Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық журналист, автор, тарихшы және дипломат (1852–1929)
British journalist, author, historian and diplomat (1852 1929)
Сер Игнатиус Валентин Хирол (28 мамыр 1852 – 22 қазан 1929) – британдық журналист, автор, тарихшы және дипломат.
Sir Ignatius Valentine Chirol (28 May 1852 – 22 October 1929) was a British journalist, author, historian and diplomat.
Ерте өмір
Ол дін қызметкері Александр Чирол мен Харриет Чиролдың ұлы еді. Оның білімін көбінесе Франция мен Германияда алды. Францияда ата-анасымен бірге өскен Чирол Версаль қаласында тұрды, сонда орта мектепті де бітірді. 1869 жылы екі тілді білетін жас Чирол Германияға көшіп, Франкфурт-на-Майн маңындағы шағын қалаға қоныстанды. 1870 жылы Франко-пруссия соғысы басталды, Чирол оны екі жақтан да бастан кешті. 1871 жылы ол Парижге оралды, дәл сол кезде немістер қалаға кірді. Француз және неміс тілдерін жақсы білгендіктен, ол екі жақтың азаматы секілді еркін жүріп-тұра алды, соның арқасында ол шытырман оқиғалар мен саясатқа қызығушылық таныта бастады. Франциядағы жағдайдың тұрақсыздығына байланысты Чиролдар Ховтегі отбасылық үйлеріне қайтып келді. 1872 жылдың сәуір айында Чирол Сыртқы істер министрлігіне жұмысқа орналасты, онда 1876 жылдың көктеміне дейін жұмыс істеді. Сыртқы істер министрлігіндегі жайпақ өмірге көңілі толмаған Чирол, жағдайдың жылдамдамалы болатын жерлерге қайта оралды. Англиядан кетер алдында араб тілін үйрене бастаған ол, Мысырға сапар шегіп, Каирде тұрақтап қалды. 1879 жылы ол британдықтар Кипрді басып алғаннан кейін көп ұзамай Бейрутке аттанды. Сол жерден ол Сирия арқылы Лоренс Олифантпен бірге саяхаттап, кейіннен одан сурет салуды үйренді. Таяу Шығыста ол алғаш рет журналистикамен айналысты, сол кездегі Таяу Шығыстағы жетекші газет – "Levant Herald"-та. Чирол саяхаттап, Стамбулға, содан кейін Балқан жарты аралының барлық аймандарына барды. Саяхаттарының нәтижесінде ол өзінің алғашқы кітабын – "Грек пен түрік арасында" атпен жарыққа шығарды.
He was the son of the Rev. Alexander Chirol and Harriet Chirol His education was mostly in France and Germany. Growing up in France with his parents, Chirol lived in the city of Versailles, where he also finished secondary school. In 1869, the young Chirol, already bilingual, moved to Germany, residing in a small town near Frankfurt am Main. By 1870, the Franco Prussian War had broken out, which Chirol experienced from both sides. He returned to Paris in 1871, just in time to see the Germans enter the city. Thanks to his good French and German, he was able to come and go easily passing for a citizen of either side, and he began to acquire his taste for adventure and politics. Given the chaos in France, the Chirols returned to their family home in Hove. In April 1872, Chirol joined the Foreign Office where he worked for until spring 1876. Unsatisfied with the slow pace of life in the Foreign Office, Chirol returned to travelling where things were much quicker. Having begun to learn Arabic before he left England, he set off to Egypt arriving in Cairo where he took up residence. In 1879, he set off for Beirut not long after the British had taken control of Cyprus. From there, he travelled inland through Syria with Laurence Oliphant from whom he would later learn to draw. In the Middle East, he took up journalism for the first time, for the Levant Herald, then the leading newspaper in the Near East. Chirol moved on travelling, to Istanbul and later throughout the Balkans. From the travels came his first book, Twixt Greek and Turk.
Журналист
Чирол "Таймс" газетінің тілшісі және редакторы ретінде әлемді аралап, халықаралық оқиғалар туралы жазды. Оның алғашқы маңызды қызметі 1892 жылы Берлинде болды, онда ол Германия Сыртқы істер министрлігімен, тіпті Сыртқы істер министрімен де жақын қарым-қатынас орнатты. Ол 1896 жылға дейін онда тұрып, ағылшын-неміс қарым-қатынастары туралы хабарлады. Лондонға оралғаннан кейін де Чирол Берлинге қайта оралып, ағылшындар мен немістер арасында көбінесе құпия арна ретінде әрекет етті. Кейін 1899 жылы ол Дональд Маккензи Уоллестің орнын басып, "Таймс" газетінің шетелдік бөлімінің директоры болды. Газеттің шетелдік бағытындағы басшы болғанына қарамастан, ол көп саяхаттауға үлкерді. 1902 жылы ол құрлық арқылы Үндістанға сапар шегіп, алдымен Мәскеуге, содан кейін Исфаханға, Кветтаға, Делиге және, ақырында, Калькуттаға жетіп, Лорд Джордж Натаниел Керзонмен кездесті. Чирол мен Керзон 1895 жылы Каирде алғаш рет танысқандықтан, жақсы қарым-қатынаста болды. Чирол Керзонның тиімді басқаруына тәнті болды және оны "жұмысқа керемет жарамды адам" деп атады. Чиролдың Үндістанға жасаған алғашқы сапары осы елге өмір бойы бойы құрметпен қарауына себеп болды, ол өмірі бойы осы жерге жиі оралып тұрды. Сапарының соңында ол солтүстікке қарай Индорға сапар шекті, онда сер Фрэнсис Янгхазбен бірге болды. Лондонға оралғаннан кейін Чирол келесі кітабы – "Таяу Шығыс мәселесі" жөніндегі жұмысын жалғастырды, ол 1902 және 1903 жылдары "Таймс" газетінде жарияланған Чиролдың 19 мақаласына негізделген. Оның кітабы "Таяу Шығыс" терминінің кеңінен қолданылуына көмектесті. Чирол кітабын жаңа досы Керзонға арнады, оны жақын арада тағы да көретініне сенімді болды. 1903 жылдың қараша айында ол Карачиге кемемен барды, онда Лорд және леди Керзонмен бірге Парсы шығанағын аралау үшін яхтаға отырды. Саяхаттағы басқа да көрнекті қонақтардың ішінде жас Уинстон Черчилль де болды. Чирол Рождествоға дейін Лондонға оралды, дәл осы кезде орыс-жапон соғысы басталды. Кейін ол Вашингтонға барып, Тедди Рузвельтпен және көптеген АҚШ Конгресінің мүшелерімен кездесті, бұл кездесуге оның жақын досы сер Сесил Спринг Райс көмектесті. Екі он жылдық журналисттік қызметтен кейін ол 1911 жылдың 21 желтоқсанында "Таймс" газетінен зейнеткерлікке шықты. Одан кейін көп ұзамай, 1912 жылдың 1 қаңтарында сыртқы істер жөніндегі кеңесші ретіндегі еңбегі үшін рыцарь атағын алды. Ол Сыртқы істер министрлігіне дипломат ретінде қайта оралды және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Балқанға аттанды.
Chirol began as correspondent and editor of The Times travelling across the globe writing about international events. His first major post was to Berlin in 1892 where he formed many close relationships with the German Foreign Ministry including the Foreign Minister. He lived there until 1896 and reported on Anglo German relations. Even after returning to London, Chirol travelled back to Berlin and often acted as a backchannel between the English and Germans. Later, he succeeded Donald Mackenzie Wallace as director of foreign department of The Times in 1899. Despite being in charge of The Times foreign line, he still managed to travel a great deal. In 1902, he travelled overland to India heading first to Moscow and on to Isfahan, Quetta, Delhi and, finally, Calcutta, where he met with Lord George Nathaniel Curzon. Chirol and Curzon got on quite well, having first met in Cairo in 1895. Chirol was impressed with Curzon's fine governing calling him "a marvellous man for work". Chirol's first visit to India inspired a longtime love for the place to which he would often return throughout his life. Towards the end of his trip, he travelled north to Indore where he stayed with Sir Francis Younghusband. After returning to London, Chirol continued working on his next book, The Middle Eastern Question, based on a series of 19 articles by Chirol that appeared in The Times in 1902 and 1903. His book helped to bring the term Middle East into common usage. Chirol dedicated the book to his new friend, Curzon, whom he would soon see again. In November 1903 he sailed to Karachi where he boarded a yacht to tour the Persian Gulf with Lord and Lady Curzon. Other notable guests on the voyage included a young Winston Churchill. Chirol returned to London by Christmas and just as the Russo Japanese War was breaking out. He later travelled to Washington D. C., where he met with Teddy Roosevelt and many US Congress members, facilitated by his close friend, Sir Cecil Spring Rice. After two decades as a journalist he retired from The Times on 21 December 1911 and was knighted shortly thereafter, on 1 January 1912, for his distinguished service as a foreign affairs advisor. He rejoined the Foreign Office as a diplomat and was soon on his way to the Balkans as World War I broke out.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Грекия, Македония, Болгария, Сербия және Румыния арқылы саяхат еткен Кирол, Дж.Д. Грегоримен бірге шетелдік шенеуніктермен және мемлекет басшыларымен кездесіп, оларды Одақтастар жағына қосылуға көндіруге тырысты. Бұған қоса, ол Сыртқы істер министрлігінің аймақтағы кемшіліктерін, соның ішінде Галлиполидегі ахуалдың уақытша тоқтаусыз созылуын қатаң сынады. Чиролдың "Үнділік толқу" кітабындағы сынды пікірлер Үндістан тәуелсіздік қозғалысының қайраткері Баль Гангадар Тилак тарапынан Лондонда шағымдануға себеп болды. Тилак сот процесін ұтып алғанмен, Чирол осы мәселе бойынша шамамен екі жыл Үндістанда өткізіп, Бірінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін қалып қойды.
Travelling through Greece, Macedonia, Bulgaria, Serbia and Romania, Chirol, along with J. D. Gregory, met with foreign officials and heads of state to help convince them to join the Allied side. In addition, he wrote a stern critique of the Foreign Office's failings in the region, including the ongoing quagmire at Gallipoli. Deprecatory comments in Chirol's book, Indian Unrest, resulted in a civil suit being brought against him in London by Bal Gangadhar Tilak, in the Indian independence movement. Although Tilak ultimately lost the suit, Chirol ended up spending almost two years in India on account of it, missing the bulk of World War I.
Кейінгі өмірі
Кейін ол бейбіт келісімдерді әзірлеу үшін жіберілген үкіметтік делегация құрамында Парижге сапарлады. Газетпен ресми байланысы үзілгенімен, Чирол кейде мақалалар жазуын жалғастырды және кең журналистік және дипломатиялық байланыстарын сақтап қалды. 1924 жылы ол лекциялық турмен Америка Құрама Штаттарына барды, онда Батыс пен Шығыс арасындағы өршитін мәселелер туралы сөйледі және американдық оқшаулануға қарсы ескертті, оны ол қатты қауіптенді. Зейнетке шыққаннан кейін ол Марокко, Египет, Оңтүстік Африка және әсіресе Үндістан сияқты елдерге саяхаттап, қалған өмірін өткізді. Одан өзге, ол бірнеше кітап жариялады. Чирол 1929 жылы Лондонда қайтыс болды және оны көптеген адам сағынды. Генерал-майор сэр Нилл Малколм оны "вице-корольдердің досы, елшілердің жақын серігі, тіпті министрлердің кеңесшісі деуге болады, ол британдық журналистиканы безендірген ең құрметті тұлғалардың бірі болды" деп атады. Ол Брайтон қаласының қабірстандығына жерленді.
He later travelled to Paris as part of a government delegation whose job it was to work on terms of peace. Though no longer formally with the newspaper, Chirol continued to write articles occasionally and maintained his wide range of journalistic and diplomatic contacts. In 1924, he travelled to the United States on a lecture tour and he spoke about the growing problems between the Occident and the Orient and warned against American isolationism, which he greatly feared. He spent the remainder of his retired life travelling the world to places like Morocco, Egypt, South Africa and, especially, India. In addition, he published a number of other books. Chirol died in London in 1929 and was missed by many. Major General Sir Neill Malcolm called him the "friend of viceroys, the intimate of ambassadors, one might almost say the counsellor of ministers, he was [also] one of the noblest characters that ever adorned British journalism". He was buried in the Brighton Extra Mural Cemetery.