Кіріспе
Паола ( және , екеуі де «Жаңа қала» деген мағынаны білдіреді) – Мальтаның Оңтүстік-Шығыс аймағындағы қала. 2019 жылы халық саны 8 706 адамды құрады. Қала Мальтаның Оңтүстік порты аймағындағы сауда орталығы болып табылады, ол астана Валеттадан шамамен 5 км қашықтықта орналасқан, Тарксиен мен Фгурамен іргелес жатыр, олармен бір қалалық аймақты құрайды. Паола 1626 жылы негізін салған Ұлы магистр Антуан де Паульдің құрметіне аталған. Паола Хал Сафлиени Гипогейі, Мәсіх Патша базиликасы (Мальта аралдарындағы ең үлкен шіркеу), Антуан де Пауль алаңы және оның сауда орталықтары, Ұлы жұма шеруі және «Гибернианс ФК» футбол клубымен мәшһүр. Паолада Мальтадағы жалғыз мешіт – «Мариам Аль Батул» мешіті, сондай-ақ Ислам мәдени орталығы орналасқан. Елдің түзеу мекемелері (Коррадино түрмесі) және ең ірі зират – «Аддолората» зираты да Паола шегінде орналасқан. Қала аумағында Мәсіх Патшаға және Лурдтағы Біздің Анамызға арналған екі шіркеу бар. Мәсіх Патша мерекесі шілде айының соңғы жексенбісінде, ал Лурдтағы Біздің Анамыз мерекесі 17 тамыздан кейінгі бірінші жексенбіде тойланады. Приходта сондай-ақ қауымның Гейн Двили аймағында Әулие Антонийге арналған францискан шіркеуі бар. Әулие Убальдеска шіркеуі – Паоладағы ең көне шіркеу және ол жердегі алғашқы приход шіркеуі болған. 2008 жылы шіркеуде минималды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Ұлы магистр Рамон Переллос и Роккафульдың есімімен аталған «Вилла Переллос» – жергілікті тарихи ескерткіш. Санкт-Жан ордені Мальтаға келген кезде Паоладан Бирмулаға дейінгі үлкен аймақ толығымен Бирмула деп аталды, бірақ оны үш қалаға бөлістірді. Үлкен бөлігі Фгура деп, ал 6-шы доктан жақын орналасқан үлкен бөлігі Паола деп аталды.
Тарихқа дейінгі дәуір
Паола 17 ғасырда негізделгенімен, аумағында бірнеше мегалиттік ескерткіштер табылған. Паола жерінде тарихқа дейінгі кезеңнен классикалық антикке дейінгі бірнеше басқа да ескерткіштер сақталған.
Гипогей
Гипогей ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген. Гипогей – жер бетінен бірнеше метр тереңдікте әк тастан қазылған үлкен бөлмелер кешені. Ол қабір ретінде де, сонымен қатар ғибадатхана ретінде де пайдаланылған болуы мүмкін. Неолит дәуіріндегі адамдар Гипогейді мүйіздер мен тас пикалар сияқты қарапайым құралдарды қолданып, жартылай қараңғыда жасаған. Гипогей үш деңгейден тұрады, олар бір-бірінің үстіне орналасқан. Жоғарғы деңгей аралдардың басқа жерлерінде табылған ерте заманғы тас қабірлерге ұқсайды. Ғибадатхана кезеңінде (3800–2500 ж.б.) қазылған ортаңғы деңгейде көптеген бөлмелер бар. Мұнда көптеген мүсіндер, амулеттер, суреттер және вазалар табылған. Ең әйгілі мүсін – «ұйықтап жатқан әйел» деп аталатын жатқан түріндегі мүсін, ол мәңгілік ұйқының символы болуы мүмкін. Ол Валлеттадағы Ұлттық археология мұражайында қойылған.
Қасиетті Иоанн ордені
Қала 1626 жылы негізін салған Ұлы магистр Антуан де Паульдің есімімен аталады. Де Пауль 1623 жылдың 10 наурызында 71 жасында Сент-Джон орденінің Ұлы магистрі болып тағайындалды. 1626 жылдың 20 шілдесінде халық санының өсуіне байланысты ол Таль Ғерьен (сөзбе-сөз: үңгірлер) деп аталатын төбеде жаңа қала құрды. Паолаға көшіп келуді ынталандыру үшін де Пауль сонда көшіп келген отбасылардың қарызын өтеді. Өзінің билігі кезінде Де Пауль қалада Сент-Убальдескаға арналған шіркеу салдырды, ол Сент-Джон орденінің қарындасы болды, және бұл шіркеу қаланың алғашқы приход шіркеуі болды. Рим папасы Урбан VIII бұл шіркеудің салынуына рұқсат беретін бұйрық шығарды. Бұл папалық бұйрық 1629 жылдың 31 шілдесінде Римдегі Санта-Мария-Маджоре базиликасынан шығарылды. Бұл бұйрықтың бір бөлігі былай делінген: «Біз осы өтінішті қабылдаймыз және аталған Антонийге, осы бұйрықпен берілген Апостолдық билікпен, аталған қалада оның қалауынша, ыңғайлы және әділ болған жағдайда, аталған қасиеттіге арналған шіркеу салынуына рұқсат береміз». 1629 жылдың 12 қарашасында Сент-Джон орденінің кеңесі бұйрықта жазылғандарды орындауға шешім қабылдады. Бұл шіркеудің алғашқы іргетасын салу рәсімі 1630 жылдың 25 тамызында Ұлы магистр де Паульдің өзі салтанатты түрде өткізді. «1630 жылдың тамыз айының 25-і, қасиетті Людовик патшаның мерекесі күні, ең тыныш және ең құрметті Ұлы магистр Фра Антуан де Пауль өзінің отбасының атын алған және Марса жерінде құрылған қалаға барды, оған көптеген құрметті Гран Круцилер және біздің ордендегі көптеген ағайындар еріп, көпшілік алдында ол Құдайдың және біздің дініміздің қарындасы, қасиетті Убальдескаға арналған шіркеудің алғашқы тасын салды, біздің дініміздің пасторы Фра Сальватур Имброллдың рұқсатымен, ол Рим шіркеуінің қасиетті рәсімдері бойынша понтификалдық киіммен әшекейленген және қасиетті Рим шіркеуінің ырымдары бойынша салынған шіркеудің алғашқы тасын салды. Бұл 1629 жылдың 31 шілдесінде Римдегі Санта-Мария-Маджореден келген және нотариус Лоренцо Гриманың ашық актісіне жазылған Ұлы қасиеттілігімен берілген апостолдық билікпен жасалды». Джованни де Сольданистің мәлімдемесіне сәйкес, 1750 жылы Паола әлі өз приходына ие болмаған, өйткені ол Тарксиен приходына қарасты. Сондай-ақ Франческо Замит, жергілікті кәсіпкер, жаңадан құрғатылған жерлерге иелік етіп, 1830 жылдары Мальтадағы ең бай адамға айналды. Малярияның жойылуы Паолаға да халықты және байлықты қайтарды. 1842 жылы британдық әкімшілік Лондондағы Пенттонвилл түрмесінің үлгісі бойынша Паоладағы Коррадино түрмесін салдырды, ол 4 қанатқа бөлінген 200 тұтқынға арналған. Қазір Паоланың қалалық аймағымен толық қоршалған Коррадино бүгінгі күнге дейін Мальтаның басты түзеу мекемесі болып табылады. 1862-1868 жылдары Мальтадағы жаңа негізгі жерлеу орны - Аддолората зираты Таль Хорр деп аталатын төбеде салынды, ол ежелгі дәуірден бері жерлеу орны болған. Зират пен капелла архитектор Эмануэле Луиджи Галицияның жобаларына негізделген неоготикалық стильде салынды және 1869 жылдың 9 мамырында ашылды. Алғашқы жерлеу 1872 жылдың 23 қаңтарында болды. 1970 жылдары зират кеңейтілді, онда ескі кесенелер мен мәрмәр мен қоладан жасалған мүсіндер көп. 1905 жылдан 1929 жылға дейін Паола алаңында Валлеттадан Коспикуаға дейінгі Мальта трамвай желісінің аялдамасы болды. Сент-Убальдеска шіркеуі 1900 жылы өсіп келе жатқан халықты орналастыру үшін кеңейтілді, ал Паола 1910 жылы Исаның қасиетті жүрегіне арналған приходқа айналды. Жаңа және үлкен шіркеу, Мәсіх Патшаның базиликасы, ақырында Антуан де Пауль алаңында, қаланың басты алаңында оның орнына салынды; ол 1936 жылы пайдалануға берілді және 1967 жылдың 3 маусымында Архиепископ Микиэль Гонци бағыштады. Содан бері шіркеу қалпына келтірілді және оның ішкі бөлігі алтынмен жалатылған және шіркеудің титуллы Мәсіх Патша мүсіні орналасқан орынмен безендірілген. 2020 жылдың сәуірінде кіші базилика дәрежесіне көтерілді. Паолада сондай-ақ Мальтадағы жалғыз мешіт - Мариам Аль Батул мешіті орналасқан, оның алғашқы тасын 1978 жылы Муамар Каддафи салды, ал оның есіктері 1982 жылы жұртшылыққа ашылды және 1984 жылы ресми түрде ашылды. Кешенге сонымен қатар Мариам Аль Батул мектебі, Ислам мәдени орталығы (Ċentru Kulturali Islamiku), аула, Мальта ислам зираты (Iċ Ċimiterju Islamiku f'Malta) және Жерорта теңізі бақшасы кіреді. 1960 жылдан бастап 2018 жылға дейін Пьяцца Антуан де Паоле (Паола алаңы) орталық жаяу жүргіншілерге арналған кеңістікті, ағаш көлеңкесінде тұрған киоскі қамтыды. 2015 жылы Мальта үкіметі архитектор Кристофер Минтоффқа (Дом Минтоффтың немере інісі) алаңды жаңартуға 3 миллион еуролық жоба тапсырды. «Қалалық бақша құруға» бағытталған деп таныстырылған жобаға алаңдағы барлық ересек ағаштарды түбірден жұлып алу кірді. Архитектор бұл шешімді ағаштардың жер асты инфрақұрылымына зиян келтіретінімен және фикус ағаштарының шырышты споралары еденді ластап, жәндіктерді тартатынымен түсіндірді. Жұмыстар 2017 жыл бойы кешігіп жүрді, бірақ жергілікті дүкен иелерінің қысымы салдарынан алаң толыққанды жаяу жүргіншілерге арналған болмады. Тұрғындар ересек ағаштардың орнына көшеттер отырғызылғанын, олардың бұрынғыдай көлеңке беруге қабілетсіз екенін айтты.
To encourage migration to Paola, de Paule gave indemnity to the debts of the families who moved there. During his rule, De Paule built a church in the town, dedicated to St. Ubaldesca who was a Sister of the Order of St. John, and this church was the first parish church of the town. Pope Urbanus VIII issued a bull that gave permission for this church to be built. This papal bull was issued from the Basilica of Santa Maria Maggiore in Rome on 31 July 1629. An extract from this bull reads as follows: "we accept this request and to the afore mentioned Antonius, with the Apostolic authority granted by this bull, we give the authority that in the mentioned town in a location of his preference, as long as it is comfortable and just, a church can be built in honour of the afore mentioned Saint." On 12 November 1629, the Council of the Order of St. John decided to effect what was written on the bull. The laying of the first foundation stone of this church was celebrated in grand style by Grand Master de Paule himself on Sunday 25 August 1630. "On the day of Sunday, the 25th day of the month of August 1630, which is the feast of the king Saint Ludovico, the Most Serene and the Most Revered Grand Master Fra Antoine de Paule went to the town, which for the past four years had taken the name of his family and which was established in the land of Marsa, and he was accompanied by numerous Venerable Gran Cruci as well as by numerous brethren from our Order and in front of a crowd of people he laid the first stone of the church which was to be built for the grace of God and the Holy Virgin Ubaldesca, sister of our Religion, with the permission of the Most Reverend Prior of the church, Fra Salvatur Imbroll, who was adorned with pontifical clothes and according to the rites of the Holy Roman Church. This was done with the apolostic authority given by the Magnificent His Holiness from Santa Maria Maggiore in Rome, on the 31st of July 1629 and which was written in the public deed of the Notary Lorenzo Grima." As accounted by Giovanni de Soldanis, in 1750 Paola was not yet its own parish, as it fell under the parish of Tarxien. as well as by Francesco Zammit, a local entrepreneur who got in exchange the ownership of the newly dried lands, thus becoming by the 1830s the richest man in Malta. The end of malaria brought back population and wealth to Paola too. In 1842 the British administration built the Corradino prison in Paola on the model of the Pentonville prison in London, with a capacity of 200 prisoners divided into 4 wings. Now fully surrounded by Paola's urban area, Corradino remains Malta's main correctional facility to date. In 1862 1868 the new main resting place in Malta, the Addolorata Cemetery, was built on a hill known as Tal Ħorr which was already a burial ground since prehistoric times. The cemetery and the chapel were built in a neo gothic design based on designs by architect Emanuele Luigi Galizia, and opened on May 9, 1869. The first burial took place on January 23, 1872. The cemetery was further extended in the 1970s, and is full of old Mausoleums and statues in marble and bronze. From 1905 to 1929, Paola Square hosted a stop of the Malta Tramways line from Valletta to Cospicua. The St. Ubaldesca Church was enlarged in 1900 to accommodate the growing population, and Paola became a parish in 1910, when it was dedicated to the Sacred Heart of Jesus. A new and larger church, the Basilica of Christ the King, was eventually built to replace it in Antoine de Paule Square, the town's main square; it started to be used in 1936 and was consecrated and dedicated on June 3, 1967, by Archbishop Mikiel Gonzi. Since then, the church has undergone restoration and its interior is adorned with gold guilding and a niche holding the parish's titular statue of Christ the King. In April 2020 it was raised to the dignity of a minor basilica. Paola also hosts the only mosque in Malta, the Mariam Al Batool Mosque, whose first stone was laid by Muammar Gaddafi in 1978 and its doors were open to the public in 1982, and officiated in 1984. The complex also includes the Mariam Al Batool School, the Islamic Cultural Centre (Ċentru Kulturali Islamiku), a courtyard, the Malta Islamic Cemetery (Iċ Ċimiterju Islamiku f'Malta) and the Mediterranean Garden. Since the 1960s until 2018, Pjazza Antoine de Paole (Paola Square) included a central pedestrian space, with a kiosk shaded by trees. In 2015, the Government of Malta entrusted architect Christopher Mintoff (nephew of Dom Mintoff) with a €3 million project for the regeneration of the square. Despite being presented as aimed at the creation of an "urban garden", the project entailed uprooting all the mature trees on the square. The architect justified this as the roots were damaging the underground infrastructure and the sappy spores of the ficus trees were making the floor filthy and attracting insects. The works proceeded with delays throughout 2017, although the square was not fully pedestrianised due to pressures from local shop owners. Residents complained that the mature trees had been replaced with saplings, unable to provide the same shade.