі. Байланыс Валтоллдың қарауылдарымен Лоукоут Пойнттан оңтүстік-батысқа қарай 1 миль жерде жасалды. Конфедерациялық күштер салмағы жағынан айтарлықтай кем болды және қарсы тұра алмады, кері шегінді, бірақ бірнеше адамды тұтқынға алу үшін қалдырды. Одақтың шабуылшыларды қууы сағат 11:30-да тоқтатылды. Ирландия мен Кобхам Крейвендер үйінің оңтүстік-батысында Валтоллдың резервімен кездескен кезде оңтүстік-батысқа қарай 300 метрге жетті. Конфедерацияның екі полкі Ирландияның олардың бекіністеріне шабуыл жасаудың алғашқы әрекетіне қарсы тұрды. Екінші шабуыл сәтті аяқталды, конфедерациялықтарды 4 есе басып озды. Валтолл өз адамдарын жинауға тырысқанына қарамастан, ол Кревендер үйіне қарай тәртіпсіз шегінуді тоқтата алмады. Одақ бригадалары бұл нүктеден әрі қарай және орындық бойымен қуғын-сүргінді жалғастырды. Геридің адамдары түскі уақытта нүктеден төмен көрінген кезде, Кенди бригадасы таудың төменгі биіктіктерінен өтіп, жауды Лоукаут өзенінің шығыс жағалауынан тазартты. Хукер Вудс пен Гроустың бригадаларына өзендегі көпірден өтуді тапсырды. Вудс таудың басында шығысқа қарай жылжиды, Гроуз тау беткейіне қарай жылжиды. Бұл қозғалыстар Валтолл бригадасының бір бөлігін оқшаулады және бүкіл 34-ші Миссисипи Моурдың қарауыл желісінен 200 адаммен бірге берілуге мәжбүр болды. Мур әрекет етуге асықпады. Ол 9:30-да Джексонға бригадасын қайда орналастыратынын сұрап хабар жіберді, ал Джексонның 11 сағаттағы жауабында Мурдың Кревендер үйіндегі сызықты қорғау жоспарын ұмытып кеткеніне көңілі толмайтынын білдірді. Питер Коззенс Джексонның қорғанысты басқарудағы нашар жұмысын сынады: сол күні Лоукаут тауына конфедерациялық командирлер арасында көп қателіктер болды, бірақ Джексоннан артық ешкім шалаакылық танытпады. Ол жартастың түбіндегі штаб-пәтеріне жабысып қалды. Ол қорғауға тағайындалған шекарадан бір шақырымдай қашықтықта тұрды. Жауынгерлік есептерінде Джексон өзінің борышын орындамағанын, оның штабы Стивенсонның бұйрықтарын және майданнан хабарларын алуға қолайлы орын екенін дәлелдеп, ақтауға тырысты. Мүмкін, солай шығар, бірақ оның қатысуы Крейвендер үйіне жақын жерде өте қажет болды. Джексон тіпті күшейткіштерді шақыру үшін ақыл-ойының болуына да жетпеді; Стивенсон оларды ұсынуға мәжбүр болды. Стивенсон Уолтолл мен Гирри арасындағы ұрысты естігенде, ол Петтусқа Джексонға көмек көрсету үшін саммиттен үш полкті алуға бұйрық берді. Осы уақытқа дейін Мурдың Алабамалықтары Уолтоллдың кері қайтқан адамдарының арасында қозғалып, олар Ирландияның Нью-Йорктегі азаматтарына 100 метрден оқ атқан. Бұл тұманнан қарсы тұрған күштердің көлемін көре алмай, одақ адамдары тас қабырғадан артқа шегінді. Мурдың 1000 адамы қабырғаға қараған мылтық орнында тұрып, қарсы шабуылға күтті. Ирландиялықтардың күші тым әлсіреп, бірден әрекет ете алмады. Уитакер бригадасы сағат 1-ден кейін келгеннен кейін, олар Ирландияның адамдарынан секіріп өтіп, шабуылға ұмтылды. Кенди бригадасы Уитакердің сол жағынан тау беткейімен жоғары көтерілді, содан кейін Вудс пен Гроустың бригадалары ілесіп келді. Мур өзінің оң жағынан айтарлықтай айналып өтілгенін көрді және қоршаудан қашу үшін кері шегінуді жөн көрді. Барлық одақ бригадалары, соның ішінде шаршаған Ирландияның адамдары, қуғын-сүргінді бастады. Хукер өзінің шебінің тұман мен қиын жердің салдарынан араласып, шатасқанын байқады және конфедерациялықтар дұрыс жерде күшейткіштер келтірсе, жеңіліске ұшырауы мүмкін екенін сезді. Ол Гирриге күні үшін тоқтауға бұйрық берді, бірақ Гирри өзінің әскерінен тым алыс болғандықтан оларды тоқтата алмады. Хукер: "Сәттілікке қанағаттандырылып, үрейлі жаудың алдында олар асығыспен ілгері жылды" деп жазды. Мур бригадасы тұмандықта қашуға үлкерді, ал Валтолл Кревендер үйінің оңтүстігінде 300-400 метрдей қашықтықта шала-жанды қорғаныс шебін құруға жеткілікті уақыт алды. Оның 600 адамы тас пен құлаған ағаштардың артында жасырынып, Уитакердің адамдарын оларға шабуыл жасаудан алды. Осы уақытқа дейін Петтус бригадасының үш Алабама полкі саммиттен түсіп, сағат 2-ден кейін Валтоллға көмекке келді.

On November 24, Hooker had about 10,000 men Hooker ignored this subtlety and at 3 a. m. on November 24 ordered Geary "to cross Lookout Creek and to assault Lookout Mountain, marching down the valley and sweeping every rebel from it." Hooker did not plan to attack Stevenson's Division on the top of the mountain, assuming that capturing the bench would make Stevenson's position untenable. His force would approach the bench from two directions: Whitaker's brigade would link up with Geary at Wauhatchie, while Grose's brigade and Osterhaus's division would cross Lookout Creek to the southeast. Both forces would meet near the Cravens house. Osterhaus's division was in support: Woods's brigade was assigned to cover Grose and cross the creek after him; Williamson's brigade was assigned to protect Hooker's artillery near the mouth of Lookout Creek. Hooker arranged an impressive array of artillery to scatter the Confederate pickets and cover his advance. He had nine batteries set up near the mouth of Lookout Creek, two batteries from the Army of the Cumberland on Moccasin Point, and two additional batteries near Chattanooga Creek. Geary's expected dawn crossing of Lookout Creek was delayed by high water until 8:30 a. m. First to cross the footbridge was Cobham's brigade, followed by Ireland's, which formed to Cobham's left and became the center of Geary's battle line. Candy's brigade then extended the Union left down to the base of the mountain. Whitaker's brigade followed in the rear. From 9:30 to 10:30 a. m, Geary's skirmishers advanced through the fog and mist that obscured the mountain. Contact was made with Walthall's pickets 1 mile southwest of Lookout Point. The Confederates were significantly outnumbered and could not resist the pressure, falling back but leaving a number behind to surrender. Hooker ordered an artillery bombardment to saturate the Confederate line of retreat, but the effect was minimized because of poor visibility and the fact that the two forces were almost on top of each other. The Union pursuit of the skirmishers was halted around 11:30 a. m. 300 yards southwest the point when Ireland and Cobham encountered Walthall's reserve southwest of the Cravens house. The two Confederate regiments repulsed Ireland's first attempt at assaulting their fieldworks. A second assault succeeded, enveloping and outnumbering the Confederates 4 to 1. Despite Walthall's attempt to rally his men, he could not prevent a disorderly retreat back toward the Cravens house. The Union brigades kept up their pursuit past the point and along the bench. As Geary's men appeared below the point around noon, Candy's brigade advanced across the lower elevations of the mountain, clearing the enemy from the east bank of Lookout Creek. Hooker ordered Woods's and Grose's brigades to begin crossing the foot bridge over the creek. Woods moved east at the base of the mountain, Grose moved up the slope. These movements isolated part of Walthall's Brigade and the entire 34th Mississippi was forced to surrender, along with 200 men from Moore's picket line. Moore was reluctant to take action. At 9:30 he had sent a message to Jackson asking where he should deploy his brigade and Jackson's reply at 11 a. m. expressed his frustration that Moore had seemingly forgotten the plan to defend the line at the Cravens house. Peter Cozzens criticized Jackson's poor performance in leading the defense:

There was bungling aplenty among the Confederate commanders on Lookout Mountain that day, but no one displayed greater negligence than did Jackson. He remained glued to his headquarters near the base of the cliff. He was nearly a mile from the line he had been charged to defend. In his report of the battle, Jackson tried to excuse his dereliction of duty by arguing that his headquarters was a good spot from which to receive both commands from Stevenson on the summit and reports from the front line. That may have been true, but his presence was badly needed nearer the Cravens house. Jackson lacked even the presence of mind to call for reinforcements; Stevenson had to offer them. When Stevenson heard the fighting between Walthall and Geary, he ordered Pettus to take three regiments from the summit to assist Jackson. By this time, Moore's Alabamians were moving up amidst Walthall's retreating men, and they fired on Ireland's New Yorkers from 100 yards. Unable to see the size of the force resisting it through the fog, the Union men retreated beyond a stone wall. Moore's 1,000 men took positions in the rifle pits facing the wall and waited for the inevitable counterattack. Ireland's men were too exhausted to make an immediate move. As Whitaker's brigade arrived after 1 p. m., they stepped over Ireland's men and rushed into the attack. Candy's brigade was moving up the mountain side on Whitaker's left, followed by the brigades of Woods and Grose. Moore could see that he was being significantly outflanked on the right and chose to fall back rather than be surrounded. All of the Union brigades, including Ireland's tired men, began the pursuit. Hooker was concerned that his lines were becoming intermingled and confused by the fog and the rugged ground and they were tempting defeat if the Confederates brought up reinforcements in the right place. He ordered Geary to halt for the day, but Geary was too far behind his troops to stop them. Hooker wrote, "Fired by success, with a flying, panic stricken enemy before them, they pressed impetuously forward." Moore's brigade was able to escape in the fog and Walthall had adequate time to form a rough defensive line 3–400 yards south of the Cravens house. His 600 men took cover behind boulders and fallen trees and made enough of a racket to dissuade Whitaker's men from moving against them. By this time Pettus's brigade of three Alabama regiments had descended from the summit and came to Walthall's assistance after 2 p. m.

Hooker sent to Grant alternating messages of panic and bluster. At 1:25 p. m., he wrote that the "conduct of all the troops has been brilliant, and the success has far exceeded my expectations. Our loss has not been severe, and of prisoners I should judge that we had not less than 2,000." At around 3 p. m., he wrote "Can hold the line I am now on; can't advance. Some of my troops out of ammunition; can't replenish." Responding to a plaintive message sent from Whitaker, General Thomas approved the transfer of Brig. Gen. William P. Carlin's brigade (XIV Corps) to aid Hooker. (Carlin was delayed for hours attempting to cross the river and reported to Geary at 7 p. m., playing no role in the combat.) But by sunset, a confident Hooker informed Grant that he intended to move into Chattanooga Valley as soon as the fog lifted. He signaled "In all probability the enemy will evacuate tonight. His line of retreat is seriously threatened by my troops." Bragg responded to a request by Stevenson for reinforcements by sending Col. J. T. Holtzclaw's brigade under the condition that it be used only to cover a Confederate withdrawal from Lookout Mountain, ordering Stevenson at 2:30 p. m. to withdraw to the east side of Chattanooga Creek. Stevenson was reluctant to break contact until his troops on the summit could escape on the Summertown Road into the Chattanooga Valley. The brigades of Walthall, Pettus, and Moore were ordered to hold on for the rest of the afternoon. For hours through the afternoon and into the night, the six Alabama regiments under Pettus and Moore fought sporadically with the Union troops through dense fog, neither side able to see more than a few dozen yards ahead nor make any progress in either direction.

Хукер Грантка үрейлі және мақтандыратын хабарларды алмастырып жіберді. Сағат 1:25-те ол "барлық әскерлердің мінез-құлқы керемет болды және сәттілік менің күтілгенімнен асып түсті. Біздің шығынымыз ауыр болған жоқ және тұтқындардың саны 2000-нан кем емес деп есептеймін" деп жазды. Сағат 3-ке қарай ол "мен қазір тұрған сызықты ұстай аламын; ілгері жылжуға болмайды. Кейбір әскерлерде оқ азайды; толықтыруға болмайды" деп жазды. Уитакерден келген жалбарыну хабарламасына жауап ретінде генерал Томас Хукерге көмек көрсету үшін XIV корпустың бригада командирі Уильям П. Карлиннің бригадасын беруге келісті. (Карлин өзеннен өтуге көп уақыт жұмсады және сағат 7-де Гирриге хабарласты, шайқаста қатыспады.) Бірақ күн батқанға дейін сенімді Хукер Грантка Чаттануга аңғарына тұман көтерілгеннен кейін кіруге ниеттенгенін хабарлады. Ол "әдетте жау бүгін эвакуациялайды. Менің әскерлерім оның шегіну жолын қауіпті етеді" деп сигнал берді. Брэгг Стивенсоннан Лоукаут тауынан конфедерациялықтарды кері шегінуді қамтамасыз ету үшін ғана қолданылатын полковник Дж. Т. Холтцлаудың бригадасын жіберу туралы өтінішке жауап берді, Стивенсонға сағат 2:30-да Чаттануга өзенінің шығыс жағына шегінуге бұйрық берді. Стивенсон саммиттегі әскерлері Чаттануга аңғарына Саммертаун жолымен қашуға үлгеретінше байланысты үзуге асықпады. Валтолл, Петтус және Мур бригадаларына кешке дейін тұруға бұйрық берілді. Сағаттар бойы түстен кейін және түнге дейін Петтус пен Мурдың алты Алабама полкі тығыз тұман арқылы одақ әскерлерімен спорадикалық түрде шайқасты, екі тарап та алдында ондаған метрді көре алмады және ешқайсысы да ілгері жылжуға қол жеткізе алмады.

Салдары

Түн ортасына қарай Күзеттау тауы тынышталды. Петус пен Холцклау таңғы сағат 2-де таудан шегінуге бұйрық алды. Соғыстан кейінгі Одақ және Конфедерация ардагерлерінің жазбалары жарқын айға тоқталады, ол толық ай тұтылуының қараңғылығына еніп, Конфедерацияның шегінісін жасырды. Сол түні Брэгг Күзеттау тауындағы жеңілістен әсерленіп, екі корпусының командирлерінен Чаттанугадан шегінуге, не тұрып соғысуға кеңес сұрады. Харди шегінуді ұсынды, бірақ Брекинридж Брэггті Миссионер Ридждің берік позициясында шайқасуға көндірді. Сәйкесінше, Күзеттау тауынан алынған әскерлер Брэгг армиясының сол қанатына бағытталды. 25 қарашада Хукердің әскері Чаттануга өзеніндегі өртенген көпірлерді қайта құруда қиындыққа тап болып, Миссионер Ридждегі Брэггтің қалған күштеріне қарсы жылжуы кешікті. Олар Россвилл ойысына жеткенде Томас әскері Миссионер Риджді басып өтіп жатты. Хукер үш дивизиясын солтүстікке бұрып, Брэггтің қанатына шабуыл жасады, Конфедерация шегінін одан әрі бұзып, Теннесси армиясын толыққанды шегінуге мәжбүр етті. Хукер кампаниядағы рөлін Рингголд Гэп шайқасында Конфедерациядан жеңіліспен жалғастырды. Күзеттау тауы шайқасы Азамат соғысының стандарттары бойынша салыстырмалы түрде аз шығынға әкелді: 671 Одақ, 1251 Конфедерация (оның ішінде 1064 тұтқынға алынған немесе жоғалған). Генерал Грант, назары Миссионер Ридждің солтүстік жағына аударған және Батыс армияларындағы өзінің жақын қолбасшыларының жетістіктеріне көбінесе жақсы қарайтын, кейін Хукердің жетістіктерін төмендетіп, естеліктерінде былай деп жазды: "Күзеттау тауы шайқасы - соғыстың романтикалық эпизодтарының бірі. Мұндай шайқас болған жоқ және Күзеттау тауындағы шайқас деп атауға лайық тіпті бірде-бір әрекет болған жоқ. Бұл - поэзия ғана". Дегенмен, бұл әрекет Теннесси өзенін және Чаттанугаға баратын теміржолды бақылауды қамтамасыз етуде және Миссионер Ридждегі Конфедерацияның барлық шебіне қауіп төндіруде маңызды рөл атқарды. Одақ армиясының генерал-квартирмейстері, генерал Монтгомери Мигс, Orchard Knob-тан тұманға оранған шайқасты бақылап, оны "Бұлттар үстіндегі шайқас" деп атаған алғашқы жазушы болды. Күзеттау тауы шайқасының бір бөлігі Чикамуга және Чаттануга ұлттық әскери паркінің құрамына кіретін Ұлттық парқ қызметімен сақталған.

By midnight, Lookout Mountain was quiet. Pettus and Holtzclaw received orders at 2 a. m. to march off the mountain. Postwar writings of both Union and Confederate veterans refer to a brilliant moon, which slipped into the blackness of a total lunar eclipse, screening the Confederate withdrawal. That night Bragg, stunned by the defeat on Lookout Mountain, asked his two corps commanders whether to retreat from Chattanooga or to stand and fight. Hardee counseled retreat, but Breckinridge convinced Bragg to fight it out on the strong position of Missionary Ridge. Accordingly, the troops withdrawn from Lookout Mountain were ordered to the left flank of Bragg's army. On November 25, Hooker's men encountered difficulty rebuilding the burned bridges over Chattanooga Creek and were delayed in their movement toward the left flank of Bragg's remaining forces on Missionary Ridge. They reached the Rossville Gap as Thomas's men were sweeping over Missionary Ridge. Hooker faced his three divisions to the north and drove into Bragg's flank, furthering the disruption of the Confederate line, sending the Army of Tennessee into full retreat. Hooker continued his role in the campaign with his unsuccessful pursuit of the Confederates that was beaten back at the Battle of Ringgold Gap. Casualties for the Battle of Lookout Mountain were relatively light by the standards of the Civil War: 671 Union, 1,251 Confederate (including 1,064 captured or missing). General Grant, whose focus was on the northern end of Missionary Ridge—and who was usually partial to the achievements of his key subordinates in the Western armies—later denigrated Hooker's achievement, writing in his memoirs, "The battle of Lookout Mountain is one of the romances of the war. There was no such battle and no action even worthy to be called the battle on Lookout Mountain. It is all poetry." Nevertheless, the action was important in assuring control of the Tennessee River and the railroad into Chattanooga and endangering the entire Confederate line on Missionary Ridge. Brig. Gen. Montgomery C. Meigs, quartermaster general of the Union Army, observing the fog shrouded action from Orchard Knob, was the first writer to name it the "Battle Above the Clouds". Portions of the Lookout Mountain battlefield are preserved by the National Park Service as part of the Chickamauga and Chattanooga National Military Park.