Кіріспе

Марсакслокк – Мальтаның оңтүстік-шығыс аймағындағы шағын, дәстүрлі балықшылар ауылы. Онда порт бар, және ол көріктерімен, балықшыларымен және тарихымен танымал туристік орын. 2014 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, ауылда 3 534 адам тұрды. Ауыл Марсакслокк базарымен де белгілі, ол негізінен жексенбі күндері теңіз жағасында өтетін ірі балық базары, ал аптаның қалған күндері – туристік сауда орны. Ежелгі заманнан бері қоныстанған және танымал Марсакслокк финикиялықтар мен карфагендіктер үшін порт ретінде пайдаланылған, сондай-ақ рим дәуіріне қатысты порттың қалдықтары сақталған. Бастапқыда Жейтун қаласының бір бөлігі болған балықшылар ауылы, он тоғызыншы ғасырдың соңында жекешара приходқа айналды. Дәстүрлі луцци және басқа да үлкен, заманауи кемелер қорғалған ішкі портты тізіп тұрады. Ауыл жергілікті тұрғындар мен туристер арасында жағалау мен порт бойында серуендеуге, мейрамханаларға, сондай-ақ жүзуге арналған аймақтарымен танымал. Марсакслокк шығанағына Биржеббуға қарай контейнерлік порт, Делимараға қарай электр станциясы кешені және балықшыларға арналған шағын кеме жөндеу орны да кіреді. Марсакслокк шығанағы Тас-Силгьдегі рим және пуникалық қалдықтарымен байланысты болғандықтан, кейде Порт Геркулис деп те аталады.

Этимология

Марсакслокк атауы араб тіліндегі "марса" сөзінен шыққан, ол "порт" деген мағынаны білдіреді, ал "xlokk" – мальтий тілінде "оңтүстік-шығыс" дегенді білдіреді. Бұл сөз Сахарадан соққан құрғақ сирокко желiнiң атауымен байланысты, бұл каталон тіліндегі "xaloc" сөзімен салыстырылады. Ауылдың тұрғындары Xlukkajri деп аталады және дәстүрлі түрде балықшылықпен айналысады.

Топография

Мальта аралының оңтүстік-шығыс шетінде орналасқан Марсакслокк шығанағы, Марниси және Халь-Джинви аймақтарын сумен қамтамасыз ететін аңғармен толысады. Марсакслокк су тасқыны Мальтадағы ең кішкентай су тасқынының бірі. Бүгінде шығанақтың басында Тал Магхлук деп аталатын шағын батпақ сақталған. Бұл шығанақтың бұрын кеңірек болғанын және ежелгі заманнан бері біртіндеп сазға толып қалғанын көрсетеді. Орта ғасыр мен жаңа заманның бастапқы кезеңдерінен аймақта батпақтардың бар екенін дәлелдейтін деректер жоқ болғанымен, балық аулау портының басында батпақты орта сақталған. Соңғы ғасырлардағы шөгінділердің жиналуы шығанақты саздандырып, оны ежелгі кездерге қарағанда айтарлықтай жақсылап тереңдетіп жіберді. Зерттеушілер бұл жерде әртүрлі өлшемдегі кемелердің бір кездері баспана тапқан болуы мүмкін деп болжайды. Құмды жағалауда шағын қайықтарды тікелей тоқтатуға болатын. Аңғардың ішінде, шығанақтың солтүстік-шығысы, солтүстігі және солтүстік-батысында орналасқан үш төбенің арасында тұщы су көзі бар. Тас-Силдж табиғат ескерткішінде мегалиттік қалдықтар мен үш түрлі ғибадатханаға жататын шашыраңқы құрылыстар сақталған. Цицерон Мальтадағы Юнона ғибадатханасын «Веррем» атты еңбегінде сипаттаған. Тас-Силдждегі қалдықтармен байланысты ғибадатханада «көптеген әшекейлер, оның ішінде ерекше және шебер жасалған ежелгі піл сүйегінен жасалған Жеңіс мүсіні» болған. Мұндай әшекейлердің болуы осы ғибадатхананың жергілікті ғана емес, Жерорта теңізі аймағында да маңызды екенін көрсетеді. Тас-Силдждегі керамиканы зерттеу нәтижесінде қасиетті орын жергілікті және импортталған тауарлардың сауда орталығы ретінде пайдаланылғаны анықталды. Төбедегі қалдықтарға византиялық базилика мен монастырь да кіреді. Орта ғасырдың соңында Марсакслокк орта ғасырлық теңіз карталарына енгізілді. 13 ғасырға дейін жатқан орта ғасырлық теңіз саяхаттарына қатысты нұсқаулықтардың кем дегенде үш нұсқасында Марсакслокк (ағы , және ) есімдері кездеседі. 1490 жылғы Ризо теңіз картасында Марсакслокктан Жерорта теңізіндегі басқа порттарға, соның ішінде Тунис, Кефалония және Ливиядағы Триполиге дейінгі теңіз қашықтығы көрсетілген. Бұл порттың орта ғасырлық Жерорта теңізінің басқа аймақтарымен байланысын көрсетеді. 1565 жылғы Ұлы қоршау кезінде Осман флоты Марсакслоккке тоқтады, содан кейін Сент-Эльмо бекінісіне шабуыл жасады. Мальталық көтеріліс кезінде британдық, неаполитандық және португалдық әскерлері осы жерден операция жүргізді. Горацио Нельсон мен оның сүйіктісі Эмма Гамильтон 1800 жылдың сәуірінен маусым айына дейін аралдың бір бөлігін аралап, осы жерде болды. Марсакслокк шығанағында жұмыс істеген балықшылардың көп бөлігі Жейтундан келген, олар жағалауға қарай үнемі қатынап тұрды. 1846 жыл шамасында Марсакслоккта алғашқы үйлер салынып, Жейтундан келген балықшылар мұнда тұрақты қоныстанды. 19 ғасырдың соңында балықшылар мен олардың отбасыларының рухани қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін шіркеу салынды. Ақырында Марсакслокк балық аулау ауылы Жейтундан бөлініп, 1897 жылдың қаңтарында жеке приходқа айналды. Приход шіркеуінің құрылысы 1890 жылы басталды. Бұл ғимарат маркиза Розалия Апап Виани Тестаферрата теңіздегі қатты дауылдан құтылғаннан кейін берген уәдесін орындау мақсатында салынды. Шіркеу бастапқыда төртбұрышты пішінде салынған, оның жобалары Дун Джузеппе Диаконоға жатқызылады. Марсакслокк 1897 жылы тәуелсіз приходқа айналды. Біздің Анамыздың мерекесі шілде айының соңғы жексенбісінде тойланады. Оған мүсінмен шеру және фейерверк көрсетіледі. 1930 жылдары Марсакслокк шығанағы Британияның Imperial Airways ұшақтарының тоқтау орны ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Марсакслокк шығанағы Калафранадағы базасы бар Әуе күштерінің базасы болды. 1989 жылы Кеңес Одағы мен АҚШ басшылары Михаил Горбачев пен Джордж Буш арасындағы тарихи саммит шығанақтағы кемеде өтті. Бүгінде ауылды Делимара электр станциясының жанар май резервуарлары мен мұржалары, сондай-ақ Мальта еркін порты контейнерлік терминалының алып крандары қоршап тұр. Соңғы жылдары Марсакслокк заманауи теңіз жағалауындағы курорт ретінде дамыды. Ауылға Ксробль Гаджин табиғи паркі де кіреді.

Мәдени дәстүр

Марсакслокк ұлттық қайықтары – лудзу мен каджжик арқасында да әйгілі. Олар балықшыларға жағаға жақын балық аулауда көмектеседі, ал жағадан алыс теңізде балық аулау үшін басқа типтегі қайықтарды пайдаланады. Туристер Марсакслокктан Делимара мен Бирзеббуғаға қайықпен саяхаттауға мүмкіндік алады. Мальтаның балық өнімдерінің көп бөлігі осы порттан шыққан балықшылардың еңбегінің арқасында ұсталады, себебі Мальтаның балық аулау флотының шамамен 70 пайызы осы портта орналасқан.

Спорт

1949 жылы құрылған Марсакслок ФК – ауылдың басты футбол клубы. Ол Мальтаның 2-ші дивизионында өнер көрсетеді, ал үй матчтары Та' Кали стадионында өткізіледі. Марсакслокта 1952 жылдан бері су полосынан да команда бар.