Жюль Бонно: Француздық анархист және банкті тонаушы

Кіріспе

Француз банктік тонаушы және анархист (1876–1912)

Жюль Жозеф Бонно (14 қазан 1876 – 28 сәуір 1912) – француз солдаты, анархист, банктік тонаушы және кісі өлтіруші. Ол 20-ғасырдың басында Парижде көптеген қылмыстар жасаған "Бонно бандасы" деп аталатын француз анархистік тобындағы рөлімен әйгілі. Францияның Пон-де-Ройде қаласында дүниеге келген Бонно жастық шағында анасының бала кезінде қайтыс болуы сияқты көптеген қиындықтарды бастан өткерді. Бандаға қосылмас бұрын және әскерде қызмет ету кезеңінен бұрын, ол жасөспірім шағында заңмен бірнеше рет қақтығысқа түсті. 1887 жылы француз армиясына механик болып қабылданып, нәтижесінде моторлық көліктер саласында саршенбілікке ие болды. Армиядан шыққаннан кейін Жюль Бонно буржуазиялық қоғамға наразылығының нәтижесінде анархистік идеяларды қабылдады және "Заңсыздық" деп аталатын философияны ұстанды. Осыдан кейін Бонно Парижде бірнеше анархист әріптестерімен бірге "Бонно бандасын" құрды. Олар банктік тонауларға маманданған және қашу үшін моторлық көліктерді пайдаланған. 1911–1912 жылдары топ Франция бойынша көптеген қылмыстар жасады, оның салдарынан көптеген адам, соның ішінде Бонноның өзі де қаза тапты.

Балалық шағы

Жюль Бонно 1876 жылдың 14 қазанында Францияның шығысындағы шағын коммуна Пон-де-Ройде дүниеге келді. Оның әкесі балалық шағы өткен үйіне жақын жердегі фабрикада балқытушы болып жұмыс істеді. Әкесі де алкоголизммен күрескен. Ол бес жасында анасы қайтыс болып, оны әжесі тәрбиеледі. Мектепте Жюль өте зиялы болды, алайда еңбекқорлықтан мүлдем хабары жоқ еді, бір мұғалімі оны "жалқау" және "әдепсіз" деп сипаттаған. Бонно жасөспірім шаққа келгенде, әкесі қайтадан үйленді. Жюльдің ерте өміріне қара қабақ басқанда, ағасы Жюстин жақын маңдағы өзенде жүрек ауруынан суға батып қайтыс болды. Жасқа келгенде Жюльдің ашуы жиі көтеріліп, қалаға шыққанда жергілікті барда ұрыс-керіс шығаратын. Ол тіпті бір адамды қатты ұрып-соққаннан кейін бірнеше күн түрмеде отырды. Әкесі сияқты, Жюль де жергілікті фабрикада жұмыс істеді, бірақ жұмыс орнынан ұрлық жасағаны үшін дереу босатылды, сондықтан ол Францияның Нанси қаласына жұмыс іздеуге кетті. Сол жерде тұрып жатқанда, ол жергілікті полиция қызметкерін ұрып-соққандығы үшін үш ай түрмеге жабылды. Осыдан кейін әкесі онымен барлық байланысты үзіп, Жюль оны ұятқа қалдырды. Жиырма бір жасында ол үш жылға француз армиясына міндетті түрде шақырылды. Ол Франциядағы Лионға жақын орналасқан 133-ші жаяу әскер полкінде қызмет етті. Қызметте болған кезінде Жюль өзін жақсы ұстады және бөлімшедегі автокөліктердің құрылысын үйренді. Үш жылдық қызметтен кейін, 1900 жылы Францияның Воврэй қаласынан келген Софи Луиза Бурдет есімді тігіншімен кездесті. Олар 1901 жылдың тамызында үйленіп, Франциядағы Белградқа көшіп кетті, онда Жюль тағы бір фабрикада жұмыс істеді. Жюльдің өмірінде жиі болатын қайғылы оқиғалар осы жерде де орын алды. Софи 1902 жылы төрт күн ғана өмір сүрген қызды дүниеге әкелді. Сонымен қатар, Жюль үш жұмыстан қызметтен шығарылды, себебі ол басшыларына қатыгездік танытып, тәртіпсіздік жасады. 1903 жылы Софи Жюльдің қайтыс болған ағасының құрметіне Джастин деп атаған ұлды дүниеге әкелді. Кейін 1903 жылы Жюль туберкулезбен ауырғанда, әйелі Софи оны тастап, Дижон қаласына (Франция) ғашығымен бірге кетіп қалды. Жюль ұлын өзіне беруге талпынғанмен, Софи барлық әрекеттерін қабылдамады және байланысты тоқтатты. Олар жергілікті анархистермен бірге "Бонно бандасын" құрды, бұл олардың қоғамға қарсы наразылығының көрінісі болды. Топқа Эдуард Каруй, Андре Суди, Стивен Монье, Рене Вале, Реймонд Каллемин, Октав Гарнье және тағы басқалар кірді: барлығы француз және бельгиялық текті жергілікті анархистер. Капиталистік қоғамға деген Бонноның наразылығы шегіне жеткенде, ол банкті тонаудың заңсыздық идеологиясын білдірудің ең тиімді жолы екеніне көз жеткізді. Олар қылмыстары үшін қашу көлігі ретінде сирек кездесетін сәнді автомобиль, Делоне Белльвильді тонаудан бастады. Жасырын өмір сүрмей, Жюль Бонно мен Гарнье қылмыстық әрекеттерін жалғастырып, Бельгия мен Оңтүстік Францияға дейін сапарлады. Ақпан айының соңында олар Париждің бай ауданына барып, тағы бір Делоне Белльвильді тонап, нөмірін ауыстырды. Оңтүстік Францияға бара жатқанда, машинасы бұзылып, оны жөндеп алды. Кешігуден кейін асығысқан Бонно айтарлықтай жылдамдықпен жүріп, Париждің шеткі ауданында апатқа жақын болды. Бір полицей олардың жол ережесін бұзғанын байқап, көлікті тоқтатуға тырысты, бірақ қаза тапты. Бонно рульде болған кезде, топтың көлігі асығысқандықтан жас әйелді қағып, ауыр жарақат алды. Полицейдің қазасына байланысты француз билігі "бандиттерді" ұстауға күш салды, ал халыққа кез келген күдікті жағдай туралы француз билігіне хабарлау туралы ескерту жасалды. Наурыз айының соңында топ екі рет буржуазияға тиесілі көліктерді тонауға тырысты, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. Осыдан кейін топ Париждің ортасындағы қара жолда бір көлікті тонауды жоспарлады. 25 наурызда олар жаңадан сатып алынған лимузинді тонады. Лимузин Париждің шеткі ауданында ең осал болған кезде, Бонно мен Гарнье жолаушыларды атып, көлікті ұрлап алды. Бірден топ оқиға орнынан 70 шақырым қашықтықта орналасқан банкке бет алды. Олар банкке кіріп, үш банктік қызметкерді атып, француз полициясынан 50 мың франк ақшамен қашып кетті. Осы оқиғадан кейін Францияның барлық полиция күштері банды ұстау үшін жоғары сақтық режиміне көшіп, револьвермен қаруланды. "Бонно бандасының" жаман аты мен Бонноның жүргізу шеберлігі француз азаматтарының арасында үрей тудырды. Келесі күндері "Бонно бандасының" бірнеше мүшелері француз полициясымен ұсталды, ал 24 сәуірде Бонно жасырынған жерінде француз полициясымен кездесіп қалды. Бонно дереу қаруын тартып, бір полицейді өлтіріп, екіншісін жаралады және ұстаудан қашып кетті. Алайда, төрт күннен кейін полиция Бонноны Шуази-ле-Руа қаласындағы үйдің ішінде жасырынып отырғанын тапты. Жюль Бонно үйге бекініп, бес жүзден астам полицеймен қоршауға алынды. Ол үш офицерді жаралады және қарсы тұрды, содан кейін үйдің алдыңғы бөлігі динамитпен жарылды. Содан кейін Бонно он рет атылып, соңында ұсталды. Келесі күні, 1912 жылдың 28 сәуірінде Жюль Бонно жарақатынан көз жұмды. Ол банданың қаза тапқан жалғыз мүшесі емес еді. Рене Вале мен Октав Гарнье келесі айда француз полициясымен атыс кезінде қаза тапты.

Jules Bonnot was born on October 14, 1876 in Pont de Roide, France, a small commune in eastern France. His father labored as a smelter at a factory close to his childhood home. His father also struggled with alcoholism. When he was five years old, Jules' mother died, leaving his grandmother to raise him throughout his entire childhood. In school, Jules was very intelligent; however, he lacked work ethic and was described as "lazy" and "insolent" by one of his teachers. When Bonnot reached his adolescence, his father remarried. Jules' early life took a turn for the worse when his brother Justin drowned himself in the waters of a nearby river due to heartbreak. As Jules got older, he developed a short temper and got in several fights at a local bar when he would go out into town. He even spent several days in prison after severely beating another person. Like his father, Jules also worked in a local factory, but was promptly let go after robbing from the worksite, so he left for the town of Nancy, France in search of employment. When he was residing there, he was placed in jail for a period of three months after striking a members of the local police. As a result, his father ceased all communication with him for Jules had disappointed him. At the age of twenty one, he was conscripted into the French army for a mandatory three years. He served in the 133rd Line regiment that was stationed near Lyon, France. During his time serving, Jules behaved himself and gained experience with the intricacies of the motor vehicles within the unit. When he finished his three years, he became engaged to a seamstress from Vouvray, France in 1900, named Sophie Louise Burdet. They were married in August of 1901, and they left to Bellegrade, France where Jules was employed at another factory. As a theme that was common in Jules' life, more tragic events unfolded. Sophie gave birth to a daughter in 1902 that only lived for four days. At the same time, Jules bounced around three different jobs but was fired for being violent and unruly towards his superiors. In 1903, Sophie gave birth to a son, who they named Justin after Jules' late brother. Later in 1903 when Jules' contracted a case of tuberculosis, his wife Sophie left him to live in Dijon, France with a lover. Despite Jules' calls for the custody of their son, Sophie refused every attempt and ceased all communication. Together with other local anarchists, they formed "The Bonnot Gang", an act of rebellion against their society. The group consisted of Edouard Carouy, André Soudy, Stephen Monier, René Valet, Raymond Callemin, Octave Garnier, and others: all local anarchists of French and Belgian descent. When Bonnot's frustration with the capitalistic society grew to a breaking point, he decided that bank robberies were the most suitable expression of the sentiments of the Illegalists. They began by robbing a rare luxury car, a Delaunay Belleville, to serve as the getaway vehicle for their crimes. Instead of laying low, Jules Bonnot and Garnier continued their bouts of crime, venturing into Belgium and southern France at times. In late February, the duo traveled to a wealthy neighborhood of Paris and robbed another Delaunay Belleville and changed the plates. While on their way to Southern France, the car broke down and was repaired. Bonnot, in a hurry after the delay, sped at significant speed and nearly caused an accident in a suburb of Paris. A police officer spotted their traffic infraction and attempted to stop the vehicle only to be mortally wounded. With Bonnot at the wheel, the gang's vehicle ran over and severely injured a young woman while in a haste to leave the scene. With the murder of the policeman, the French ramped up their efforts to round up the "bandits" and the general public was placed on high alert to report any suspicious activity directly to the French authorities. In late March, the gang's attempted to rob vehicles owned by the bourgeois in two different instances and came up emptyhanded in both. As a result, the gang plotted to rob a car in broad daylight in the middle of a Parisian road. On March 25th, they targeted a newly purchased luxury limousine that was being delivered. When the limousine was most vulnerable in a suburb of Paris, Bonnot and Garnier shot the passengers and hijacked the vehicle. Immediately, the gang embarked towards a bank that was seventy kilometers away from the scene. They entered, shot three bank clerks, and got away from the French police with fifty thousand francs and without any confrontation. After this event, all of the police force of France was placed on high alert and armed with revolvers in order to capture the gang once and for all. The infamy of the "Bonnot Gang" and the driving prowess of Bonnot was instilling fear in all of the French citizens. In the following days, some of the members of the "Bonnot Gang" were captured by the French police, and on April 24th, Bonnot, while in hiding, was surprised by French police. Bonnot quickly drew his weapon and murdered a policeman, wounded another, and evaded capture. However, four days later the police caught Bonnot hiding in a residence in Choisy le Roi. Jules Bonnot bunkered himself in the house while under siege by upwards of five hundred police men. He was able to wound three officers and fend off the force before the front of the residence was blown up with dynamite. From there, Bonnot was shot ten times before finally being captured. The next day, April 28th, 1912, Jules Bonnot succumbed to his injuries and died in his hospital bed. He was not the only member of the gang to be killed. Rene Valet and Octave Garnier were killed the next month by French police in a shootout.

Мұра

Ол қайтыс болғаннан кейін, бандиттік топтың және Бонноның аты-жөні француз тарихында мәңгілікке сақталды. Оның автомобиль ұрлаудағы шеберлігі және осы көліктерді қылмыстан қашуды жеңілдету үшін пайдалану, болашақ қылмыстарға үлгі болды. Банданың қалған мүшелері жасаған қылмыстары үшін сотталды, және олардың көптегені өз іс-әрекеттерінің салдарынан жазаланды. Бонноның өлімінен кейінгі күндері Париждегі көптеген анархистер буржуазияға тиесілі көліктерді тонауға тырысып, бантаның ісін қолдап, өздерінің заңсыздық көзқарастарын жариялады. Бұл қылмыстық әрекеттерге Париж полициясының жылдам жауабы болды, мақсаты – қылмыскерлерді осы бандиттік топтың қылмыстық іс-қимылын қайталаудан тоқтату. Бонноны қолдаған пролетариат өкілдері бірден түрмеге қамалды, жоғарғы тапқа қарсы көтеріліс тудырмау үшін. Бонно кейбірлер үшін буржуазияға қарсы күрестегі шейіт, ал енді біреулер үшін – қоғамның тұрақтылығына қауіп төндіретін тиран болып есептелді. Француз буржуазиясы жоғарғы тапты құлатуға бағытталған кез келген әрекетке қарсы тұруға бар күшін жұмсады. 1912 жылғы оқиғалардан кейін көпшілік Жюль Бонноны өз идеологиясын қоғамдық құрылымға сіңдіру үшін көптеген қылмыстар жасаған террорист деп қарады.