Кіріспе

Мальталық тарихшы (1582–1655)

Джованни Франческо Абела (1582–1655) – 17 ғасырдың басында Мальта туралы маңызды еңбек жазған мальталық ақсүйек. Оның еңбегі «Della Descrittione di Malta isola nel Mare Siciliano: con le sue antichità, ed altre notizie» – «Сицилия теңізіндегі Мальта аралының сипаттамасы, оның ежелгі ескерткіштері және басқа да мәліметтер» деп аталады.

Ерте өмір

Абела Валетта қаласында Марко Абела мен Бенарда Велла отбасында дүниеге келді. Оның ұлы-ұлы атасы Барон ди Пьетра Лунга болған, ал оның ата-бабалары бірнеше рет Мальтаны билеген және Испания патшалық отбасының құрамына кірген.

Шығармалары

Malta illustrated әлі күнге дейін Мелитензияның бірқатар тақырыптары туралы бірінші қолдан ақпараттың маңызды көзі болып табылады, мысалы фольклор, жер атаулары, мальтий тілі, Мальта тарихы және археология. Оның Мальта аралдарының сипаттамасын 1725 жылы Г. А. Сейнеро латын тіліне аударды, латын тілі сол кездегі ғылым мен мәдениеттің әмбебап тілі болғандықтан. Бұл аударма Иоганн Георг Грейвиус Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae жинағына енгізілді. Ол Ұлы Мастер Антуан де Паульдің аудиторы, капеллан және, ақырында, Госпитальдік орденнің вице-канцлері болды. Сондай-ақ ол Мальтадағы алғашқы Нотариалдық мұрағаттарды құрушы ретінде де еске алынады. Жан Франческо Абела аралдардағы археологиялық қазбаларға сапар шегіп, бірнеше құнды байқайды. Ол ежелгі Геркулес ғибадатханасының Надурдағы Бордж емес, Тас Сильдж төбесіндегі қалдықтармен анықталуын бірінші болып атап өткен. Тас Сильджде ол «жақсы өңделген және біріктірілген» іргетастар мен тас қатарларын байқады және оның анықтамасын растау үшін «медальдар, сәулеттік бөлшектер, кішкентай бұйымдар және осы бос сенімнің және жалған діннің қалдықтары, Князь Виньякур басшылығымен осы жерде қазып шығарғандардың байлық табамын деген ақымақты ойларымен табылған» заттарды тіркеді. 17-ғасырдың басында Абела Марсадағы үйін тарихи мұражайға айналдырды, ол Мальтадағы алғашқы мұражай болды. Оның көптеген экспонаттары қазір Мальтаның Ұлттық археологиялық мұражайында сақтаулы.

Жерлеу орны

Ол Валеттадағы Сент-Джонс кафедралық соборындағы Филермос Анамыз шіркеуінде (қазіргі Қасиетті Жұбаныш шіркеуі) жерленген. Мсидадағы Жас колледж Абеланың құрметіне аталған.